ျမန္မာျပည္မွေပးစာ ၂၀၁၁ ခုႏွစ္ – ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္

ျမန္မာျပည္မွစာ

အားလပ္ရက္ – ၄

ကၽြန္မ ပုဂံသြားေရာက္ခဲ့တဲ့ေန႔မ်ားကုိ ေရးသားေနစဥ္ အဲဒိေ႐ွ႕ေဟာင္းၿမိဳ႕ေတာ္မွာလုံးဝမၾကားဘူးတဲ့  ဝမ္းနည္းေၾကကြဲဘြယ္ ျဖစ္ရပ္ဆုိး တခုျဖစ္ေပၚခဲ့ပါတယ္။ ကမၻာလွည့္ခရီးသည္ ဂ်ပန္အမ်ဳိးသမီးတ ေယာက္ကုိ ေမာ္ေတာ္ဆုိင္ကယ္တကၠစီေမာင္းသမားက သတ္ျဖတ္လုိက္ ျခင္းဟာ တစိမ္းတရံစာမ်ား အေပၚ ပ်ဴငွာစြာဆက္ဆံတယ္လုိ႔ နာမည္ႀကီးေနတဲ့ အသုိင္းအဝုိင္း႐ိွလူအမ်ားကုိ တုန္လႈပ္ေျခာက္ျခား ေစခဲ့ ပါတယ္။ ဒီ ရာဇဝတ္မႈဟာ တုန္လႈပ္ေျခာက္ျခားမႈလိႈင္းကုိ႐ိုက္ခတ္လုိက္ပါတယ္။  “ ဒီလိုျဖစ္ရပ္ ဆုိးဟာ ဒီေနရာမွာ တခါမွ်မျဖစ္ခဲ့ဘူး ပါဘူး၊ ကၽြန္ေတာ္တုိ႔ေတာ့ နားကုိမလည္ႏိုင္ပါ။ ကၽြန္ေတာ္တုိ႔ဟာ ဒီလုိလူစားေတြ မဟုတ္ၾကပါ။ ကၽြန္ေတာ္တုိ႔ဟာ အလြန္ကုိ႐ွက္မိပါ တယ္။”လုိ႔ အခင္းျဖစ္ပြါးရာ ေညာင္ ဦးေဒသခံအမ်ဳိးသားတဦးက ကၽြန္မတုိ႔ကုိယ္စား ေျပာၾကားေပးလုိက္ပါတယ္။

လူသတ္တရားခံကုိ ဖမ္းမိလုိက္ၿပီး ဥပေဒေၾကာင္းနဲ႔အညီေဆာင္႐ြက္ရမွာျဖစ္ပါတယ္။ ဒါေပမင့္ အမ်ဳိးသမီးငယ္ကေတာ့ ျပန္လည္အသက္႐ွင္လာမွာ မဟုတ္ေတာ့ပါ။ သူမကုိသိခဲ့သူမ်ားနဲ႔ခ်စ္ခင္ခဲ့သူ မ်ားကုိ ကၽြန္မတုိ႔က အထူးေၾကကြဲဝမ္းနည္းေၾကာင္းစကား ပါးရမွာပါ။

အရာရာဟာ ထာဝစဥ္မရပ္တည္ပါ။ ဘယ္အရာမွ မတည္ၿမဲပါ။ ဒါဟာ ကၽြႏ္ုပ္တုိ႔ကုိ ဗုဒၶက ဆုံးမေပး တာ နဲ႔ ပုဂံကသင္ၾကားေပးမႈပါ။
ယေန႔တုိင္ မမွားပဲ ေသခ်ာေနတာက ထိန္းသိမ္းေစာင့္ေ႐ွာက္ရမွာကုိ ႀကိဳးစားထိန္းသိမ္းေစာင့္ေ႐ွာက္ရမွာပဲ ျဖစ္ပါတယ္။ ပုဂံရဲ႕ မေဝးလွတဲ့အရပ္မွာ တႏိုင္ငံလုံးက ဝိဉာဥ္ မ်ားပူေဇာ္ရာဗဟုိဌာနျဖစ္တဲ့ မီးေတာင္ေဟာင္း ပုပၸါးေတာင္ကလပ္႐ိွပါတယ္။ ပုပၸါးရဲ႕ ႏွစ္စဥ္ပြဲေတာ္ဟာ ယုံၾကည္ကုိးကြယ္သူမ်ားကုိသာမက ဒီ႐ိုး႐ာဓေလ့ကုိ ေလ့လာဘုိ႔ စိတ္အားထက္သန္သူ ေသာင္းေပါင္းမ်ားစြာ႐ိွတဲ့ ဧည့္သည္ေတြကိုပါ ဆြဲေဆာင္ပါတယ္။ ဒီ႐ိုး႐ာဓေလ့ဟာ ပုဂံဘုရင္မ်ား သူတုိ႔အေၾကာင္းျခင္းရာမ်ားအေပၚ ေသေရး႐ွင္ေရးရဲ႕ နတ္ဘုရား မ်ားအျဖစ္ ရပ္တည္ပူေဇာ္ခံၾကတဲ့ အခ်ိန္ကတည္းက စတင္ခဲ့တာပါ။

ေ႐ွးဒ႑ာရီအရ ဘုရင္အေနာ္ရထာလက္ထက္က ေတာင္ေတာ္ပုပၸါးေပၚမွာ ပန္းစားဘီလူးမ တေယာက္႐ိွခဲ့ပါသတဲ့။ ထူးျခားတဲ့တန္ခုိးမ်ား႐ိွတဲ့ ေတာ္ဝင္ငယ္ကၽြန္တေယာက္ဟာ လူစြမ္းေကာင္းရဲ႕လ်င္ျမန္မႈနဲ ့ပုဂံကလာၿပီး ဘုရင္အေနာ္ရထာအတြက္ ပန္းမ်ားလာစုေဆာင္းခဲ့ ပါတယ္။  ေျမာ္လင့္ ထားသလုိပါပဲ။ ဒီလူစြမ္းေကာင္းဟာ မိမိကုိယ္ကုိတန္ခုိးနဲ႔ လွပေအာင္ဖန္ဆင္းထားတဲ့ဘီလူးမကုိ ေတြ႕ျမင္သြားကာ
ရည္ငံမိၾကပါသတဲ့။ လူစြမ္းေကာင္းနဲ႔ဘီလူးမတုိ႔ရဲ႕ ေပါင္းသင္းမႈရဲ႕အသီးအပြင့္ကေတာ့ ေနာင္မွာ ေတာင္ေတာ္ပုပၸါးကုိ ေစာင့္ေ႐ွာက္ၾကရ မဲ့နတ္ဝိဉာဥ္မ်ားျဖစ္လာမဲ့ ေယာက္်ားအမႊာ ကေလးမ်ားျဖစ္ၾကပါတယ္။

မီးေတာင္ေဟာင္းရဲ႕ထိပ္အထိ စိတ္ဝင္စားဘြယ္ ေက်ာင္းကန္တန္ေဆာင္းမ်ား႐ွိေနတာေၾကာင့္ ပြဲေတာ္ခ်ိန္မဟုတ္ေပမဲ့လဲခရီးသြားေတြက ပုပၸါးကုိလာၾကပါတယ္။ ကၽြန္မတုိ႔လဲ ပုပၸါးဘက္ကုိသြား ခဲ့ပါေသးတယ္။ ေတာင္ေပၚေတာ့ မတက္ခဲ့ၾကပါ။ ေတာင္ေျခမွာ႐ိွတဲ့ အမ်ဳိးသား ပန္းၿခံဥယ်ဉ္ကို သြားလည္ခဲ့ပါတယ္။ အသင့္အတင့္ဘတ္ခ်က္နဲ႔ တည္ေဆာက္ထားတဲ့ အသင့္အတင့္ဥယ်ဉ္ပန္းၿခံပါ။ ဒါေပမင့္  စိတ္အား ထက္သန္ကာ တာဝန္ေက်ပြန္လွတဲ့ဝန္ထမ္းရဲ႕စိတ္ဓါတ္ေတြကူးစက္မိတဲ့အလား ကၽြန္မတုိ႔လဲ စိတ္ဝင္းစားလ်က္ ပညာေတြရခဲ့ၾကပါ တယ္။

အျမင့္ပုိင္းဟာ ရာသီဥတု အထူးသာယာေနပါတယ္။ မီးေတာင္ေျမဟာ ႐ွားပါးတဲ့သစ္ပင္မ်ားနဲ႔အပင္ငယ္မ်ားကုိ ထိန္းသိမ္းစိုက္ပ်ဳိးဘုိ႔ေကာင္းပါတယ္။ ႏိုင္ငံျခားသစ္ခြမ်ားနဲ႔ လိပ္ျပာမ်ားလဲ ေပါမ်ားလွပါတယ္။ ဒီပန္းဥယ်ဉ္မွာ ေဆးဘက္ဝင္ဟင္းသီးဟင္း႐ြက္မ်ားနဲ႔ ဘယ ေဆးပင္မ်ားကုိ အထူးစိုက္ပ်ဳိး ပါတယ္။ ဒီပန္းဥယ်ဉ္ဟာ ထိန္းသိမ္းေစာင့္ေ႐ွာက္ျခင္းနဲ႔ သုေတသနျပဳဘုိ႔အတြက္ စံျပျဖစ္ပါတယ္။ ေလဟာေအးျမပါတယ္။ က်ယ္ဝန္းတဲ့သစ္သားကုန္းပတ္ေပၚကေန မီးေတာင္ရဲ႕ အံ့မခန္း႐ႈခင္းကုိ ကၽြန္မတုိ႔ခံစားရသလုိ စိမ္းလန္းတဲ့႐ႈခင္း ကလဲ ႐ုကၡေဗဒပညာ႐ွင္မ်ားကုိ ဘဝင္ခုိက္ပီတိျဖစ္ေစပါတယ္။

ပုဂံကို ဘယ္ႏွစ္ေခါက္ပဲလာလာ အသစ္အဆန္းေတြကုိေတြ႕ရမွာကိုေရာ၊ ေစတီပုထုိးမ်ားရဲ႕ၿမိဳ႕ေတာ္ရဲ႕ဆြဲေဆာင္မႈကုိဖမ္းစားမဲ့ ေမွာ္ဉၥလက္ကိုေတြ႕ရမွာကုိပါ ပုဂံမွာစတည္းခ်တဲ့ေလးရက္အခ်ိန္ဟာ သင့္ကုိအမွတ္ရေစမွာပါ။ သူ႔ရဲ႕႐ိုးရာအႏုပညာမ်ားနဲ႔ လက္မႈပညာ မ်ား၊ ျခင္းလုပ္ငန္း၊ အုိးထိန္းသည္လုပ္ငန္း၊ ယြန္းထည္လုပ္ငန္း ေတြဟာလဲ ဆြဲမက္စရာေကာင္းၿပီး အသုံးဝင္စရာမ်ားျဖစ္ၾကပါတယ္။ ပုဂံဟာ ျမန္မာ့ယြန္းပညာရဲ႕ ေရခံေျမခံအရပ္ပါ။ နည္းပညာေဟာင္းမ်ားကုိ ထိန္းသိမ္းထားလ်က္ပါ။ ဒါေပမင့္ နည္းပညာသစ္မ်ားကို ဖန္တီးဘုိ႔ လုိအပ္ခ်က္ကုိလဲ သတိထားေ႐ွ႕႐ႈေနၾကပါတယ္။ တုိင္းတပါးက နည္းပညာကုိ ဆည္းပူးလုိ စိတ္႐ိွေနၾကပါတယ္။
အႀကီးဆုံးယြန္းထည္လုပ္ငန္းဆုိင္ပုိင္႐ွင္ အမ်ဳိးသမီး ဟာ ျမန္မာ့ယြန္းပညာအတြက္ တုိးတက္ေအာင္ႀကံေဆာင္ႏိုင္မဲ့နည္းလမ္းမ်ားကို ဂ်ပန္မွာသြားေလ့လာပါတယ္။

သမုိင္းပညာရပ္၊ ေဆာက္လုပ္ေရးပညာရပ္၊ အႏုပညာနဲ႔ သဘာဝအလွအပမ်ားကို ပုဂံက မ်ားစြာေပးလ်က္ပါ။ ဒါေပမင့္ အေရးႀကီးဆုံးက သူရဲ႕ဌာေနျပည္သူမ်ားပါ။ ဂုဏ္ယူရတဲ့ ၿမိဳ႕ေတာ္ေဟာင္းရဲ႕ဌာေနမ်ားရဲ႕ လိုက္ေလ်ာညီေထြတဲ့ ညင္သာသိမ္ေမြ႔မႈနဲ႔ ပ်ဴငွာေဖာ္ေ႐ြ မႈေတြ၊  သူတုိ႔ရဲ႕ခ်စ္စရာေကာင္းတာေတြဟာ အံ့မခန္းစရာပါပဲ။

တေန႔ခင္းမွာေတာ့ ကၽြန္မတုိ႔ ေန႔လည္စာအတြက္ “သာရဘ – ၃” စားေသာက္ဆုိင္ကုိသြားခဲ့ပါတယ္။ သစ္ပင္မ်ားအရိပ္ေအာက္မွာ
ခင္းက်င္းထားတ့ဲ ႐ွည္လ်ားတဲ့ စားပြဲမ်ားနဲ႔ထုိင္ခုံ႐ွည္မ်ား႐ိွေပမင့္ ၿမိဳ႕ရဲ႕အေကာင္းဆုံးစားေသာက္ဆုိင္မ်ားအနက္ တခုပင္ျဖစ္ပါတယ္။ “သာရဘ – ၁”ဟာလဲ ဒီအဆင္အျပင္ အတိုင္း႐ိွခဲ့ဘူးပါတယ္။ အခုေတာ့ မူလေနရာကေန ေ႐ြ႕သြားခဲ့ပါၿပီ။ သစၥာ႐ိွေဖာက္သည္မ်ားက တာ့ အျခားသစ္ပင္မ်ားေအာက္မွာ ျပန္လည္ထြက္ေပၚလာတဲ့ “သာရဘ – ၂” ဆီ ဦးတည္သြားၾကပါတယ္။ “သာရဘ – ၂”လဲ ေ႐ႊ႕ေျပာင္းသြားပါတယ္။ ေဖာက္သည္ေဟာင္းမ်ားက “သာရဘ – ၃”ကိုပဲ စြဲစြဲၿမဲၿမဲ အေလးထားအားေပးလ်က္႐ိွေနပါတယ္။

သစ္ပင္မ်ားရဲ႕အရိပ္ေအာက္ကစားပြဲခံုမ်ားေပၚက ထမင္းတနပ္ဟာ လူေတြဘာေၾကာင့္ ဒီဆုိင္ရဲ႕အစား အစာနဲ႔ ဧည့္ဝတ္ေက်ပြန္             ေဖာ္ေ႐ြမႈကုိ ႏွစ္သက္မက္ေမာေနရတယ္ဆုိတာကုိ သေဘာေပါက္ေစပါ တယ္။ ေငြက်ပ္ သုံးရာ(အေမရိကန္ ၅၀ဆင့္ထက္နည္းတဲ့ေငြ)နဲ႔  ထမင္းေမာက္ေမာက္ တပန္းကန္၊ ခ်ဉ္ပတ္၊ ခရမ္းခ်ဉ္သီးအႏွစ္ေဖ်ာ္ရည္စပ္စပ္၊ ႏွမ္းေဖ်ာ္ရည္ျပစ္ျပစ္၊ ငခ်ဉ္၊ဟင္းသီးဟင္း႐ြက္အျဖဳန္း စတဲ့ အရံဟင္းပြဲ ၅ ပြဲ ၆ ပြဲကုိအႀကိဳက္စားႏိုင္ပါတယ္။ သာမန္စားသုံးသူတေယာက္အတြက္ လုံေလာက္တဲ့ထမင္းတနပ္ျဖစ္ပါတယ္။ အသားနဲ႔ငါးဟင္းပန္းကန္မ်ားကို စားပြဲမ်ားေပၚမွာတင္ထား ပါတယ္။ အသားတုံး၊ ငါးတုံးမ်ားကို ကုိယ္ယူသေလာက္႐ွင္းရပါတယ္။

ပုဂံမွာေနခဲ့ရတဲ့ ကၽြန္မရဲ႕ရက္အနည္းငယ္ခရီးကုိ စာတအုပ္အျဖစ္ေရးႏိုင္ေပမင့္ ဒီအခ်ိန္မွာရပ္နားလိုက္ပါ့မယ္။ အခ်က္အျပဳတ္ဆုိင္ရာထက္ ပုိေကာင္းတဲ့ဘယ္လုိမွတ္ခ်က္ေပးရမွာပါလဲ။
ဒါေၾကာင့္ကၽြန္မ ႐ိုး႐ိုးေလးပဲေျပာပါ့မယ္ – “သာရဘ ၃”ရဲ႕ ႐ိုးစင္းတဲ့ သာယာၾကည္ႏူးမႈကုိ သင္ လာ ေရာက္ၿပီး အရသာခံၾကည့္ၾကပါ။ ျမန္မာႏိုင္ငံမွာ အားလပ္ရက္အျဖစ္ ကုိယ္တုိင္ လာေရာက္ခံစား ၾကည့္ပါ – လုိ႔။

ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္

၂၀၁၁-၁၀-၂၃ (မုိင္အိနိခ်ိ၊ ဂ်ပန္)

( ဂ်ပန္ႏိုင္ငံထုတ္ မုိင္အိနိခ်ိေန႔စဉ္သတင္းစာပါ ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္ရဲ႕ Holiday-4 ကုိ ျပန္ဆုိပါ သည္)

ေမာင္ေမာင္လွႀကိဳင္

၂၀၁၀-၁၀-၀၃

Letter from Burma:

Holiday (4)

It is an unhappy
coincidence that while I am in the process of writing about the days I spent in
Pagan, an entirely unheard of tragedy for Burma should have taken place in the
vicinity of the old capital. The murder of a Japanese woman tourist by the
driver of her “motorbike taxi” shocked the people of a community
widely known for hospitality to strangers. The crime sent shock waves across
the country and a man from the town of Nyaung-U, where the crime had been committed,
spoke for all of us when he said: “Such a terrible thing has never
happened here before; we cannot understand it. We are not like that, we feel so
ashamed.”

The murderer has been
apprehended and justice must take its due course, but the young woman will
never be restored to life. We send our deep condolences to all those who knew
and cherished her.

Everything is
impermanent, nothing lasts forever. This is what Buddhism teaches us and what
Pagan teaches us. Yet it is surely not wrong to try to conserve what should be
conserved. Not far from Pagan is Popa, an extinct volcano, the most prominent
centre of spirit worship in the country. Its annual festival attracts not just
believers but tens of thousands of visitors eager to observe the rituals that
have been passed down through the ages since the time when the kings of Pagan
were lords of life and death over their subjects.

According to legend, back
in the days of King Anawratha, there lived on Mount Popa a flower-eating
ogress. A royal retainer with unusual powers would come every morning from
Pagan at superhuman speed to gather flowers for the king. As might be expected,
he met the ogress, who had the power to make herself look beautiful, and fell
in love with her. The fruit of the union between the superman and the ogress
were twin boys who would one day become the guardian spirits of Popa.

Tourists make the trip
out to Popa even when it is not festival time as there are interesting shrines
all the way up to the top of the volcano. We too went out towards Popa but not
to climb it. We went to visit the National Park in the foothills. It is of
modest size and obviously works on a modest budget but the enthusiasm and
dedication of the staff was contagious and our visit was both interesting and
educational.

The raised altitude makes
the climate particularly pleasant and the volcanic soil is ideal for the
preservation and cultivation of rare trees and plants. Exotic orchids and
butterflies abound and the Park specializes in medicinal vegetables and herbs.
It is an ideal setting for both conservation and research. The air was cool and
there was a spacious wooden deck from which we could enjoy a magnificent view
of the volcano and of green vistas that would send botanists into ecstasies.

Four days in Pagan is
long enough to make you realize that however many times you may come back there
would be new discoveries to be made, new magic that would hold you captive to
the fascination of the city of pagodas. Its traditional arts and crafts,
basketwork, pottery, lacquer ware, are attractive as well as useful. Pagan is
in fact the home of Burmese lacquer. The old methods and designs have been
retained but there is also an awareness of the need to strike out in new
directions. There is an eagerness to learn from other countries and the owner
of one of the largest lacquer stores had spent some time in Japan to see if she
could find ways of improving the quality of Burmese lacquer.

Pagan has much to offer
in the way of history, architecture, art and the beauties of nature. Its
greatest asset however is its people. Gentle and courteous as befits the
inhabitants of a proud old city, their charm is as memorable as their
surroundings are unique. One afternoon we went to have our lunch at ‘Tharaba
3.’ This is just several long tables and benches laid out under a few shade
trees but it is one of the most popular eating spots in town. Tharaba 1 had
been arranged in a similar way and had had to move away from its original
place. The demands of loyal clients had led to Tharaba 2 reappearing under
other trees. When Thraba 2 also had to move, the clientele remained staunch and
Tharaba 3 materialized.

One meal at those tables
under the trees makes you understand why those who have enjoyed the food and
hospitality of Tharaba keep coming back for more. Three hundred kyats (less
than U.S. 50 cents) gets you a big helping of rice and as much as you want of
some five or six side dishes such as pickles, thick spicy tomato sauce, sesame
mush, fermented fish and vegetable fritters. For an average eater, that constitutes
an adequate meal. Dishes of meat and fish are also placed on the tables; you
pay only for the pieces that you put on to your plate.

I could write a whole
book about my few days in Pagan but it is time to stop and what could be better
than to end on a culinary note? So I will simply say: you must come and taste
the simple delights of Tharaba 3 and a holiday in Burma for yourself.

(By Aung San Suu Kyi)

(Mainichi Japan) October 23, 2011

ျမန္မာျပည္မွစာ

အားလပ္ရက္ – ၃

ပုဂံမွာ တတိယေျမာက္သြားဖူးခဲ့တဲ့ဘုရားကေတာ့ သဗၺၫုေစတီျဖစ္ပါတယ္။ ေစတီေတာ္ရဲ႕ သဟဇာတမွ်တဲ့ အခ်ဳိးအစားနဲ႔ ေလွခါးထစ္အထပ္အလြာမ်ားျဖင့္ ေ႐ွးေဟာင္းဘာသာေရးအ ေဆာက္အဦးမ်ားတြင္ အျမင့္မား ဆုံးျဖစ္ေနပါတယ္။ အသပၸါယ္ဆုံးေစတီမ်ားအနက္ ေစတီတဆူလဲျဖစ္ပါတယ္။ ၁၉၉၀ ခုႏွစ္မ်ားအထိ ဘုရားဖူးမ်ားကုိ ေစတီေတာ္ရဲ႕အထပ္အလႊာမ်ား ေပၚတက္ကာ အတုမ႐ွိတည္ၿငိမ္မႈ ျဖန္႔က်က္ထားတဲ့ ပုဂံရဲ ၿငိမ္းေအးသာယာျခင္းကုိ ငုံ႔ၾကည့္ခြင့္ေပးခဲ့ပါတယ္။

‘ဒီေနရာကုိေရာက္ခဲ့ဘူးၿပီ’လုိ႔ေဖာ္ျပႏိုင္တဲ့ဓါတ္ပုံမ်ားအတြက္ တိက်တဲ့ေနရာတခုပါပဲ။ ကၽြန္မႏုစဥ္အခ်ိန္ေတြတုန္းက ဒီအလႊာအထပ္မ်ားရဲ႕အဆင့္တခုေပၚမွာ ေမာင္ႏွမဝမ္းကြဲတေယာက္နဲ႔
ဦးေလးတေယာက္နဲ႔အတူ ထုိင္ရင္း ေယဘူယ်အားျဖင့္ ကၽြန္မတုိ႔အားလုံးဟာ ကုိယ့္ကုိယ္ကိုနဲ႔ဘဝကို ေက်နပ္ေပ်ာ္႐ႊင္စြာ ၾကည့္ျမင္ခဲ့ၾက ပါတယ္။

ထိန္းသိမ္းေစာင့္ေ႐ွာက္ဘုိ႔အလုိ႔ငွာ ဒီအထပ္အလႊာမ်ားေပၚ တက္ခြင့္ပိတ္ပင္လိုက္တဲ့အခ်ိန္မွစၿပီး သဗၺၫု ေစတီေတာ္ကုိလာေရာက္ဖူးေမွ်ာ္သူ အေရအတြက္ သိသိသာသာေလ်ာ့က်သြားခဲ့ ပါတယ္။ ယခုအခ်ိန္တြင္ ေစတီေတာ္မွာ ဥပကၡအျပဳခံေနရၿပီး လွပသပၸါယ္ျခင္းကုိ ျပန္လည္ေဖာ္ထုတ္လာရန္အတြက္ ေစာင့္ေမွ်ာ္ေနရတဲ့ ေၾကကြဲတမ္းတေနပုံ ေပၚလြင္ေနပါတယ္။

အတြင္းနံရံမ်ားအေပၚ ခပ္ၾကမ္းၾကမ္းသုတ္ထားတဲ့ထုံးရည္မ်ားေအာက္မွာ ေ႐ွးေရေဆးပန္းခ်ီမ်ား႐ွိေနပါတယ္။ ဒီဟာေတြကို အႏုပညာျပန္လည္မြမ္းမံမႈကၽြမ္းက်င္သူမ်ားျဖင့္ ျပဳျပင္ေပးရဦးမွာ ျဖစ္ပါတယ္။ ထိန္းသိမ္းေစာင့္ေ႐ွာက္ျခင္းဟာ အနည္းဆုံးျဖစ္ေနပါတယ္။ ယဥ္ေက်းမႈနဲ႔ သမိုင္းဆုိင္ရာ အထင္ကရျဖစ္တဲ့ အေဆာက္အဦးတခုအတြက္ ဝမ္းနည္းေၾကကြဲဘြယ္ရာ အေျခအေန မ်ဳိးပါပဲ။

ပုဂံနဲ႔သူ႔ပတ္ဝန္းက်င္မွာ ျပဳျပင္မြမ္းမံထိန္းသိမ္းမႈေတြ အမ်ားႀကီးလုိအပ္လ်က္႐ိွေနပါတယ္။ သမိုင္းဝင္ အေဆာက္အဦးေတြကပဲ စေျပာရမွာပါပဲ။ ၁၉၉၀ ခုႏွစ္မ်ားအတြင္းက ျပန္လည္မြမ္းမံေရး လုပ္ခဲ့ၾကတာေတြဟာ အထူးကၽြမ္းက်င္သူအႀကံေပးခ်က္ရဲ႕ အက်ဳိးသက္ေရာက္မႈမ်ားမပါ႐ိွပဲ ေဆာင္႐ြက္ခဲ့ၾကတာပါ။ အေကာင္းဆုံး ျဖစ္မႈထက္ အျမန္ဆုံးၿပီးစီးမႈကုိ ေ႐ွ႕႐ႈလုပ္ေဆာင္ခဲ့ၾကတာ ပဲျဖစ္ပါတယ္။ ပုဂံကုိ အခုအေနအထားနဲ႔ေတြ႕ျမင္ ရတုိင္း မ်က္ရည္စုိ႔ရတဲ့ ငုိယုိခဲ့ၾကရတဲ့ အႏုပညာနဲ႔ေ႐ွးေဟာင္းသုေတသန ကိုသူျမတ္ႏိုးသူမ်ား႐ိွေနေၾကာင္းကုိ ကၽြန္မသိခဲ့ရပါတယ္။

ဒါေပမင့္ ေစတီပုထုိးလြင္ျပင္ကုိ ကမၻာလွည့္ခရီးသြားမ်ားကုိဆြဲေဆာင္ဘုိ႔ အေလာတႀကီးလုပ္ေဆာင္မႈရဲ႕ ဖ်က္ဆီးျခင္းကုိခံေနရတဲ့ ျမတ္ႏိုးဘြယ္ဘုရားေက်ာင္းကန္မ်ားရဲ႕ မူရင္းစစ္မွန္မႈကုိ
ဂ႐ုစုိက္မႈနဲ႔ကၽြမ္းက်င္မႈမ်ား ျဖင့္ ျပန္လည္ျပဳျပင္ရႏိုင္ေျခ႐ွိေနပါေသးတယ္။ ေစတီငယ္မ်ားစြာဟာ တာ႐ွည္ပစ္ထားခံရတဲ့ ယိုယြင္းမႈရဲ႕ ကံေကာင္းတဲ့အေျခအေနမွာပဲ ႐ွိေနေသးတယ္လုိ႔
ဆုိရမွာပါ။ ဒါေတြကုိလဲ မူလအေျခအေနအတုိင္း နီးနီးစပ္စပ္ တူေအာင္ျပန္လည္မြမ္းမံရမွာပါ။ ဒါမွမဟုတ္ ဖ်က္ဆီးမႈဒဏ္ခံစားခဲ့ရတဲ့အခ်ိန္ရဲ႕မ်က္ျမင္သမိုင္းအသြင္ ပ်က္စီး မႈအဆင့္ဆင့္မ်ားကုိ ၿမိဳ႕ေတာ္ေဟာင္းေပၚမွာ ပုံေဖာ္ျပင္ဆင္ထိန္းသိမ္းရမွာပါ။

အထူးကၽြမ္းက်င္သူမ်ားအတြက္ ကိစၥရပ္မ်ား႐ွိေနၾကပါတယ္။ ဒါေပမင့္ သူတုိ႔လုပ္ငန္းမ်ားမစခင္မွာ ပုဂံကုိကာကြယ္ရန္နဲ႔ ျပဳျပင္ထိန္းသိမ္းေစာင့္ေ႐ွာက္ဘုိ႔လုိအပ္ေၾကာင္း လႈံ႔ေဆာ္သတိေပးေရး ကို ကၽြန္မတုိ႔ ႁမွင့္တင္ လုပ္ေဆာင္ေပးရမွာျဖစ္ပါတယ္။ ကၽြန္မတို႔ႏိုင္ငံသမိုင္းမွာ အေရးႀကီးတဲ့အထင္ကရသမိုင္းမွတ္တိုင္ျဖစ္႐ံုမက ကမၻာ႕ရဲ႕ယဥ္ေက်းမႈအေမြအႏွစ္ တစိတ္တပိုင္းျဖစ္ေနတယ္ ဆုိတာကုိေပါ့။ ေ႐ွးေဟာင္းအေဆာက္အဦးမ်ားသာ ထိန္းသိမ္းေစာင့္ေ႐ွာက္ခံမႈနဲ႔ကာကြယ္မႈရယူဘုိ႔လုိအပ္တာမဟုတ္ပါ။ ပုဂံတဝိုက္႐ိွ ေဒသတခုလုံးက အခ်စ္အခင္ အျမတ္အနိုးခံဘုိ႔ အထိန္း သိမ္း အေစာင့္အေ႐ွာက္ခံဘုိ႔ ငုိေႂကြး တမ္းတေနၾကတာပါ။

တနာရီ ကားစီးသြားေတာ့ ေဒသရဲ႕ေနာက္ဆုံးအႂကြင္းအက်န္ျဖစ္တဲ့ အင္ၾကင္းေတာကိုေရာက္ခဲ့ၾကပါတယ္။ သူ႔ရဲ႕ပတ္ဝန္းက်င္ၾကမ္းတမ္းမႈအလယ္မွာေတာ့ ႀကီးက်ယ္ခမ္းနားတဲ့ ‘အုိေအစစ္ ေပါ့။’ အင္ၾကင္း(Pentacme-siamensis)ဟာ ထူးျခားဆုံးသစ္ပင္ျဖစ္ပါတယ္။ သက္တမ္းရင့္ခ်ိန္မွာ ေသဆုံးသြားေပမင့္ သူ႔ရဲ႕အသားဟာ ေဆြးေျမ့သြားရမဲ့အစား ေက်ာက္သားျပင္လုိအရာဝတၳဳ အျဖစ္ ေျပာင္းလဲသြားပါတယ္။

သဘာဝဝန္းက်င္ထိန္းသိမ္းေစာင့္ေ႐ွာက္ျခင္းဥပေဒက ထုိေဒသမွာ သစ္ခုတ္လွဲျခင္းကုိတားျမစ္ထားပါတယ္။ ဒါေပမင့္ သစ္ပင္မ်ားဟာ အာမခံခ်က္နည္းပါးလ်က္ပိန္လွီေနတဲ့အသြင္ေဆာင္ ေနၾကပါတယ္။ သန္မာတဲ့ ပင္ပ်ဳိ မ်ားေပါက္ေရာက္တဲ့အေထာက္အထားလဲ မ႐ိွသေလာက္ပါပဲ။

သစ္ေတာသစ္ပင္အုပ္ကုိေလ့လာတဲ့ ကၽြႏ္ုပ္တုိ႔အဖြဲ႕မွာ စာနယ္ဇင္းသမား အေယာက္ ၂၀ ခန္႔ပါဝင္ပါတယ္။ ပုဂံကုိလာခဲ့တဲ့အားလပ္ရက္မွာ သီးသီးသန္႔သန္႔ျဖစ္ႏိုင္လိမ့္မယ္လုိ႔ ကၽြန္မေျမာ္လင့္ မိခဲ့ပါတယ္။ ဒါေပမင့္ ဒီလုိ ျဖစ္မလာခဲ့ပါ။ လက္႐ိွအေျခအေနရဲ႕အေကာင္းဆုံးျဖစ္ေအာင္အတြက္ စာနယ္ဇင္းသမားမ်ားကုိလဲ ကၽြႏ္ုပ္တုိ႔ အုပ္စုရဲ႕ တုိးခ်ဲ႕အဖြဲ႕ဝင္မ်ားအျဖစ္ ကၽြန္မ သတ္မွတ္ လုိက္ပါတယ္။ ဒီလုိသေဘာထားလုိက္ျခင္းျဖင့္ သူတုိ႔တ ေတြဟာ ခင္မင္ရင္းႏွီးကာ ပါဝင္ပူးေပါင္းေဆာင္႐ြက္လာၾကပါတယ္။

ကၽြႏ္ုပ္တုိ႔ရဲ႕အႀကံအစည္က သစ္ေတာအတြင္း ေခ်ာင္က်က်တေနရာမွာ ေအးေဆးစြာ ေန႔လည္ေပ်ာ္ပြဲစားတခု တည္ခင္းဘုိ႔ျဖစ္ပါတယ္။ ဒါေပမင့္ ကၽြန္မတုိ႔ အဲဒီေနရာကုိေရာက္ေတာ့ ကၽြန္မတုိ႔ကုိေတြ႕ဘုိ႔လာတဲ့ ႐ြာနီးခ်ဳပ္စပ္ကလာတဲ့ လူအုပ္ႀကီးကုိေတြ႕ျမင္လုိက္ရပါတယ္။ အဲဒိ႐ြာကေလးဟာ ကဗ်ာဆန္တဲ့ “ဇီးအုိ-သစ္လွ-နတ္ထိန္း-အင္ၾကင္းေတာ” အမည္ကုိ ေဆာင္ထားပါတယ္။ အဲဒါဟာ ‘ဟုိက္ခု’ကဗ်ာေလးလုိပါပဲ။ ဂ်ပန္ႏိုင္ငံနဲ႔ ဒီ႐ြာေလး ဟာ ဆက္ႏြယ္မႈ႐ွိေနတာက္ုိ မေျမာ္လင့္ပဲေတြ႕ရပါတယ္။

အမ်ဳိးသမီးမ်ားကုိ သူတုိ႔႐ြာရဲ႕အလုိခ်င္ဆုံးအရာဟာ ဘာပါလဲလုိ႔ကၽြန္မေမးၾကည့္လိုက္ေတာ့ သူတုိ႔က”ေရ”လုိ႔ ျပန္ေျဖၾကပါတယ္။ လြန္ခဲ့တဲ့ႏွစ္အနည္းငယ္အၾကာက Bridge Asia Japan ကုမၸဏီက သူတုိ႔အတြက္ အဝီစိ တြင္းတခု တူးေပးခဲ့ေၾကာင္း၊ ဒါေၾကာင့္ ယခင္ကထက္ေကာင္းမြန္အဆင္ေျပေနၾကာင္း သူတုိ႔က ဆက္ေျပာျပ ၾကပါတယ္။ ဒါေပမင့္ ေရတြင္းအနီးဝန္းက်င္မွာ မေနထုိင္သူတို႔ကေတာ့ အေတာ္အလွမ္းကြာကြာ လမ္းေလွ်ာက္ ၿပီး ေန႔စဥ္ ေရလာခပ္ ေနရေၾကာင္းလဲ ေျပာျပၾကပါတယ္။ ဒါ့အျပင္ ေရစုတ္တင္စက္အတြက္လုိအပ္တဲ့ ဒီဇယ္ဆီဘုိးကုိလဲ သူတုိ႔ေပးၾကရေၾကာင္း၊ အဘုိးအခမွာ သင့္တင့္ ေလ်ာက္ပတ္ေပမင့္၊ ထန္းပင္ကုိမွီခုိအသက္ေမြး ဝမ္းေက်ာင္းျပဳေနၾကရတဲ့ ႐ြာသူ႐ြာသားမ်ားအဘုိ႔ေတာ့ ဝန္ထုပ္ဝန္ပုိးျဖစ္ေနရေၾကာင္းလဲ ေျပာျပၾကပါတယ္။

ျမန္မာျပည္အလယ္ပုိင္းရဲ႕ ပူျပင္းေျခာက္ေသြ႕တဲ့ ရာသီဥတုမွာ ထန္းပင္မ်ား ႐ွင္သန္ျဖစ္ထြန္းပါတယ္။ ဖ်ာမ်ား၊ ျခင္းေတာင္းမ်ားယက္လုပ္ႏိုင္တဲ့ ယပ္ေတာင္ပုံအရြက္မ်ားနဲ႔ စားေသာက္ႏိုင္တဲ့ ထန္းသီးမ်ား ထန္းပင္ကရ႐ွိၾက ပါတယ္။ ဒါေပမင့္ ထန္းပင္ရဲ႕ အေရးႀကီးဆုံးထြက္ကုန္ကေတာ့ သူ႔ရဲ႕ခ်ဳိျမတဲ့ “ထန္းရည္”ျဖစ္ပါတယ္။ ယင္းကုိ လတ္လတ္ဆတ္ဆတ္လဲ ေသာက္သုံးႏိုင္ပါ တယ္။ အခ်ဥ္ေဖာက္ၿပီးလဲ ေက်းလက္ အရက္ျဖစ္တဲ့ “ထန္းရည္” အျဖစ္ လုပ္ႏိုင္ပါတယ္။ က်ဳိခ်က္ၿပီးလဲ ႏွစ္လုိ႔ဘြယ္ေကာင္းတဲ့ ထန္းလ်က္မ်ားအျဖစ္လဲ ထုတ္လုပ္ႏိုင္ပါတယ္။

ေက်ာင္းသူဘဝတုန္းကသင္ခဲ့ရတဲ့ ထန္းတက္သမားမ်ားရဲ႕ ႀကမ္းတမး္တဲ့ဘဝအေၾကာင္းစပ္ဆုိခဲ့တဲ့ ထင္႐ွားတဲ့ ၁၂ ရာစုက ကဗ်ာတပုဒ္ကို ကၽြန္မတုိ႔ အမွတ္ရလုိက္ပါတယ္။ သူတုိ႔ရဲ႕အႏၱရယ္ မ်ားၿပီးပင္ပန္းတဲ့အလုပ္ကုိ နံနက္ခင္းျမဴခုိးေဝခ်ိန္မွစခဲ့ၾကရတဲ့ ေန႔စဥ္က်င္လည္ရတဲ့သ႐ုပ္ေဖာ္ခ်က္ကို ျပတ္သားထင္႐ွားစြာ ယေန႔အခ်ိန္ အထိသက္ဝင္က်န္႐ွိေနပုံမ်ားကို ႐ြာမွအမ်ဳိးသားမ်ားနဲ႔စကားေျပာခဲ့ရလုိ႔ ကၽြန္မသိ႐ိွခဲ့ရပါတယ္။

လြန္ခဲ့တဲ့ရာစုႏွစ္မ်ားစြာက သူတုိ႔ဘုိးေဘးမ်ား လွမ္းေလွ်ာက္လုပ္ကုိင္ခဲ့တဲ့အတိုင္း သူတုိ႔တေတြဟာလဲြ မဆုတ္မနစ္တဲ့ ဇြဲလုံလနဲ႔ အလုပ္စက္ဝန္းကုိ က်င္လည္လႈပ္႐ွားေဆာင္႐ြက္လ်က္႐ိွေန ၾကပါတယ္။

ဒါေပမင့္ထင္႐ွားတဲ့ျခားနားမႈတခုကေတာ့႐ွိေနပါၿပီ။

ဒီကေန႔မွာေတာ့ “ဇီးအုိ-သစ္လွ-နတ္ထိန္း-အင္ၾကင္းေတာ”႐ြာက ထန္းတက္သမားေတြထဲမွာ တကၠသုိလ္ဘြဲ႕ရ မ်ား ႐ိွေနပါၿပီ။

ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္

မုိင္အိနိခ်ိသတင္းစာ – ဂ်ပန္

၂၀၁၁ ခု စက္တင္ဘာလ ၂၆

(၂၀၁၁ ခုႏွစ္ စက္တင္ဘာ ၂၆ ရက္ေန႔ထုတ္ ဂ်ပန္ႏိုင္ငံ မုိင္အိနိခ်ိ ေန႔စဥ္သတင္းစာပါ ေဒၚေအာင္ဆန္း စုၾကည္ရဲ႕ HOLIDAY-3 ကုိျမန္မာျပန္ဆုိပါသည္)

ေမာင္ေမာင္လွႀကိဳင္

၂၀၁၁ ခုစက္တင္ဘာ ၂၆

Letter from Burma: Holiday 3

The third temple where we went to worship in Pagan was That-byin-nyu. The highest of the ancient religious monuments, it is also one of the most beautiful, with its harmonious proportions and tiered terraces. Until the 1990s, visitors were allowed to climb up to the terraces and look down on the serenity of Pagan as it spread out in inimitable stillness. It was a perfect spot for “I’ve been there” photographs, and I have several of my young self sitting on one of the terraces with a cousin and an uncle, all of us looking very pleased with ourselves and with life in general. Since climbing up to the terraces has been disallowed in the interests of conservation, the number of visitors who come to That-byin-nyu has dropped dramatically, and the temple now has the wistful air of neglected beauty waiting to be rediscovered. Behind the rough lime wash on the inner walls are murals which might still be saved by skilled art restorers. Maintenance is obviously kept to a minimum, a lamentable state of affairs for a building that is of so much cultural and historical significance.

There is so much that needs saving in Pagan and its environs. To begin with, the monuments themselves: the restoration work carried out in the 1990s was undertaken without the benefit of expert advice and with quick results, rather than excellence, in mind. I am told there are lovers of art and archaeology who weep every time they see Pagan in its present state. However, with care and expertise it should still be possible to recover the authenticity of the lovely old temples that have been spoilt by a hasty drive to turn the plain of pagodas into a tourist magnet. Many small temples remain in what one might say is a fortunate state of disrepair; these might yet be restored to a close semblance of their original condition or preserved in varying stages of ruin as a visual history of the ravages time has wrought on the old city. These are matters for specialists, but before their work can begin we will have to promote an awareness of the need to protect and preserve Pagan not just as an important landmark in the history of our country, but as part of the cultural heritage of the world.

It is not only the ancient monuments which are in need of care and protection. The whole land around Pagan cries out to be cherished and conserved. An hour by car took us to the last remaining patch of ingyin forest in the region, a gallant oasis amidst the harshness of its surroundings. The ingyin (Pentacmesiamensis) is a most unusual tree; when it dies of old age, its wood, instead of rotting away, petrifies into a stone-like substance. Conservation laws forbid logging in the area, but there is a scrawny look to the trees that is less than reassuring, and there is little evidence of strong new growth.

Our expedition to the forest grove included some twenty journalists. I had hoped our holiday in Pagan could be kept quite private, but it had not turned out that way, and making the best of the circumstances I had decided to look upon the journalists as an extended part of our group. It helped that they were all friendly and cooperative. Our plan was to have a quiet picnic lunch in a secluded part of the forest, but when we arrived there we found that a large number of people from a nearby village had gathered to meet us. This village bears the poetic name of Zee-O Thit-hlaNat-hteinInngyin-taw: “Old Plum, Beautiful Wood, Retainer of the Gods, Ingyin Forest.” It is almost a haiku.

There is an unexpected link between Japan and this little village. When I asked the women what the greatest need was for their village, they replied, “water.” They went on to explain that Bridge Asia Japan had dug an artesian well for them a few years ago so they were much better off than they had been in the past, but those who did not live in the vicinity of the well had to walk a fair distance everyday to fetch water. Moreover, they had to pay for the cost of the diesel oil needed to operate the pump, and although the charge was reasonable, it was a burden for most of the villagers, who eke out a spare living from the palmyra palm, commonly known as the “toddy” palm. The palmyra thrives in the hot, dry climate of central Burma and provides fan shaped leaves, which can be used to weave mats and baskets, and an edible fruit. Its most important product, however, is its sweet sap that can be taken as a refreshing drink, fermented to make a strong country spirit (“toddy”), or boiled to produce a delectable brown sugar candy.

As a schoolgirl I learnt of the hardships of palm climbers from a famous poem of the twelfth century that we had to commit to memory. The description of the daily round of those who start out into the early morning mist to begin their dangerous (falls are frequent and can lead to serious injuries) and exhausting work is sharp and vivid and remains valid to the present day, as I discovered from talking to the men of the village. They are treading the same relentless round of work that their forebears trod centuries back. However, there is one significant difference: today, among the palm climbers of Old Plum, Beautiful Wood, Retainer of the Gods, Ingyin Forest Village, there are university graduates. (By Aung San Suu Kyi)

(Mainichi Japan) September 26, 2011

 Letter from Burma:

Holiday (2)

Bagan Hotel (Riverview) truly does provide a magnificent view of the Irrawaddy flowing
lazily along the western boundary of the lush grounds. Although well into the
monsoon season, there was just one fleeting shower (the merest drizzle, really)
during the four days we spent in Pagan and every evening we enjoyed the
splendid sunsets for which the ancient capital is famous. From the verandah of
our bungalow we would watch the red disc slide down at a regal pace, tinting
the sky with impossible vermilions and oranges and yellows and lighting up
fantastic cloud profiles before sinking behind the mauve and indigo hills that
smudged the opposite bank of the river. It was a travel brochure photograph
come to life.

Much has been written by scholars, specialists and casual visitors about the
romance and wonder of Pagan. The scrubby plain is dotted with thousands of
religious structures (the archaeological department lists more than 3,000,
including the remains of very small edifices) of all sizes, each one, from the
largest to the smallest, crowned with an apex rising towards the sky, the
architectural expression of a yearning for something higher than mere material
achievement. I can only add my personal impressionist gloss to a picture that
has been painted too often to require an accurate reproduction. At twilight the
city of pious intent is removed by deepening shadows to a dim realm that is
neither in the past nor in the present. The great majority of the smaller
monuments are in varying stages of ruin and serve as an illustration of
impermanence and decay and the crumbling of illusion, lessons appropriate not
only in a Buddhist land but in any part of the earth where the powerful and the
proud have tried to leave an ineradicable print of their authority and
splendor. Pagan is evocative of vanished glory and lost civilizations and the
pathetic arrogance of man so well depicted by the stony sneer of Ozymandias
lying in colossal pieces in the endless desert sands: “Look upon my works,
ye Mighty, and despair!”

How many of the kings and queens and princes and courtiers of Pagan who have
left evidence of their apparent religious fervor in brick and mortar genuinely
sought to free themselves from the bondage of samsara? How many aspired merely
to prove their material worth in this world by the construction of costly
monuments? How many viewed such works as an insurance policy that would
guarantee their comfort throughout the cycles of existence because their minds
shied away from encompassing the concept of nirvana?

The list of kings who ruled Pagan is long indeed but only one has ever captured
my imagination: Kyansittha, whom the history books of my childhood said was the
son of King Anawratha, the monarch credited with the first unification of
Burma. Scholastic research however suggests that the two kings were not related
by blood. Kyansittha was perhaps a commoner but he was uncommonly gifted. A man
of courage and daring, he rose to be a general of the royal troops and became a
popular hero. It is very likely he aroused the jealousy of the old king who
seemed to have feared him as a possible usurper. When Anawratha died he was
succeeded by a weak and incompetent son whose reign was very short. It must be
assumed that no heirs of Anawratha’s line remained for Kyansittha’s subsequent
ascension to the throne was unchallenged.

Kyansittha proved to be an intelligent, able and compassionate king and the
Ananda temple that he built reflects an attractive personality. Gracefully
proportioned and engineered to provide both light and shade, it is beautiful in
structure as in concept. To visit the Ananda is as much to pay homage to a rare
ruler as to contemplate on the spiritual legacy represented by the unusual
images of the Buddha that it houses.

The hotel grounds offered us a wonderful surprise in the form of two more
temples, practically unknown, also attributed to Kyansittha. We were told that
one was built at the beginning of his reign in thanksgiving for the victories
he had achieved over his enemies while the other was an offering made towards
the end of his life in atonement for the many acts of violence he had committed
as a warrior. The modest sized structures, tucked in the garden near the dining
terrace where traditional harp music is played every evening, have the air of
private chapels and to light candles there in the quiet dusk is a different
experience from praying in the big and famous temples.

My son and I had decided that we were not going to rush around all the old
monuments apart from the Ananda and the little temples of King Kyansittha
within the hotel grounds, we only visited two other temples, That-byin-nyu and
Manuha. The latter has a special significance because it is generally held to
have been built by a captive Mon king, Manuha. This long accepted history is
now disputed by some scholars but it cannot be denied that the temple seems
deliberately designed to create the heavy atmosphere of freedom deprived. The
images of the Buddha are disproportionately large for the available space and
produce in the visitor a sensation of claustrophobia, of the strained breathing
of a soul longing to be free. To worship there is to be aware of two great
needs for our country: the need to weave harmony between the different ethnic nationalities
and the need to achieve the release of all political prisoners. There can be no
holiday from such awareness. (By Aung San Suu Kyi)

(Mainichi Japan) August 22, 2011


ျမန္မာျပည္မွေပးစာ၊

အားလပ္ရက္ -၂

 

 

 

စိမ္းလန္းစုိေျပတဲ့ကုန္းေျမရဲ႕ အေနာက္ဘက္နယ္ျခားတေလွ်ာက္ ေလးတြဲ႕စြာစီးဆင္းေနတဲ့ ဧရာဝတီျမစ္ရဲ႕ အံ့မခန္းျမင္ ကြင္းကုိ
ပုဂံဟုိတယ္(ျမစ္ျမင္ကြင္း)က ပကတိေဖာ္ျပေပးေနပါတယ္။

ကၽြႏု္ပ္တုိ႔ ပုဂံတြင္ ေလးရက္ေနထိုင္စဥ္မွာ မုတ္သုန္ရာသီတြင္း ေကာင္းစြာခ်ဥ္းနင္းဝင္ေရာက္ေနေသာ္လဲ မုိးဖြဲေလး(အမွန္တကယ္ကုိအဖြဲဆုံးေလး) တႀကိမ္ပဲ ႐ြာခဲ့ပါတယ္။ ၿမိဳ႕ေတာ္ေဟာင္းအတြက္ ေက်ာ္ၾကားေစခဲ့တဲ့ ႐ႈေမာဘြယ္ရာ ေနဝင္ ဆည္းဆာမ်ားကုိ ညေနတုိင္း ကၽြႏု္ပ္တုိ႔ခံစားေပ်ာ္႐ႊင္ခဲ့ရပါတယ္။

ေနဝန္းနီႀကီး ေတာ္ဝင္ေျခလွမ္းမ်ားျဖင့္ ေလွ်ာ္က်သြားေနတာကုိ ကၽြႏု္ပ္တုိ႔ ဘန္ဂလုိရဲ႕ဝရံတာကေန ၾကည့္ျမင္ရပါတယ္။
တဘက္ျမစ္ကမ္းကုိၫႇဳိ႕မိႈင္းေနေစတဲ့ မရမ္းႏုေရာင္နဲ႔ မဲနယ္ျပာေတာင္တန္းမ်ားေနာက္ကြယ္မွာ လွ်ဳိးဝင္မေပ်ာက္ကြယ္ခင္မွာ ေကာင္းကင္ကို အေျပာရခက္တဲ့ ဟသၤာျပဒါးေရာင္မ်ားနဲ႔ လိေမၼာ္ေရာင္မ်ားနဲ႔ အဝါေရာင္မ်ားျဖင့္ ေရာင္ျခယ္လ်က္ အံ့ဘြယ္တိမ္ေကာက္ေၾကာင္းမ်ားကုိ အေရာင္လင္းလက္ေစပါတယ္။ ဒါဟာ ခရီးသြားလက္ကမ္းေၾကာ္ျငာမွဓါတ္ပုံကုိ အသက္ဝင္ေစခဲ့တာပါ။

ပုဂံရဲ႕ၾကည္ႏူးဘြယ္အခ်စ္ဇာတ္ေၾကာင္းမ်ားနဲ႔ အံ့မခန္းဘြယ္ရာမ်ားကုိ ပညာ႐ွင္မ်ား၊ အထူးျပဳေလ့လာသူမ်ားနဲ႔ ထသြားထ လာဧည့္သည္မ်ားက ေရးသားခဲ့ၾကပါတယ္။ ၿခံဳႏြယ္သစ္ပင္မ်ားလႊမ္းတဲ့လြင္ျပင္မွာ အ႐ြယ္အစားစုံ ဘာသာေရးဆုိင္ရာ အေဆာက္အအုံမ်ား ေထာင္ေပါင္းမ်ားစြာ႐ွိေနပါတယ္။ (ေ႐ွးေဟာင္းသုေတသနဌာနက ဗိမာန္အေသးမ်ားရဲ႕ အႂကြင္းမ်ား
အပါအဝင္ ၃ ေထာင္ေက်ာ္ စာရင္းျပဳစုထားပါတယ္။) အႀကီးဆုံးမွ အေသးဆုံးအထိ တခုခ်င္းစီမွာ ေကာင္းကင္ကုိ ေထာင္တက္ေနတဲ့ ထိပ္ဦးပုိင္းမ်ား ေဆာင္းထားၾကပါတယ္။ ဒါဟာ ႐ုပ္ပုိင္းဆုိင္ရာဖန္တီးမႈျဖစ္႐ံုထက္ ပုိမုိျမင့္တဲ့အရာ တခုကုိ လြမ္းေမာတမ္းတျခင္းရဲ႕ ပိသုကာပညာဆုိင္ရာေဖာ္ျပမႈျဖစ္ပါတယ္။

တိက်တဲ့ပုံတူပြါးကုိရရန္ မၾကာခဏမျခယ္သတဲ့ပုံမွာ ကၽြန္မရဲ႕ ပုဂၢလိကစိတ္ခံစားမႈကုိ အေသးစိတ္မျခယ္မႈန္းပဲ ေဆးေရာင္
အလင္းအေရာင္ေတာက္ပျခင္းကုိ ေပါင္းထည့္ေပးႏိုင္ပါတယ္။ ညေနဆည္းဆာခ်ိန္မွာ အလားအလာမ႐ွိတဲ့ရည္႐ြယ္ခ်က္ ၿမိဳ႕ေတာ္ကို အတိတ္မွာေရာ အနာဂတ္မွာမ႐ွိတဲ့ ေမွးမွိန္တဲ့ေလာကမွာ အရိပ္မ်ားနက္႐ႈိင္းေစမႈျဖင့္ပယ္ဖ်က္လုိက္ပါတယ္။

အေဆာက္အဦးငယ္မ်ားစြာတုိ႔ဟာ ပ်က္စီးမႈအဆင့္ဆင့္မွာ႐ွိေနပါတယ္။ အၿမဲမတည္႐ွိျခင္းနဲ႔ ေဟာင္းႏြမ္း ေဆြးေျမ့ျခင္းနဲ႔
အယူမွား အယုံမွားျခင္း အေက်အမြမ်ားရဲ႕ သ႐ုပ္ေဖာ္ခ်က္မ်ားအျဖစ္ရပ္တည္ေနပါတယ္။

ဗုဒၶဘာသာေဒသတြင္သာမက တန္ခုိးထြားသူမ်ားနဲ႔ ဝါႂကြားလုိသူမ်ား သူတို႔ရဲ႕အာဏာပုိင္ျခင္းနဲ႔ ဂုဏ္ျဒဗ္မ်ားကုိ ဖ်က္မရႏိုင္တဲ့ အမွတ္တံဆိပ္မ်ားအျဖစ္ က်န္ရစ္ေအာင္ႀကိဳးစားခဲ့ၾကတဲ့ ကမၻာေျမႀကီးရဲ႕ မည္သည့္ အစိတ္အပိုင္းမွာမွ မေလ်ာ္ကန္တဲ့သခၤန္းစာ မ်ားကုိလဲလွစ္ျပေနပါတယ္။

ပုဂံဟာ ေပ်ာက္ကြယ္သြားတဲ့ဂုဏ္ေရာင္၊ ေပ်ာက္ဆုံးသြားတဲ့လူမႈယဥ္ေက်းမႈနဲ႔ လူတုိ႔ရဲ႕သနားစဘြယ္ မာနတရားမ်ားကုိ ေဖာ္ၫႊန္း ႏိႈးထေနပါတယ္။ အဆုံးမဲ့သဲကႏၱာရသဲမ်ားတြင္ ႀကီးမားတဲ့အပုိင္းအစမ်ားအျဖစ္ လဲေလ်ာင္းေနတဲ့ အုိဇီမဲန္ဒီယား ရဲ႕ ေအးတိေအးစက္ ႏိုင္တဲ့ သေရာ္ေလွာင္ေျပာင္ခ်က္ျဖင့္ ေကာင္းစြာေဖာ္ျပေပးေနပါတယ္။                                                                        “ကၽြႏ္ုပ္ရဲ႕အလုပ္မ်ားနဲ႔ ေျမာ္လင့္ခ်က္မဲ့ျခင္းမ်ားကုိၾကည့္ပါ – အုိဘုရားသခင္ – ”

သူတုိ႔ရဲ႕ ထင္ရတဲ့ဘာသာေရးယုံၾကည္မႈသက္ေသအျဖစ္ အုတ္မ်ားနဲ႔အဂၤေတသ႐ြတ္မ်ားျဖင့္ ေစတီပုထုိးမ်ားတည္ခဲ့ၾကတဲ့ ပုဂံရဲ႕ ဘုရင္မ်ား၊ မိဖုယားမ်ား၊ မင္းသားမ်ား၊ နန္းတြင္းသူနန္းတြင္းသား ဘယ္ႏွစ္ပါးဟာ သံသရာအေႏွာင္အဖြဲ႕က အမွန္တကယ္လြတ္ေျမာက္ ေအာင္ ေ႐ွ႕႐ႈၾကပါသလဲ။

တန္ဘုိးႀကီးအေဆာက္အအုံမ်ားတည္ေဆာက္ျခင္းျဖင့္ ကမၻာမွာ သူတုိ႔ရဲ႕ပစၥည္းတန္ဘုိး သက္ေသျပ႐ုံမွ် ဘယ္ႏွစ္ေယာက္ စိတ္ပါဝင္စား ခဲ့ပါသလဲ။

အဲဒီအလုပ္ေတြဟာ နိဗၺာန္ေရာက္ေၾကာင္းတရားအယူအဆလႊမ္းၿခဳံမႈမွ သူတုိ႔ရဲ႕စိတ္မ်ားက ေၾကာက္႐ြံ႕ဖယ္ေ႐ွာင္ေနတာေၾကာင့္  အသက္႐ွင္ေနတဲ့သံသရာတေလွ်ာက္ သူတုိ႔ရဲ႕သက္ေတာင့္သက္သာ႐ွိေနမႈကုိ အာမခံတဲ့ အာမခံေပၚလီစီအျဖစ္ ဘယ္ႏွစ္ေယာက္ ၾကည့္ျမင္ခဲ့ပါသလဲ။

ပုဂံကုိအုပ္စုိးခဲ့တဲ့မင္းမ်ားရဲ႕စာရင္းဟာ အမွန္တကယ္႐ွည္လ်ားလွပါတယ္။ ဒါေပမင့္ မင္းတပါးတည္းကသာ ကၽြန္မရဲ႕
အာ႐ံုကုိဖမ္းစားခဲ့ပါတယ္။ ကၽြန္မကေလးဘဝမွာ သမိိုင္းစာအုပ္မ်ားက က်န္စစ္သားမင္းဟာ ျမန္မာႏိုင္ငံကုိ ပထမဆုံးစည္း                  ႐ံုးသိမ္းသြင္းခဲ့တဲ့ဘုရင္အျဖစ္မွတ္တမ္းတင္ခဲ့တဲ့ အေနာ္ရထာမင္းႀကီးရဲ႕သားေတာ္တပါးျဖစ္ေၾကာင္း ေဖာ္ျပခဲ့ၾကပါတယ္။ ဒါေပမင့္    ပညာ႐ွင္မ်ားရဲ႕သုေတသနကေတာ့ သူတုိ႔ႏွစ္ဦးဟာ ေသြးမေတာ္စပ္ေၾကာင္းေဖာ္ျပၾကပါတယ္။

က်န္စစ္သားမင္းဟာ သာမန္ပုဂၢိဳလ္တဦးျဖစ္ေကာင္းျဖစ္ပါလိမ့္မယ္။ ဒါေပမင့္ ထူးျခားတဲ့ပါရမီ႐ွင္ ျဖစ္ပါတယ္။
သူဟာ သတၱိဗ်တၱိနဲ႔ရဲရင့္သူပါ။ ေတာ္ဝင္တပ္မေတာ္ရဲ႕စစ္ေသနာပတိျဖစ္လာကာ ထင္႐ွားတဲ့ သူရဲေကာင္းတဦးျဖစ္ခဲ့ပါတယ္။

ဘုရင္အုိႀကီးအေနာ္ရထာက သူ႔ကိုအာခံေတာ္လွန္ႏိုင္ေျခ႐ွိတဲ့သူလုိ႔ မနာလုိမ႐ႈစိမ့္ျဖစ္တာခံရပုံရပါတယ္။ ဘုရင္အေနာ္ရထာ
နတ္႐ြာစံ ၿပီးေနာက္ ေပ်ာ့ညံ့အရည္အခ်င္းမ႐ွိတဲ့သားေတာ္က အ႐ိုက္အရာဆက္ခံခဲ့ပါတယ္။ သူ႔ရဲ႕သက္တမ္းဟာ
အလြန္ တုိေတာင္းလွပါတယ္။ အေနာ္ရထာရဲ႕အ႐ိုက္အရာခံဘုိ႔ က်န္စစ္သားမင္းသားရဲ႕ထီးနန္းသိမ္းဘိသိက္ခံေရးကုိ
စိန္ေခၚမဲ့သူ မ႐ွိေၾကာင္းယူဆရပါတယ္။

က်န္စစ္သားမင္းဟာ ဉာဏ္ပညာႀကီးမားတဲ့၊ စြမ္းရည္ျပည့္တဲ့ အၾကင္နာဂ႐ုဏာတရားႀကီးမားတဲ့မင္းတပါးအျဖစ္ သက္ေသခံပါတယ္။ သူတည္ထားခဲ့တဲ့ အာနႏၵာဘုရားဟာလဲ သူ႔ရဲ႕ဆြဲေဆာင္မႈ ပင္ကုိယ္စ႐ိုက္ကုိေရာင္ျပန္ဟပ္ေနေစပါတယ္။ အလင္းအေမွာင္ႏွစ္ခုစလုံး အားေကာင္းေအာင္ က်က္သေရ႐ွိ႐ွိ အခ်ဳိးက် တည္ဖြဲ႕ထားလုိ႔ လွပတဲ့အေဆာက္ အအုံအျဖစ္ သေဘာထားယူဆရပါတယ္။  အာနႏၵာေစတီကုိဖူးေမွ်ာ္ရတာဟာ ႐ွားပါးတဲ့ဘုရင္တပါးကုိ ကန္ေတာ့ရသလုိ ေစတီအတြင္း႐ွိ ထူးျခားတဲ့ဗုဒၶ႐ုပ္ပြားေတာ္မ်ားဟာ ဘာသာေရးအေမြအျဖစ္ကိုယ္စားျပဳထားတာပါလားလုိ႔ ေလးေလးနက္နက္ ခ်င့္ခ်ိန္စဥ္းစားမိေစပါတယ္။

ဟုိတယ္ေျမေပၚမွာ ကၽြႏု္ပ္တုိ႔ကုိ ရင္သပ္႐ႈေမာဘြယ္ အံ့ၾသျခင္းအျဖစ္နဲ႔ က်န္စစ္သားမင္းႀကီးကုိ ရည္စူးတည္ထားကုိး ကြယ္တဲ့ ေစတီႏွစ္ဆူကို ဖူးေမွ်ာ္ခြင့္ရေစခဲ့ပါတယ္။ တကယ္တမ္းကုိ မထင္မ႐ွား လူသိမမ်ားတဲ့ေစတီမ်ားျဖစ္ပါတယ္။ တဆူကေတာ့ က်န္စစ္သားမင္းႀကီးအုပ္ခ်ဳပ္စခ်ိန္မွာ သူရဲ႕ရန္သူမ်ားအေပၚေအာင္ျမင္ျခင္းအတြက္ ဂုဏ္ျပဳရည္စူး တည္ ထားတာလုိ႔ ကၽြန္မတို႔ကုိေျပာျပပါတယ္။ အျခားတဆူကေတာ့ စစ္ဝါဒီတေယာက္အေနနဲ႔ သူက်ဴးလြန္ခဲ့တဲ့ အၾကမ္းဖက္ က်ဴးလြန္ခဲ့မႈမ်ားမွ ေၾကရာေၾကေၾကာင္းအတြက္ သူ နတ္႐ြာစံခါနီးမွာ တည္ထားေပးထားတာလုိ႔ ဆုိပါတယ္။

စားေသာက္ေဆာင္အနီး ဥယ်ဥ္ထဲမွာေတာ့ သင့္တင့္တဲ့အ႐ြယ္ အေဆာက္အအုံမ်ား႐ွိပါတယ္။ အဲဒိေနရာမ်ားမွာ ညေန တုိင္း
႐ိုး႐ာေစာင္းဂီတသံမ်ားျဖင့္တီးခတ္ေဖ်ာ္ေျဖၾကပါတယ္။ သီးသန္႔ဘုရား႐ွစ္ခုိးေဆာင္မ်ားရဲ႕အနံ႔အသက္မ်ားရ႐ွိပါတယ္။ ယင္းတုိ႔တြင္ ဆိတ္ၿငိမ္ညေနဆည္းဆာမွာ ဆီးမီးဖယာင္းတုိင္မ်ား ထြန္းၫႇိပူေဖာ္ၾကရတာ ႀကီးမားထင္႐ွားတဲ့ ဘုရား ႀကီးမ်ားမွာ ဘုရား႐ွိခုိးပူေဇာ္ရမႈနဲ႔
ျခားနားတဲ့ခံစားမႈကုိရ႐ွိပါတယ္။

ကၽြန္မရဲ႕သားနဲ႕ကၽြန္မတုိ႔ဟာ အေဆာက္အဦးေဟာင္းမ်ားကုိ ကတုိက္က႐ိုက္ေလွ်ာက္မၾကည့္ေတာ့ရန္ ဆုံးျဖတ္လုိက္ၾကၿပီး၊ ဟုိတယ္ပရဝဏ္တြင္း႐ွိ အာနႏၵဘုရားနဲ႔က်န္စစ္သားမင္းႀကီးရဲ႕ ေစတီငယ္မ်ားအျပင္ အျခားေစတီႏွစ္ဆူျဖစ္တဲ့ သဗၺညဳနဲ႔
မႏုဟာဘုရားမ်ားကုိ သြားေရာက္ဖူးေမွ်ာ္ခဲ့ၾကပါတယ္။ မႏုဟာေစတီကေတာ့ အက်ဥ္းခံ မြန္ဘုရင္မႏုဟာမင္း တည္ထားခဲ့တယ္လုိ႔ အမ်ားကေယဘူယ်ယူဆထားတာမုိ႔ တမူ ထူးျခားလ်က္႐ွိေနပါတယ္။ ကာလၾကာ႐ွည္လက္ခံထားတဲ့သမိုင္းမွာ ပညာ႐ွင္မ်ား အျငင္းပြားေနၾကပါတယ္။ ဒါေပမင့္ ဒီေစတီဟာ တားဆီးပိတ္ပင္ခံထားရတဲ့ လြတ္ေျမာက္မႈရဲ႕ ျပင္းျပတဲ့ခံစားမႈဝန္းက်င္ကုိ ဖန္တီးဘို႔ တမဂၤလာပုံစံေဖာ္ေဆာင္ထားပုံရပါတယ္။
ဗုဒၶရုပ္ပြားေတာ္မ်ားဟာ ရ႐ွိတဲ့ေနရာနဲ႔ အခ်ဳိးမက်စြာ အလြန္ႀကီးမားေနပါတယ္။ ဖူးေမွ်ာ္ရတဲ့ဧည့္သည္မွာေတာ့ ပိတ္ေလွာင္ေၾကာက္လြန္ စိတ္ေရာဂါ၊ လြတ္ ေျမာက္လုိတဲ့စိတ္ဆႏၵျဖစ္မႈရဲ႕ အသက္႐ႉမြန္းက်ပ္ျခင္းကုိ ခံစားျဖစ္ေပၚေစပါတယ္။ ဤသုိ႔ဖူးေမွ်ာ္ရျခင္းေၾကာင့္ ကၽြႏု္ပ္တုိ႔ ႏိုင္ငံရဲ႕ လုိအပ္ခ်က္ႀကီးႏွစ္ခုကုိ သတိရေစပါတယ္။ “မတူကြဲျပားေနၾကတဲ့ လူမ်ဳိးစုတုိင္းရင္းသားမ်ားအတြင္း သဟဇာတမွ်  မႈကုိ ယွက္ႏြယ္ယက္ေဖာက္ေပးဘုိ႔ လုိအပ္ခ်က္” နဲ႔ “ႏိုင္ငံေရးအက်ဥ္းသားမ်ားအားလုံးလြတ္ေျမာက္ဘုိ႔ ေဆာင္ရြက္ေပးရမဲ့ လုိအပ္ခ်က္တုိ႔”ျဖစ္ၾကပါတယ္။ ဒီလုိ အသိတရားသတိထားႏိုင္မႈမွ အားလပ္ျခင္းဆုိတာ မ႐ွိႏိုင္ပါ။

ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္

၂၀၁၁ ၾသဂုတ္လ ၂၂

မိုင္အိနိခ်ိ၊ ဂ်ပန္

( ဂ်ပန္ႏိုင္ငံတြင္ ၂၀၁၁ ၾသဂုတ္လ ၂၂ ေန႔ထုတ္ မိုင္အိနိခ်ိ ေန႔စဥ္သတင္းစာပါ  Letter from Burma: Holiday (2) ကုိ ျမန္မာျပန္ဆုိပါသည္ )

ေမာင္ေမာင္လွႀကိဳင္

၂၀၁၁ ၾသဂုတ္လ ၂၂

Letter from Burma:

Holiday (1)

For many years now, holidays for me have been memory snapshots of past
events, vivid but distant.

The Himalayas: riding up and up a mountain path through lichen festooned
forests on the back of a stately mule with seductively long lashes; sitting
down on a grassy slope looking down at misty, shadowy lands, eating a lunch of
hard boiled eggs and parched rice; wandering from Buddhist monasteries to Hindu
temples in Kathmandu, then ending up in a small coffee shop famous for its
American brownies; shooting the rapids on a raft; sighting a tiger from the
back of an elephant while munching sour Indian gooseberries plucked from wild
bushes; watching an enactment of the dance of death performed with mesmerizing
slow steps by Tibetan monks in the North East Frontier Area of India. In a
schloss overlooking a Swiss lake, enjoying delicious food of which the daily
highlight was homemade rosehip jam for tea. On a canal boat meandering along
the waterways of England, family dog perched on the roof, surveying the green
views with absolute serenity. Camping on the empty sands of Tiree with the wide
Scots gray ocean stretching away to where a few seals played.

The images are amazingly full of life and color but there is a quality of
unreality about each and every one. It was therefore unsurprising that when my
son Htein Lin (Kim) arrived on my birthday in June and said he was going to
take me away on a holiday it seemed to me a somewhat unreal proposition.

After some discussion and thought however, I decided that a short holiday,
the first in more than 20 years, was not unreasonable. So we set about
planning. With the full force of the monsoons at play the choice of the central
region of the country, the ‘dry zone,’ was a practical one. There was Mandalay
from which the last king of Burma had been removed by British troops in the
late 19th century. Or there was Pagan, the ancient capital where some thousand
pagodas remain as witness to long vanished glory and raise tantalizing
questions as to the driving force behind such a manifestation of excess
construction energy: was it piety or prosperity or pride or various
combinations of the three?

Pagan was the choice we made without any difficulty. The many temples and
stupas of the old city attract both tourists and pilgrims but during this time
of year there would be few visitors and we could enjoy some days of peace and
rest. Since this would not be the first visit to Pagan for either of us, we did
not intend to go around many of the religious monuments, we would only go to
the places that had a special significance for me. The most important thing was
to find a place where Kim and I and our dog Taichito (there was no question of
leaving him behind if this was to be a family holiday) could be happy and
comfortable. The ideal place was found for us by U Khun Tha Myint. I shall have
to make a small diversion here.

U Khun Tha Myint is the younger brother of U Han Tha Myint, a member of the
Central Executive Committee of the National League for Democracy (NLD) party,
who was elected as the representative of the town of Butalin in the general
elections of 1990 with an overwhelming 80 percent of the votes cast. Ko Han Tha
and Ko Khun Tha’s father and my father became friends and associates when they
started the politicization of the Rangoon University Students’ Union in the
1930s. The politics of U Thein Pe Myint and my father were not always in
harmony and it could be said that toward the last phase of the independence
movement they were more adversaries than friends.

Yet they both left behind a legacy of respect for differing views and of
freedom from prejudice and resentment that has enabled us, their progeny, to
work together as colleagues and comrades bound together by shared values and,
not to be underrated, a shared sense of humor.

Ko Khun Tha came forward to help me when I was in Insein Jail in 2009 and
in need of an architect to undertake the proposed renovations to my house.
After I was transferred from jail to house arrest the work on the house started
and Ko Khun Tha, as architect, and two other friends, Ko Htin Kyaw and Ko Ni,
as my appointed representative and my general supervisor, came daily over the
months necessary to complete the renovations. Ko Htin Kyaw and Ko Ni too are
connected to me through our respective fathers who had known one another at
Rangoon University. I shall write more about the sons and fathers (and mothers)
another time but suffice it to say here that as a result of these old ties I
have been blessed with assistance, help and friendship. Ko Khun Tha who started
out as my architect has been obliged, willy-nilly, to take on the
responsibilities of security officer, dog trainer, emergency driver and, during
the last fortnight, travel agent and holiday organizer.

Ko Khun Tha’s choice of the Bagan Hotel for our group (there were 16 of us)
could not have been happier. It is within easy reach of some of the most famous
historical and religious monuments, it is a place of comfort and beauty and,
most important of all, the staff are courteous and well-trained and possess a
special talent for making guests feel truly welcome and cherished. (By Aung San
Suu Kyi)

(Mainichi
Japan) July 19, 2011

ျမန္မာျပည္မွစာ

အားလပ္ရက္ (၁)

အခုအခ်ိန္မွာ ႏွစ္ေပါင္းမ်ားစြာအတြက္ အားလပ္ရက္မ်ားဟာ ကၽြန္မအဘုိ႔ အတိတ္ျဖစ္ရပ္မ်ားရဲ႕ လွ်ပ္တျပက္ပုံရိပ္မ်ားအျဖစ္
ထင္ထင္႐ွား႐ွားနဲ႔ ကြာလွမ္းခဲ့ၾကပါၿပီ။

ဟိမဝႏၱာေတာင္တန္းမ်ားမွာ- စြဲမက္စရာက်ာပြတ္မ်ားနဲ႔ အိေႁႏၵရတဲ့ျမည္းရဲ႕ေက်ာကုန္းထက္မွာ စီးလ်က္ ေမွာ္ကပ္ပင္မ်ားျဖင့္ ပန္းဆုိင္းပန္းကံုးမ်ားသဖြယ္စီျခယ္ထားတဲ့ သစ္ေတာမ်ားရဲ႕ေတာင္လမ္း တေလွ်ာက္ကုိတက္လွမ္းခဲ့တာ၊ ျမက္မ်ားထူတဲ့ ေတာင္ေစာင္းမွာထုိင္ရင္း ျမဴခိုးေဝၿပီး အရိပ္ေကာင္းတဲ့ ေျမျပင္မ်ားကုိၾကည့္ကာ ဘဲဥျပဳတ္မာမာမ်ားနဲ႔ထမင္းေျခာက္မ်ားကုိစားခဲ့တာ၊
ခတ္မႏၵဴမွာ ဗုဒၶဘာသာ ဘုန္းႀကီးေက်ာင္းမ်ားနဲ႔ဟိႏၵဴဘုရားေက်ာင္းမ်ားကုိ ေလွ်ာက္သြားခဲ့ၿပီးေနာက္ အေမရိကန္ ေျမပဲေခ်ာကလက္ မ်ားေၾကာင့္ထင္႐ွားတဲ့ ေကာ္ဖီဆုိင္ကေလးမွာ အဆုံးသတ္ခဲ့တာ၊ အေပ်ာ္စီးေဖာင္နဲ႔ ခရီးျမန္ ႏွင္ခဲ့တာ၊ ခ်ဳံ႐ိုင္းမ်ားမွခူးဆြတ္ခဲ့တဲ့ ကုလားဆီးျဖဴသီးခ်ဥ္ခ်ဥ္ေတြၿမံဳ႕ရင္းဆင္ေက်ာကုန္းေပၚကက်ား ကုိၾကည့္ခဲ့တာ၊ အိႏၵိယႏိုင္ငံရဲအေ႐ွ႕ေျမာက္ေ႐ွ႕တန္းေဒသမွာ တိဘက္ဘုန္းႀကီးမ်ားရဲ႕ ၫႇဳိ႕ဆြဲဖမ္းစားတဲ့ ေျခလွမ္းမ်ားျဖင့္ကျပတဲ့ ေသမင္းတမန္အက သ႐ုပ္ေဆာင္ေဖ်ာ္ေျဖမႈကုိ ၾကည့္ခဲ့တာေတြေပါ့။

ဆြစ္ေရကန္ကုိအေပၚစီးမွၾကည့္ရင္း ရဲတုိက္ထဲမွာ လဘက္ရည္အတြက္ ႏွင္းဆီသီးယုိကုိ ေန႔စဥ္ အသားေပးထားတဲ့ အရသာ႐ွိအစား အစာကုိ ေပ်ာ္႐ႊင္စြာ စားသုံးခဲ့ၾကပါတယ္။  အဂၤလဲန္ရဲ႕ေရေၾကာင္းအတြင္း ေကြ႕ေကာက္သြားလာေနတဲ့ တူးေျမာင္းသြားေလွေပၚမွာ မိသားစုေခြးကေလးကုိ ေပါင္းမုိးေပၚတင္ကာ ပကတိတည္ၿငိမ္ေနတဲ့ စိမ္းလန္းျမင္ကြင္းမ်ားကုိ ၿခံဳသုိင္းၾကည့္ခဲ့ပါတယ္။

က်ယ္ျပန္႔ျပန္႔ စေကာ့တလဲန္ရဲ႕ ညိဳမိႈင္းမိႈင္းသမုဒၵရာ႐ွိ ဖ်ံအခ်ဳိ႕ကစားရာ ‘တုိင္ရီး’ကၽြန္းရဲ႕ သဲလြင္ျပင္မ်ားေပၚမွာ စခန္းခ်ခဲ့ၾကပါတယ္။

႐ုပ္လႊာပုံရိပ္မ်ားဟာ အေရာင္ေသြးစုံစြာစိတ္ဝင္စားႏွစ္သက္ဘြယ္မ်ားနဲ႔ျပည္ဝလ်က္ အံမခန္းပါပဲ။ ဒါေပမင့္ တခုခ်င္းစီမွာေတာ့
စိတ္ကူးယဥ္ဆန္ဆန္အရည္အေသြးမ်ား႐ွိေနပါတယ္။

ဒါေၾကာင့္လဲ ဇြန္လထဲက်ေရာက္မဲ့ ကၽြန္မရဲ႕ေမြးေန႔ကုိေရာက္လာတဲ့ ကၽြန္မသား ေမာင္ထိန္လင္း(ကင္းမ္)က ကၽြန္မကုိ အားလပ္ရက္အျဖစ္ခရီးထြက္မယ္လုိ႔ေျပာေတာ့ စိတ္ကူးယဥ္ဆန္ဆန္ အဆုိ ျပဳတာပဲလုိ႔ ကၽြန္မအထင္ေရာက္သြားတာ အံ့ၾသစရာမဟုတ္ေတာ့ပါ။ ဒါေပမင့္ ေဆြးေႏြးတိုင္ပင္မႈနဲ႔ စဥ္းစားတာအခ်ဳိ႕အၿပီး အႏွစ္ႏွစ္ဆယ္ေက်ာ္အၾကာမွာ ပထမဦးဆုံးအႀကိမ္ အခ်ိန္တုိအားလပ္ရက္ အျဖစ္ ကၽြန္မဆုံးျဖတ္တာဟာ အဓိပၸါယ္မဲ့ မဟုတ္ပါ။

ဒါေၾကာင့္ ကၽြန္မတုိ႔ အစီအစဥ္မ်ားေရးဆြဲၾကခဲ့ပါတယ္။ မုတ္သုန္ရာသီရဲ႕ အင္အားျပည္႔ရြာသြန္းေနခ်ိန္မွာ ႏိုင္ငံရဲ႕
အလယ္ပုိင္းေဒသ “အပူပုိင္းဇုံ”ကုိ ေ႐ြးခ်ယ္လုိက္တာ လက္ေတြ႕က်ခဲ့ပါတယ္။ ၁၉ ရာစုေႏွာင္းပုိင္းတုန္းက အဂၤလိပ္တပ္မ်ား ျမန္မာႏိုင္ငံရဲ႕ေနာက္ဆုံး ဘုရင္ကုိဖမ္းသြားခဲ့တဲ့ မႏၱေလး ၿမိဳ႕႐ွိပါတယ္။ သုိ႔မဟုတ္ ပုဂံၿမိဳ႕လဲ႐ွိပါတယ္။ ေ႐ွးေဟာင္းၿမိဳ႕ေတာ္ေဟာင္းပါ။ ပုဂံမွာ ဘုရားေစတီေတြ ေထာင္ေပါင္းမ်ားစြာ႐ွိေနၿပီး ၾကာ႐ွည္စြာေမွးမွိန္ေနတဲ့ ဂုဏ္ေရာင္ေဆာင္ခဲ့မႈအတြက္ က်န္ရစ္ေနတဲ့ သက္ေသပါ။ ပုဂံဟာ ထူးကဲတဲ့ေဆာက္လုပ္မႈစြမ္းအင္ေဖာ္ျပခ်က္ေနာက္ကြယ္မွ တြန္းအားကုိ အ သည္းတယား ေမးခြန္းမ်ားထုတ္စရာျဖစ္ေနပါတယ္။ ပုဂံဟာ ဘာသာေရးကုိင္း႐ႈိင္းမႈလား၊ ႂကြယ္ဝခ်မ္း သာမႈလား၊ ေသာမနႆျဖစ္စြာက်က္သေရ ဂုဏ္ေဆာင္လား၊ ဒါမွမဟုတ္ သုံးခုစလုံးရဲ႕
အမ်ဳိးမ်ဳိးေပါင္း စပ္မႈေပလား။

ပုဂံကုိ ေ႐ြးခ်ယ္ရတာကၽြႏ္မတို႔အတြက္ အခက္အခဲတစုံတရာမ႐ွိခဲ့ပါ။ ၿမိဳ႕ေတာ္ေဟာင္းရဲ႕ ဘုရား ေက်ာင္းကန္ ေစတီပုထုိးမ်ားစြာဟာ
ကမၻာလွည့္ခရီးသြားမ်ားနဲ႔ ဘုရားဖူးမ်ားကုိ ဆြဲေဆာင္ေနပါတယ္။ ဒါေပမင့္ ယခုလိုအခ်ိန္မ်ဳိးမွာေတာ့ ဧည့္သည္အနည္းငယ္သာ႐ွိတတ္ တာမုိ႔ ၿငိမ္းေအးျခင္းနဲ႔နားေနရမဲ့ ေန႔မ်ားကုိ ကၽြန္မတို႔ခံစားေပ်ာ္႐ႊင္ႏိုင္ပါ့မယ္။

ကၽြန္မတုိ႔သားအမိအတြက္ ဒီတေခါက္ဟာ ပုဂံကုိပထမဦးဆုံးလည္ပတ္မႈ ျဖစ္ေနမွာမဟုတ္လုိ႔ ဘာသာေရးအေဆာက္အဦးမ်ားမ်ားကုိ
သြားေရာက္လည္ပတ္စရာမလုိေသးသျဖင့္ ကၽြန္မအတြက္ ထူးျခားမႈ႐ွိေစမဲ့ေနရာအခ်ဳိ႕ကုိသာ ေ႐ြးသြားခဲ့ၾကတာပါ။
အေရးႀကီးဆုံးအခ်က္က ကင္မ္နဲ႔ကၽြန္မနဲ႔ ကၽြန္မတို႔ရဲ႕ေခြးေလး ‘တအိခ်ိခုိ’(မိသားစုရဲ႕အားလပ္ရက္ခရီးအျဖစ္လာမွေတာ့ ဒီေခြးေလးကုိ ခ်န္ထားရစ္ခဲ့ဘို႔ ေမးစရာမလုိပါ) ေပ်ာ္ေပ်ာ္႐ႊင္႐ႊင္ သက္ေတာင့္သက္သာျဖစ္ေစႏိုင္မဲ့ေနရာပဲ ျဖစ္ဘုိ႔ပါပဲ။

ဒီစံျပေနရာေလးကုိ ကၽြႏု္ပ္တုိ႔ရဲ႕မိတ္ေဆြ ဦးခြန္သာျမင့္က ႐ွာေဖြေတြ႕႐ွိခဲ့ပါတယ္။ အာ႐ံုအေျပာင္းအ လဲအနည္းငယ္အျဖစ္ေျပာပါရေစ။ ဦးခြန္သာျမင့္ဟာ ဦးဟံသာျမင့္ရဲ႕ညီငယ္ပါ။ ဦးဟံသာျမင့္ဟာ  အမ်ဳိးသားဒီမိုကေရစီအဖြဲ႕ခ်ဳပ္ (NLD)ရဲ႕ ဗဟုိေကာ္မီတီဝင္တဦးပါ။
၁၉၉၀ ခုႏွစ္ေ႐ြးေကာက္ပြဲမွာ ဘုတလင္မဲဆႏၵနယ္ေျမကေန အဖြဲ႕ခ်ဳပ္ကုိကုိယ္စားျပဳဝင္ေရာက္ယွဥ္ၿပိဳင္ခဲ့ပါတယ္။ မဲဆႏၵ ၈၀% အျပတ္အသတ္နဲ႔ အေ႐ြးခ်ယ္ခံခဲ့ရပါတယ္။
ကုိဟံသာနဲ႔ကုိခြန္သာတုိ႔ေဖေဖနဲ႔ကၽြန္မေဖေဖတုိ႔ဟာ သူငယ္ခ်င္းအေပါင္းအသင္းမ်ား ျဖစ္ၾကပါတယ္။ ၁၉၃၀ ခုႏွစ္အတြင္း ရန္ကုန္တကၠသုိလ္ေက်ာင္းသား သမဂၢမွာ ႏိုင္ငံေရးစတင္လုပ္ကုိင္ရာမွ အေပါင္းအသင္းမ်ားျဖစ္လာခဲ့ၾကပါတယ္။

ဦးသိန္းေဖျမင့္နဲ႔ကၽြန္မရဲ႕ေဖေဖတုိ႔ရဲ႕ ႏိုင္ငံေရးဟာ အစဥ္ သဟဇာတ မွ်တတ္ၾကတာမဟုတ္ခဲ့ပါဘူး။ လြတ္လပ္ေရးလႈပ္႐ွားမႈရဲ႕ေနာက္ဆုံးအျခအေနအဆင့္အထိ သူတုိ႔ဟာ မိတ္ေဆြအျဖစ္ထက္  သေဘာထားကြဲလြဲသူမ်ားအေနနဲ႔သာ ျဖစ္ေနႏိုင္ပါတယ္။ ဒါေပမင့္ အျမင္မတူမႈမ်ားကုိ ေလးစားေရးအ တြက္အေမြနဲ႔ မလုိမုန္းထားဘက္လုိက္မႈနဲ႔ မေက်ခ်မ္းမႈမ်ားမွလြတ္ေျမာက္ေရးတို႔ေနာက္ကုိ သူတို႔ႏွစ္ ဦးစလုံး လိုက္ခဲ့ၾကပါတယ္။ ဒီအခ်က္ဟာ သူတုိ႔ရဲ႕သားသမီးေတြျဖစ္တဲ့ ကၽြန္မတို႔ကုိ အေပါင္းအသင္း နဲ႔ရဲေဘာ္ရဲဘက္မ်ားအျဖစ္
အဘုိးတန္မ်ား မွ်ေဝျခင္းျဖင့္ အတူတကြလုပ္ကုိင္ ခ်ည္ေႏွာင္မိတ္ဖြဲ႕ေစႏိုင္ေစပါတယ္။ တဦးကုိတဦး အထင္မေသးၾကပဲ ၾကည္ႏူးေပ်ာ္    ႐ႊင္စရာမ်ား မွ်ေဝၿပီးေစႏိုင္ခဲ့ပါတယ္။

၂၀၀၉ ခုႏွစ္မွာ ကုိခြန္သာက အင္းစိန္ေထာင္အတြင္း႐ွိ ကၽြန္မကုိကူညီဘုိ႔လာေရာက္ေတြ႕ဆုံပါတယ္။ ကၽြန္မရဲအိမ္ကုိ လုိအပ္တဲ့ျပင္ဆင္ မႈမ်ားျပဳလုပ္ေပးမဲ့ပိသုကာအျဖစ္ ေဆာင္႐ြက္ေပးဘုိ႔ပါ။ ေထာင္မွ အိမ္အက်ယ္ခ်ဳပ္ကုိေျပာင္းလုိက္ရၿပီးေနာက္ အိမ္ျပင္ဘုိ႔အလုပ္စခ်ိန္မွာ ပိသုကာအျဖစ္ ကုိခြန္သာနဲ႔ အေထြေထြႀကီးၾကပ္ကြပ္ကဲသူမ်ားအျဖစ္ကၽြန္မခန္႔အပ္ထားတဲ့ အျခားမိတ္ေဆြႏွစ္ဦးျဖစ္ၾကတဲ့ ကုိထင္ေက်ာ္ နဲ႔ ကုိနီတုိ႔လဲ အိမ္ျပင္ဆင္မႈမ်ားၿပီးေျမာက္မဲ့ လုိအပ္ခ်က္မ်ားအတြက္ လေပါင္းမ်ားစြာ ေန႔စဥ္ အိမ္ကုိလာခဲ့ၾကပါတယ္။ ကုိထင္ေက်ာ္နဲ႔ကုိနီတုိ႔ဟာလဲ ရန္ကုန္တကၠသုိလ္မွာ တဦးနဲ႔တဦးရင္းႏွီးးခဲ့ၾက တဲ့ သက္ဆုိင္ရာဖခင္မ်ားမွ ဆက္ႏြယ္သိကၽြမ္းခဲ့ၾကတာပါ။ ေနာင္တခ်ိန္မွာ သားမ်ား၊ ဘခင္မ်ား(မိခင္ မ်ား) အေၾကာင္းကုိေရးသားပါဦးမယ္။ ယခုအခ်ိန္မွာေတာ့ လူႀကီးမ်ားရဲ႕ရင္းႏွီးခဲ့မႈမ်ားေၾကာင့္ ကၽြန္မမွာ အေထာက္အပံ့၊ အကူအညီနဲ႔ မိတ္ေဆြမ်ားကုိ ဆုလာဘ္အျဖစ္ခံစားခဲ့ရပါတယ္။

ကၽြန္မရဲ႕ပိသုကာအျဖစ္ စတင္ေဆာင္႐ြက္ေပးခဲ့သူ ကိုခြန္သာဟာ လုံၿခံဳေရးအရာ႐ွိ၊ ေခြးထိန္း၊ အေရး ေပၚယာဥ္ေမာင္းအျဖစ္အျပင္
လြန္ခဲ့တဲ့ႏွစ္ပတ္အတြင္း ခရီးသြားကုိယ္စားလွယ္နဲ႔ အားလပ္ရက္ခရီး စီစဥ္သူအျဖစ္ ေက်းဇူးျပဳကူညီလုပ္ေဆာင္ေပးခဲ့ပါတယ္။
၁၆ ဦးပါ ကၽြန္မတုိ႔အဖြဲ႕အတြက္ ပုဂံေဟာ္ တယ္ကုိ ကုိခြန္သာရဲ႕ေ႐ြးခ်ယ္မႈဟာ ပုိမုိေပ်ာ္႐ႊင္ဘြယ္ရာသာမဟုတ္ႏိုင္ခဲ့ပါ။ အထင္႐ွားဆုံး သမိုင္းဝင္ ဘာသာေရးအေဆာက္အဦးအခ်ဳိ႕ကုိ သြားေရးလာေရးလြယ္ကူေစႏိုင္တဲ့ေနရာအတြင္းမွာ႐ွိေနပါတယ္။ သက္ေတာင့္သက္သာနဲ႔ လွပတဲ့ေနရာပါ။ အားလုံးရဲ႕အေရးႀကီးဆုံးကေတာ့ ဝန္ထမ္းမ်ားဟာ ယဥ္ေက်းရည္မြန္ၾကပါတယ္၊ ေကာင္းစြာကၽြမ္းက်င္ၾကပါတယ္၊ ဧည့္သည္မ်ားက မိမိတုိ႔ကုိအမွန္တကယ္ ရင္းႏွီးခ်စ္ခင္စြာ ႀကိဳဆုိျခင္းခံရတယ္လိ႔ု ခံစားေစႏိုင္တဲ့ အထူးအရည္အခ်င္းကုိပုိင္ဆုိင္ၾကပါ တယ္။

ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္

(၂၀၁၁ ဇူလုိင္ ၁၉ ရက္ေန႔ထုတ္ ဂ်ပန္ႏိုင္ငံ မုိင္အိနိခ်ိေန႔စဥ္သတင္းစာတြင္ ေဖာ္ျပထားတဲ့ ေဒၚေအာင္ဆန္း စုၾကည္ရဲ႕Letter From
Burma: Holiday-1- ကုိဘာသာျပန္ပါတယ္။
)

ေမာင္ေမာင္လွႀကိဳင္

 ၂၀၁၁-ဇူလုိင္ ၂၁ 


Letter from Burma:

Animal talk (2)

Aung San Suu Kyi
(Mainichi)

This is the sixth installment of Myanmar pro-democracy leader Aung San Suu Kyi’s monthly Mainichi
column, “Letter from Burma.”

What I see now through the prism of 66 years is different from what I saw 60 years ago or even six
years ago because both the world and I have changed over the intervening period. Sixty years ago                        my relations (if it could be called that) with animals was distant. I have written about the unattractive            mongrel dogs and sorry looking cart horses that were a part of the scene of my childhood. The other
inhabitants of the animal world with which I was familiar during my early years were birds.

Rangoon was not then a built-up city and we lived in a quiet lane of red earth and broken rocks,
bordered by tall bamboo bushes, a scraggy, pitted field where our cows grazed, a weed-infested pond                  and crumbling brick walls. Opposite our house was a monastery. The wooden buildings in traditional mode,            the unkempt grounds, the old shrines and stupas and the deep tranquillity emphasized its separation from
the busy world of laity. Both the monastery and our house were on elevated ground, almost high enough                 to be small hills, so the lane in between was like a narrow valley.

Our garden was spread out on three different levels and the many trees made it an attractive habitat for
a wide variety of birds. The most common were crows, minahs, doves, pigeons and sparrows. These were so numerous we hardly noticed them at all but I liked to watch the crows flying home to roost in the evening;                a great black feathery stain spreading and cawing its way across the sky. The plaintive call of the koel was            part of the music of early summer but I hardly ever caught a glimpse of the little bird and, what surprises me       now, I was not particularly curious about it. I remember getting excited about a parrot that perched on a tree        and looked down regally at us as if fully aware of the honour it was bestowing by its passing presence. One day      an owl dropped out of a tree in broad daylight. The gardener held it up for us to see and it blinked sleepily at         my awed face.

At the top our lane was an old house built in nineteenth century Indian style. The romance of its fading grandeur    and sprawling, neglected garden was enhanced by the indefinite absence of its owners. We were told that            they were wealthy Indians who had fled when World War II came to Burma. Somehow they had managed               to leave behind caretakers who had looked after the property right through the war and who continued to         remain loyally at their posts although their employers never came back. On rare occasions, these caretakers,         whom I recall as tall, dhoti-clad Indians, allowed us to wander in their garden. Among the tangle of untended
foliage were a couple of fountains with large, grey stone basins which for me spelt the height of splendour even though both were completely dry. The crowning glory of this mysterious abode was two large cockatoos that sat      on their perches and made the lonely garden bright with their iridescent colours. They were the most exotic    creatures I had ever seen outside the Rangoon zoo.

In those days of few distractions a visit to the zoo was a very special treat. It was not far from our house and         the roaring of lions that could be heard over the quiet of early dusk would fill me with wonder. I asked the adults  why the lions roared every evening and some answered that this signaled feeding time while others said the
beasts were crying out their longing for their homes in the jungle. When I saw these animals in their zoo cages          I was struck by their restlessness and imagined that their weary pacing was also linked to the longing for their
faraway homes. As a Tuesday born I am, according to Burmese astrological belief, a lion, so I particularly   empathized with the big cats.

The simians were another matter altogether. The ‘monkey village’ which was popular with visitors to the zoo       made me uneasy. To my eyes the monkeys did not look friendly nor happy. Their eyes seemed sharp with malevolence and their mouths jeered at all those who were laughing over their antics. Peanuts and other food  thrown to them were caught with dexterity and a grimace. This was totally unlike the elephants, which accepted offerings of bananas and buns with a look of contentment on their huge faces and languorous     movements of the trunk that I translated as a gracious salute of thanks.

After I grew to adulthood I made only two zoo visits, one in Nepal and one in London. Michael and I went
to see the Kathmandu menagerie because we had an afternoon to spare and a zoo in the Himalayas seemed so improbable. It turned out to be a rather sad, dusty place with dispirited looking animals. We were advised to        eave our Bhutanese terrier outside the entrance as the big cats were usually fed on dog meat and the smell of           a living meal might have been too exciting for them. It was an experience that invited no repetition.

My next, and very last, zoo visit took place a few years later when I took my son Alexander to Whipsnade. In comparison to Kathmandu zoo it was beautifully kept but I found I had lost all taste for looking at animals in  captivity. The animals had not changed but my sensitivity to captivity and to human domination had changed. I
did not know then that my views on relations between animals and humans would change even more as the       world around me changed in ways I had not expected.

(By Aung San Suu Kyi)

(Mainichi Japan) June 25, 2011

ျမန္မာျပည္မွစာ

တိရစၦာန္တုိ႔အေၾကာင္း စကားလက္ဆုံ – ၂ –

Aung San Suu Kyi
(Mainichi)

(လစဥ္ မ္ိုင္အိနိခ်ိ-ေကာ္လံတြင္ ေဖာ္ျပေနသည့္ ျမန္မာ့ဒီမုိကေရစီ ေခါင္းေဆာင္ ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္၏ “ျမန္မာျပည္မွစာ”             က႑၏  ဆ႒မ ေျမာက္ေဆာင္းပါးျဖစ္ပါသည္)

၆၆ ႏွစ္တာကာလ ပရစ္ဇင္မ္ကို ထိုးေဖာက္ၾကည့္ရျခင္းဟာ လြန္ခဲ့တဲ့အႏွစ္ ၆၀ သုိ႔မဟုတ္  လြန္ခဲ့တဲ့ ၆ ႏွစ္ကိုေတာင္ ၾကည့္ျမင္ခဲ့ရျခင္းနဲ႔
ကြာျခားေနပါတယ္။ ဘာေၾကာင့္လဲဆုိရင္ ဒီ ယွက္ႏြယ္ေနတဲ့ ကာလအတြင္းမွာ ကမၻာႀကီးနဲ႔ကၽြန္မဟာ ေျပာင္းလဲလာခဲ့လုိ႔ပါ။ လြန္ခဲ့တဲ့ အႏွစ္ ၆၀ က တိရစၦာန္မ်ားနဲ႔ ကၽြန္မရဲ႕ ဆက္ႏြယ္မႈ(ဒီလုိပဲေျပာႏိုင္ခဲ့မယ္ဆုိရင္)ဟာ ကြာလွမ္း ပါတယ္။ ကၽြန္မရဲ႕ ကေလးဘဝရဲ႕ျမင္ကြင္းတစိတ္တပိုင္းျဖစ္တဲ့ စိတ္ဝင္စားစရာမေကာင္းတဲ့ ေခြးဗႏၶတ္မ်ားနဲ႔ သနားစရာျမင္ေတြ႕ရတဲ့ လွည္းဆြဲျမင္မ်ားအေၾကာင္းကုိ ကၽြန္မေရးခဲ့ပါတယ္။ ကၽြန္မငယ္႐ြယ္စဥ္က ရင္းႏွီးကၽြမ္းဝင္ခဲ့ရတဲ့ တိရစၦာန္ေလာကရဲ႕ အျခားသတၱဝါေတြကေတာ့ ငွက္မ်ားျဖစ္ၾက
ပါတယ္။

အဲဒိအခ်ိန္တုန္းက ရန္ကုန္ဟာမဖြံ႕ၿဖိဳးေသးပါဘူး။ ကၽြန္မတုိ႔ဟာ ေျမနီနဲ႔ ေက်ာက္ခဲက်ဳိးမ်ား ခင္းထားတဲ့လမ္းမွာေနခဲ့ၾကပါတယ္။ ႐ွည္တဲ့ ဝါး႐ံုမ်ား၊ ကၽြန္မတုိ႔ႏြားမ်ားရဲ႕စားက်က္ျဖစ္ခဲ့တဲ့ ႐ွည္ေမ်ာေမ်ာ လြင္တီးေခါင္ ခ်ဳိင့္ကြင္းျပင္မ်ား၊ ေရေမွာ္ေရၫိွမ်ား႐ိွေနတဲ့ ေရကန္နဲ႔  ၿပိဳမ ေယာင္အုဋ္ခဲနံရံမ်ားျဖင့္ အနားသတ္ထားပါတယ္။

ကၽြန္မတုိ႔အိမ္ရဲ႕မ်က္ႏွာခ်င္းဆုိင္မွာေတာ့ ဘုန္းေတာ္ႀကီးေက်ာင္း႐ိွခဲ့ပါတယ္။ ႐ိုးရာပုံစံ႐ွိေနတဲ့ သစ္သားအေဆာက္အဦးမ်ား၊ ပစၥလကၡျဖစ္ ေနတဲ့ေျမႀကီးမ်ား၊ ေ႐ွးေဟာင္းဗိမာန္မ်ားနဲ႔႐ုပ္ပြား ေတာ္မ်ားနဲ႔ နက္႐ိႈင္းတဲ့တည္ၿငိမ္ေအးေဆးမႈဟာ လူသာမန္မ်ားရဲ႕ ပ်ားပန္းခတ္ အလုပ္႐ႈပ္ေန တဲ့ကမၻာနဲ႔ ျခားနားထားေၾကာင္းကုိအေလးအနက္ေဖာ္ျပေနပါတယ္။ ဘုန္းႀကီးေက်ာင္းနဲ႔ကၽြန္မတုိ႔အိမ္ နွစ္ခုစလုံးဟာ ေတာင္ငယ္ ေလးမ်ားလုိ႔ေခၚဆုိေလာက္တဲ့ ကုန္းျမင့္ေတြေပၚမွာတည္ ႐ိွေနၾကတာေၾကာင့္ ၾကားထဲကလမ္းေလးဟာ က်ဥ္းေျမာင္းတဲ့ ေတာင္ၾကားခ်ိဳင့္ ဝွမ္းနဲ႔တူေန ပါတယ္။

ကၽြန္မတို႔ပန္းၿခံဟာ ကြဲျပားတဲ့အျမင့္ ၃ မ်ဳိးေပၚမွာျဖန္႔က်က္တည္ေနၿပီး၊ သစ္ပင္မ်ားစြာဟာ ငွက္ေပါင္းစုံရဲ႕ စိတ္ဝင္တစားဆြဲေဆာင္စရာဘုံ အျဖစ္ဖန္တီးေပးထားပါတယ္။ အေတြ႕မ်ားရ တဲ့ငွက္ေတြ ကေတာ့ က်ီးကန္းမ်ား၊ သာလိကာမ်ား၊ ခ်ဳိးမ်ား၊ ခုိမ်ား နဲ႔ စာကေလးမ်ားျဖစ္ၾက ပါတယ္။

အေရအတြက္မ်ားလြန္းလုိ႔ ငွက္အားလုံးကုိ သတိမထားႏိုင္ခဲ့ပါ။ ဒါေပမင့္ ညေနပုိင္း က်ီးကန္း မ်ား အိပ္တန္းတက္ဘုိ႔ ပ်ံသန္းေနတာကုိ ေစာင့္ၾကည့္ရျခင္းကုိ ကၽြန္မႏွစ္သက္ခဲ့ပါတယ္။ သူတုိ႔အျပန္လမ္း ေကာင္းကင္ျပင္မွာ ႀကီးမားတဲ႔အနက္ေရာင္ ေတာင္ပံျဖန္႔က်က္
ျခယ္မႈန္းလ်က္ က်ီးအာသံမ်ား ျပည့္ႏွက္ေနပါတယ္။

ခုိငွက္ကေလးရဲ႕ ဆြဲဆြဲငင္ငင္ေအာ္ျမည္သံဟာ ေႏြဦးရဲ႕ဂီတသံတစိတ္တပိုင္း ျဖစ္ေနခဲ့ပါ တယ္။ ကၽြန္မကေတာ့ ငွက္ကေလးကုိ ျဖတ္ခနဲ ေတာင္ သတိမထားခဲ့ပါဘူး။ ကၽြန္မ အထူး တလည္ စူးစူးစမ္းစမ္းမ႐ွိခဲ့တာကို အခုအခ်ိန္မွာ ကၽြန္မအ့ံၾသမိပါတယ္။

သစ္ပင္ေပၚမွာခုိနားေနတဲ့ ကၽြန္မတို႔ကုိဂုဏ္ထယ္စြာ မဟာဆန္ဆန္ၾကည့္ေနတဲ့ ၾကက္တူေ႐ြး ကေလးကုိ စိတ္ဝင္စားမိတာ ကၽြန္မ အမွတ္ရမိပါတယ္။ ဒါဟာ သူ႔ရဲ႕တဒဂၤတည္႐ိွမႈပါပဲ။

တေန႔မွာ ေန႔ခင္းေၾကာင္ေတာင္ႀကီး ဇီးကြက္တေကာင္ သစ္ပင္ကျပဳတ္က်ခဲ့ပါတယ္။ ဥယ်ဥ္ မႉးက ကၽြန္မတုိ႔ၾကည့္ဘုိ႔ေကာက္ျပခဲ့ပါတယ္။
အံ့ၾသထိတ္လန္႔ေနတဲ့ကၽြန္မမ်က္ႏွာကုိ ဇီးကြက္ ကေလးက အိပ္ခ်င္မူးတူးမ်က္စိနဲ႔ ေပကလပ္ေပကလပ္ ၾကည့္ေနခဲ့ပါတယ္။

ကၽြန္မတုိ႔လမ္းထိပ္မွာ ၁၉ ရာစုအိႏၵိယပုံစံ အိမ္အုိတေဆာင္႐ိွခဲ့ပါတယ္။ ေမွးမွိန္အားေပ်ာ့လာ တဲ့ ဒီအိမ္ရဲ႕ ခန္႔ညားထယ္ဝါမႈနဲ႔ ျဖစ္သလုိ ျပန္႔က်ဲေနတဲ႔စြန္႔ပစ္ခံၿခံတို႔ရဲ႕ လြမ္းဆြတ္မႈကို မေရရာတဲ့ ပုိင္႐ွင္မဲ့မႈက ပိုမိုေစခဲ့ပါတယ္။ ပုိင္႐ွင္ေတြဟာ အိႏၵိယႏြယ္လူခ်မ္းသာမ်ားျဖစ္ ေၾကာင္း၊ ဒုတိယကမၻာစစ္ျမန္မာျပည္ကုိ ေရာက္လာလုိ႔ ထြက္ေျပးသြားေၾကာင္း ကၽြန္မတို႔သိထားခဲ့ပါ တယ္။

အိမ္ေစာင့္မ်ားလက္ထဲကုိ ပုိင္႐ွင္ေတြက တနည္းနည္းနဲ႔ စီစဥ္အပ္ႏွံခဲ့ပါတယ္။ စစ္ကာလ အတြင္း အိမ္ေစာင့္မ်ားက တေလွ်ာက္လုံး ၾကည့္႐ႈေစာင့္ေ႐ွာက္ေပးလ်က္၊ သူတုိ႔ရဲ႕အလုပ္႐ွင္ မ်ား ဘယ္ေတာ့မွျပန္မလာလဲ သစၥာ႐ွိ႐ွိနဲ႔သူတုိ႔အလုပ္မွာ ဆက္လက္ထမ္းေဆာင္ ေနၾကပါတယ္။

ကၽြန္မမွတ္မိတဲ့ ဒီအိမ္ေစာင့္မ်ားျဖစ္ၾကတဲ့ ဒုိတီဝတ္အရပ္႐ွည္႐ွည္ အိႏၵိယႏြယ္ဘြားမ်ားက ေတာ့ ကၽြန္မတုိ႔ကုိသူတုိ႔ရဲ႕ပန္းၿခံထဲ ႐ွား႐ွားပါး ပါလည္ခြင့္ျပဳခဲ့ဘူးပါတယ္။ အေစာင့္အေ႐ွာက္ ခံမဲ့သစ္႐ြက္အ႐ႈပ္အေထြးေတြၾကားမွာ ေရပန္းႏွစ္ခုနဲ႔ ႀကီးမားတဲ့အညိဳေရာင္ ေက်ာက္ေရ ကန္ႀကီးမ်ား႐ွိခဲ့ပါတယ္။ ႏွစ္ခုစလုံးဟာ လုံးလုံးေျခာက္ေသြ႕ေနလင့္ကစား သူတုိ႔ရဲ႕ခန္႔ညားထယ္ဝါမႈဟာ ကၽြန္မကုိ အံ့ၾသေစခဲ့ပါတယ္။

လွ်ိဳ႕ဝွက္ဆန္းၾကယ္တဲ့ဒီဗိမာန္ရဲ႕က်က္သေရကုိေဆာင္ေနတာကေတာ့ သူတုိ႔အိပ္တန္းမွာ နားေနတဲ့  ႀကီးမားတဲ့ကတၱဝါႀကီး ႏွစ္ေကာင္ ျဖစ္ၾကပါတယ္။ သူတုိ႔ရဲ႕ၿပိဳးၿပိဳးျပက္ျပက္လြင္ ေနတဲ့အေရာင္မ်ားျဖင့္ အထီးက်န္ပန္းၿခံကုိ ေတာက္ပေနေစခဲ့ပါတယ္။ သူတုိ႔ဟာ  ရန္ကုန္ တိရစၦာန္႐ံုျပင္ပမွာေတြ႕ရတဲ့ အေရာင္အေသြးအစုံစုံနဲ႔စြဲမက္ႏွစ္သက္ဘြယ္  တိုင္းတပါးမွလာတဲ့ သတၱဝါမ်ားျဖစ္ၾကပါတယ္။

အဲဒီအခ်ိန္ေတြတုန္းက တိရစၦာန္႐ံုကုိစိတ္အပန္းေျဖအလည္အပတ္သြားရတာက အလြန္ထူး တဲ့ ျပဳမူခ်က္ပါ။ တိရစၦာန္႐ုံဟာ ကၽြန္မတုိ႔အိမ္နဲ႔မေဝးလွပါ။ ျခေသၤ့မ်ားရဲ႕ဟိန္းေဟာက္သံေတြ ကုိ ဆည္းဆာခ်ိန္ရဲ႕တိတ္ဆိတ္မႈကုိေက်ာ္လြန္ၿပီးၾကားႏိုင္ခဲ့ရပါတယ္။ ညေနတုိင္းမွာ ဘာ ေၾကာင့္ ျခေသၤ့ေတြ ဟိန္းၾကရတာလဲလုိ႔ လူႀကီးမ်ားကုိ ကၽြန္မေမးခဲ့ပါတယ္။ အစာေကၽြးခ်ိန္ကုိ သတိေပးတာလုိ႔ တခ်ဳိ႕က ေျဖၾကပါ တယ္။ ေတာထဲက သူတုိ႔ဌာေနကုိလြမ္းၾကလုိ႔ သတၱဝါ ႀကီးမ်ားက ငုိတာပါလုိ႔ တခ်ဳိ႕ကေတာ့ ေျဖခဲ့ၾကပါတယ္။ တိရစၦာန္႐ုံထဲကေလွာင္ အိမ္ေတြထဲမွာ ဒီတိရစၦာန္မ်ားကုိ ကၽြန္မျမင္ရတဲ့အခါ သူတုိ႔ရဲ႕အၿငိမ္မ ေန လႈပ္႐ွားမႈမ်ားကုိ သေဘာေပါက္သြားခဲ့ပါတယ္။
သူတုိ႔ရဲ႕ ပင္ပန္းႏြမ္းနယ္ေနတဲ့ေျခလွမ္း မ်ားဟာ ေဝးကြာေနတဲ့သူိတုိ႔ရဲ႕ဌာေနမ်ားကုိ လြမ္းေမာတမ္းတျခင္းနဲ႔ ဆက္ႏြယ္ေနမွာပါလား လုိ႔လဲ ေတြးထင္မိခဲ့ပါတယ္။

ျမန္မာ့ေဝဒအယူအရ အဂၤါဖြား ကၽြန္မဟာျခေသၤ့ျဖစ္တဲ့အတြက္ ျခေသၤ့ႀကီးမ်ားကုိအထူး မွ်ေဝစာနာခဲ့တာပါ။ ေမ်ာက္မ်ားဟာလဲ အလားတူ အျခားေၾကာင္းအရာတခုပါ။ လာလည္ပတ္သူမ်ားအၾကား ထင္႐ွားတဲ့ “ေမ်ာက္႐ြာ”ဟာ ကၽြန္မစိတ္ကုိ မခ်မ္းေျမ့ေစခဲ့ပါ။ ကၽြန္မရဲမ်က္စိထဲ မေတာ့ ေမ်ာက္မ်ားဟာ မေဖာ္ေ႐ြသလုိ မေပ်ာ္႐ႊင္ေနသလုိ ျဖစ္ေနတာျမင္ေတြ႕ေနခဲ့ရပါတယ္။
သူတုိ႔ မ်က္စိမ်ားဟာ ယုတ္မာမႈမ်ားနဲ႔ေတာက္ပေနတယ္လုိ႔ထင္ခဲ့ရပါတယ္။ သူတုိ႔ရဲ႕ ဟာသလုပ္ရပ္ ေတြအေပၚ ရယ္ေမာေနၾကတဲ့သူမ်ား ကုိ သူတုိ႔ရဲ႕ပါးစပ္မ်ားကေလွင္ေျပာင္ေနၾကပါတယ္။ သူတုိ႔ကိုပစ္ေပးတဲ့ ေျမပဲနဲ႔အစားအစာမ်ားကုိ ႐ႈံ႕မဲ့တဲ့မ်က္ႏွားမ်ားျဖင့္ ကၽြမ္းက်င္စြာ ဖမ္းယူခဲ့ ၾကပါတယ္။

ဒါဟာ ဆင္မ်ားနဲ႔ လုံးဝ မတူတာပါပဲ။ ေပးကမ္းလာတဲ့ငွက္ေျပာသီးမ်ားနဲ႔ ဘန္းေပါင္မုန္႔မ်ားကုိ ေက်နပ္ႏွစ္သက္တဲ့မ်က္ႏွာႀကီးမ်ားနဲ႔
ႏွာေမာင္းရဲ႕ၫႈိးလ်လ်လႈပ္႐ွားမႈမ်ားျဖင့္ ဆင္မ်ားက လက္ခံယူၾကပါတယ္။ ဒါကုိ ေက်းဇူးတင္ေၾကာင္းကုိ က်က္သေရ႐ွိစြာ အေလးျပဳျခင္း လုိ႔ ကၽြန္မက အဓိပၸါယ္ဖြင့္ဆုိခဲ့ပါတယ္။                                                                                                                  ကၽြန္မ ႀကီးေကာင္ဝင္လာၿပီးေနာက္ တိရစၦာန္႐ံုကုိ ႏွစ္ေခါက္သာ အလည္အပတ္သြားခဲ့ပါ တယ္။ တႀကိမ္ကေတာ့ နိေပါမွာနဲ႔ ေနာက္တခါကေတာ့ လန္ဒန္မွာပါ။ ေန႔လည္ပုိင္းမွာအားလပ္ေနလုိ႔၊ အေရာက္အေပါက္ခက္ခဲလြန္းတဲ့ ဟိမဝႏၱာမွာ႐ိွ
တိရစၦာန္႐ံု ျဖစ္ေနလုိ႔  မုိက္ကယ္နဲ႔ကၽြန္မတုိ႔ ခတ္မႏၵဴ အိမ္ေမြးတိရစၦာန္႐ံုကုိသြားေရာက္ခဲ့ပါတယ္။
ဒီေနရာ ဟာ စိတ္မေကာင္းဘြယ္၊ စိတ္အားငယ္စရာအသြင္ေဆာင္ေနၾကတဲ့ တိရစၦာန္မ်ား႐ိွေနတဲ့ ဖုံထူတဲ့ေနရာျဖစ္ေနပါတယ္။
ၿခေသၤ့မ်ားဟာ မ်ားေသာအားျဖင့္ ေခြးသားကုိစားေနၾကရတာ ျဖစ္လုိ႔ သက္႐ိွေခြးရဲ႕အနံ ့ကုိ ရသြားရင္ သူတို႔အဘုိ႔ စိတ္ႁကြစရာျဖစ္ေစႏိုင္လို႔ ကၽြန္မတို႔ရဲ႕ ဘူတန္တယ္ရီယာေခြးေလးကုိ ဝင္ေပါက္အျပင္မွာထားရစ္ခဲ့ရန္ အႀကံေပးခံခဲ့ရပါတယ္။ ဒါ ဟာ ေနာက္ထပ္ျပန္မျဖစ္ေပၚရဘုိ႔ ဘိတ္ေခၚတဲ႔ အေတြ႕အႀကံဳတခုျဖစ္ပါတယ္။

ေနာက္တခါနဲ႔ေနာက္ဆုံးအႀကိမ္ တိရစၦာန္႐ံုသြားလည္ခဲ့တာကေတာ့ ေနာက္ႏွစ္အနည္းငယ္ အၾကာမွာ ကၽြန္မသား အလက္ဇႏၵရားကုိ
“ဝစ္ပ္စနိတ္”တိရစၦာန္႐ံုကို ေခၚသြားခဲ့တဲ့အခ်ိန္ျဖစ္ပါတယ္။ ခတ္မႏၵဴတိရစၦာန္႐ံုထက္စာရင္ေတာ့ လွလွပပ႐ွိပါတယ္။ ဒါေပမင့္ ေလွာင္ထားခံေန ရတဲ့တိရစၦာန္မ်ားကုိ ျမင္ေတြ႕ရတဲ့ ခံစားမႈရသ က ကၽြန္မမွာေပ်ာက္ဆုံးေနတာကုိ ကၽြန္မ ေတြ႕ရပါတယ္။ တိရစၦာန္မ်ား ကမေျပာင္းလဲခဲ့ပါဘူး။ ဖမ္းခ်ဳပ္ေလွာင္အိမ္သြင္းျခင္းနဲ႔ လူသား ႀကီးစုိးလႊမ္းမိုးမႈ အေပၚထား႐ွိတဲ့ ကၽြန္မရဲ႕သေဘာထားကသာ
ေျပာင္းလဲခဲ့တာပါ။

တိရစၦာန္မ်ားနဲ႔လူသားတုိ႔ဆက္ဆံေရးအေပၚ ထား႐ွိခဲ့တဲ့ကၽြန္မရဲ႕သေဘာထားအျမင္ဟာ ေျပာင္းလဲသြားလိမ့္မယ္လုိ႔ အဲဒီ အခ်ိန္က ကၽြန္မနားမလည္ခဲ့ပါ။ ကၽြန္မ ေျမာ္လင့္မထားခဲ့တဲ့ ပုံစံေတြနဲ႔ ကၽြန္မရဲ႕ပတ္ဝန္းက်င္ကမၻာဟာလဲ ေျပာင္းလဲသြားခဲ့မယ္ဆုိတာကုိ
ပုိလုိ႔ေတာင္ နားမလည္ခဲ့ပါ။

ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္

ဇြန္လ ၂၅၊ ၂၀၁၁

မိုင္အိနိခ်ိသတင္းစာ၊ ဂ်ပန္

(၂၀၁၁၊ ဇြန္လ ၂၅ ရက္ထုတ္ ဂ်ပန္ႏိုင္ငံ မိုင္အိနိခ်ိသတင္းစာပါ ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္ရဲ႕ Animal talk (2) ကို ဘာသာျပန္ပါသည္။)

ေမာင္ေမာင္လွႀကိဳင္

၂၀၁၁-၀၆-၂၆

Letter from Burma:

Travelers

Truman Capote’s inimitable heroine Holly Golightly, that
most worldly of waifs, kept her possessions in suitcases with luggage tags
that, in place of an address, bore the single word, “Traveling”. I
was barely out of my teens when I first came across this original approach to
abode and I thought it was wonderful and adventurous and interpreted it purely
in terms of physical movement.

This perception was strengthened after I was married as
Michael’s dedication to Himalayan studies frequently took us to remote parts of
the world and kept us on the move. Whenever we came back from our long journeys
I was surprised to find that many of our friends were still at their old
addresses. The peripatetic way of life seemed, to us, the normal one. Even
after both our sons were born, travel remained an integral part of our
existence. The last three years before I became caught up in the movement for
democracy in Burma, our homes moved between England, Japan and India.

Lives that have been described as journeys are, in
general, eventful. The mere passing of ordinary days are not usually seen as
worthy of the term “travel.” Events that have been smoothed
featureless by repetition enter into glacier mode, the slow movement frozen
into apparent standstill. It is only stillness itself that sharpens our senses
to the ebb and flow of the universe around us.

It was during my years of house arrest that I began to
know life as travel rather than travel as life. The sameness of my daily
routine heightened my sensitivity to the fleetness of time and to the
dissimilarity between every single one of the minutes and the hours that made
up the mosaic of each fast paced day. Impermanence ceased to be mere
philosophy, it became fact, the stuff of daily life, the appearing and
disappearing of moments that turned into weeks and months and years.

Regular practice of meditation no doubt did much to
sharpen such awareness. As I consciously crossed over from one state of
consciousness to another I began to feel that my permanent address was indeed
“Traveling.” I learnt to assess my “baggage” from time to
time that I might discard whatever should be discarded. Since I knew I would
always be traveling, I wanted to travel light.

The sense that I was on a long errantry through time and
through samsara, like a character out of a fantasy tale, made me feel I could
reach out to fellow travelers despite high gates, barbed wire barricades and
endless miles. Surely they who are aware that they are on a journey even if
they do not know where it would lead and when it would end are linked to one
another by an understanding that transcends language and culture as well as
time and space? Those who travel uncharted territory develop mutual empathy
based on common experience of the hazards of venturing into the unknown with
only faith and daring as shield and armor.

My colleagues and I have traveled a rough road over the
last two decades and when we see the people of Japan embarking on the uphill
path of one of the most challenging rehabilitation and reconstruction programs
the world has ever known, we not only sympathize deeply with them, we fervently
wish them all success. We want them to overcome all trials and difficulties as
we wish to overcome our own trials and difficulties.

The National League for Democracy has had to ride out
many waves of repression. In the worst of times we started each day by
enquiring who had been taken away in the night. Mondays were particularly bad
as the security forces liked to go about their sinister business during the
weekends when it was difficult for the members of our party to contact one
another. The telephones at our office and my house had been cut off for years
and from time to time the telephones of our most active colleagues were also
made inoperative. Those were the days before the advent of the cell phone, may
it be many times blessed, and we had to send our young people running around
collecting information on those who had been whisked away when by all norms of
justice and decency they should have been left to sleep peacefully in their own
beds.

What enabled us to get through those days of unrelenting
persecution with our sanity and even our sense of humor intact? It was our
strong sense of solidarity. It straightened our backs and kept us going however
heavy the oppression. We offer our solidarity to the peoples of the devastated
regions of Japan, we are with you as you travel the road to recovery and
renewal.

Trying to decide on the subject of this month’s letter, I
asked myself: at such a time is there a place for any writing that is not
relevant to the chief preoccupation of Japan today? Or would an article that has
nothing to do with the tsunami or its aftermath be a welcome change for weary
people? Last month I decided to postpone Animal Talk 2, as I did not think that
ruminations on animals would have been appropriate at such a time of crisis.
“Next month,” I thought. Now that “next month” has become
this month, I still hesitate: is it yet appropriate? Then it occurred to me
that it would be good if I could have some idea of what the Japanese people
would like to read at a time like this. Could my readers let me know how best
my letters might be of some help to them? (By Aung San Suu Kyi)

Mainichi News, 2011 May 23

ျမန္မာျပည္မွေပးစာ

 ခရီးသြားမ်ား

ထ႐ူးမဲန္ ခက္ပုတ္စ္ရဲ႕ မတုပႏိုင္တဲ့ သူရဲေကာင္းမေလး
ေဟာ္လီဂိုလုိက္လီ(ခုိကုိးရာမဲ့ကေလး ငယ္မ်ားအနက္ အသိဉာဏ္ႂကြယ္ဝဆုံးသူ)ဟာ  သူ႔ပုိင္ဆုိင္တာေတြကုိ ခရီးေဆာင္ေသတၱာ မ်ားအတြင္း
သိမ္းဆည္းထားခဲ့ပါတယ္။ လိပ္စာအစား ‘ခရီးသြားျခင္း’ဆုိတဲ့ စာတန္းေလးကုိ ေသတၱာမ်ားမွာ
ခ်ိတ္ဆြဲထားပါတယ္။ ေနထုိင္ဘုိ႔အတြက္ ဒီ မူလကိုင္တြယ္ေျဖ႐ွင္းေရး နည္း လမ္း႐ွာဘုိ႔ရာ
ပထမဆုံးေတြ႕ႀကံဳရခ်ိန္မွာေတာ့ ကၽြန္မဟာ ဆယ္ေက်ာ္သက္႐ြယ္ လြန္ေျမာက္ ခါစပါ။ အံ့ၾသစရာနဲ႔
စြန္႔စားစရာလုိ႔ထင္ခဲ့ပါတယ္။ ကုိယ္ကာယလႈပ္႐ွားမႈလုိ႔လဲ ႐ွင္း႐ွင္းသန္႔ သန္႔ပဲ အဓိပၸါယ္ဖြင့္ဆုိခဲ့ပါတယ္။

မိုက္ကယ္ရဲ႕ ဟိမဝႏၱာေဒသေလ့လာဆည္းပူးမႈအတြက္ ႏွစ္ႁမႇဳပ္ထားစဥ္
ကၽြန္မနဲ႔လက္ ထပ္ၿပီးေနာက္ ဒီခံယူခ်က္ဟာ ပုိမုိအားေကာင္းလာကာ ကမၻာရဲ႕ေဝးသီေခါင္ဖ်ားတဲ့အရပ္
ေတြဆီ မၾကာခဏသြားေစခဲ့ပါတယ္။ ကၽြန္မတုိ႔ကုိလဲ ေ႐ြ႕လ်ားသြားလာေစခဲ့ပါတယ္။ ခရီးေဝး မ်ားမွျပန္လာတုိင္း
ကၽြန္မတုိ႔ရဲ႕မိတ္ေဆြမ်ားဟာ လိပ္စာေဟာင္းမ်ားမွာ ဆက္လက္ေနထုိင္
လ်က္႐ွိတာကုိ ကၽြန္မ အံ့ၾသစြာေတြ႕ျမင္ရပါတယ္။

ဘဝရဲ႕ လွည့္လည္သြားလာျခင္းနည္းလမ္းဟာ ကၽြန္မတုိ႔အတြက္
သာမန္အေနအထားလုိ႔ ခံစားထင္ျမင္ေစခဲ့ပါတယ္။ သားႏွစ္ေယာက္ကုိ ေမြးလာၿပီးတဲ့တိုင္ ခရီးသြားလာျခင္းဟာ
ကၽြန္မတုိ႔ဘဝရဲ႕ သမူဟအစိတ္အပုိင္းအျဖစ္ ဆက္လက္တည္႐ွိေနပါတယ္။

ျမန္မာႏိုင္ငံမွာ ဒီမိုကေရစီေရးလႈပ္႐ွားမႈအတြင္း
ပါဝင္မလာမီ ေနာက္ဆုံး ၃ ႏွစ္မွာ ကၽြန္မတို႔ဟာ အဂၤလဲန္၊ ဂ်ပန္နဲ႔ အိႏၵိယတုိ႔မွာ ေျပာင္းေ႐ႊ႕ေနထုိင္ခဲ့ၾကပါတယ္။

ခရီးသြားလာျခင္းလုိ႔ေဖာ္ျပရတဲ့ဘဝမ်ားဟာ ေယဘူယ်အားျဖင့္
စိတ္ဝင္စားဘြယ္အဖုံဖုံနဲ႔ ျပည့္စုံေနပါတယ္။ သာမန္ေန႔မ်ားကုိျဖတ္သန္းျခင္းမွ်ဟာ “ခရီးသြားျခင္း”ေဝါဟာရနဲ႔
ထိုက္ ထန္တယ္လုိ႔ ထူးထူး ျခားျခား မျမင္မိပါ။

ထပ္ကာထပ္ကာျဖစ္ပ်က္ျခင္းမ်ားျဖင့္ ေျပာင္ေခ်ာအသြင္မဲ့ျဖစ္သြားခဲ့တဲ့
ျဖစ္စဥ္မ်ားဟာ ေရခဲ ျမစ္အသြင္ဝင္ေရာက္သြားကာ တျဖည္းျဖည္းလႈပ္႐ွားမႈဟာ ထင္ရတဲ့ၿငိမ္သက္သြားပုံ
ေအးခဲ သြားပါတယ္။ ကၽြႏ္ုပ္တုိ႔ရဲ႕ပတ္လည္႐ွိ စၾကာဝဠာရဲ႕ လိႈင္းထျခင္းနဲ႔စီးဆင္းမႈမ်ားကုိ
ကၽြႏ္ုပ္တုိ႔ အာ႐ံုျပဳခံစားဘုိ႔ကုိ ဒီ တည္ၿငိမ္ျခင္းကုိယ္တုိင္ကသာ ႏိႈးဆြေပးေနတာပါ။

အိမ္အက်ယ္ခ်ဳပ္အခ်ခံႏွစ္မ်ားအတြင္း ‘ခရီးသြားျခင္းဟာ
ဘဝ’ ဆုိတာထက္ ‘ဘဝဟာ ခရီး သြားျခင္း’ ျဖစ္တယ္လုိ႔ စတင္သိ႐ွိလုိက္ပါတယ္။ ကၽြန္မရဲ႕ေန႔စဥ္လုပ္ေနက်ေဆာင္႐ြက္မႈမ်ား
ထပ္တူျဖစ္ေနျခင္းက အခ်ိန္ရဲ႕ျမန္ဆန္ျခင္းနဲ႔ ေျခလွမ္းသြက္ေနတဲ့ တေန႔တာရဲ႕ မွန္စီကြက္ခ်
႐ုပ္ပုံလႊာအျဖစ္ဖြဲ႕တည္ေနတဲ့ မိနစ္ေပါင္းမ်ားစြာနဲ႔နာရီေပါင္းမ်ားစြာတုိ႔ရဲ႕ တခုခ်င္းစီ
မတူညီမႈ အေပၚ ကၽြန္မရဲ႕တုန္႔ျပန္ခံစားမႈကုိ အ႐ွိန္ႁမႇင့္ေပးခဲ့ပါတယ္။

မတည္ၿမဲျခင္းဟာ ဒႆနေတြးေခၚျခင္းျဖစ္႐ံုမွ်နဲ႔ ရပ္ဆုိင္းသြားပါတယ္။
ဘဝရဲ႕နိစၥဓူဝ ကိစၥ ေတြအျဖစ္ ရက္သတၱပတ္မ်ား၊ လမ်ားနဲ႔ႏွစ္မ်ားအျဖစ္ေျပာင္းလဲသြားတဲ့
အခ်ိန္ေတြ ေပၚလာ တာနဲ႔ ေပ်ာက္ကြယ္သြားတာေတြကေတာ့ ျဖစ္ရပ္မွန္ပါပဲ။

သံသယမပြါးစရာပါပဲ၊ မွန္မွန္တရားထုိင္ျခင္းဟာ အဲဒီလုိ
သတိတရားထားႏိုင္မႈကုိ ပုိမုိ ထက္ ျမက္ေစခဲ့ပါတယ္။ စိတ္အေနအထားတခုကေန ေနာက္တခုကုိ သတိထားျဖတ္ေက်ာ္လာရ
ေတာ့ ကၽြန္မရဲ႕အၿမဲတမ္းလိပ္စာဟာ “ခရီးသြားျခင္း”ပဲအမွန္ျဖစ္ေၾကာင္း စတင္ခံစားလာခဲ့ရ
ပါတယ္။ လႊင့္ပစ္သင့္တာေတြလႊင့္ပစ္ႏိုင္ဘုိ႔ အခ်ိန္တုိင္းမွာ ကၽြန္မရဲ႕ “ခရီးေဆာင္အိတ္”ကုိ
စိစစ္ရန္ ေလ့လာခဲ့ရပါတယ္။ အစဥ္ ခရီးသြားမွာျဖစ္လုိ႔ ေပါ့ေပါ့ပါးပါးပဲ သြားလုိခဲ့ပါတယ္။

အခ်ိန္နဲ႔သံသရာတြင္းမွာ ၾကာျမင့္တဲ့ လမ္းလြဲျခင္း၌
စိတ္ကူးယဥ္ပုံျပင္ထဲက ဇာတ္ေကာင္တ ေယာက္လုိပဲ ကၽြန္မေရာက္႐ွိေနတယ္ဆုိတဲ့အသိတရားဟာ ဂိတ္အျမင့္မ်ား၊
သံဆူးႀကိဳးအ ကာအရံမ်ားနဲ႔ မဆုံးႏိုင္တဲ့မုိင္႐ွည္မ်ား႐ွိလင့္ကစား ခရီးသြားေဖာ္မ်ားဆီေရာက္ႏိုင္လိမ့္မယ္လုိ႔
ကၽြန္မမွာ စိတ္ခံစားမႈျဖစ္ေပၚေစခဲ့ပါတယ္။

ေသခ်ာပါတယ္။ ဘယ္ကုိေ႐ွ႕႐ႈၿပီး ဘယ္မွာဆုံးမယ္ဆိုတာမသိလင့္ကစား  ခရီးလမ္းေပၚ ေရာက္ေနၾကတဲ့သူေတြဟာ ဘာသာစကားနဲ႔ယဥ္ေက်းမႈမ်ားနည္းတူ
အခ်ိန္နဲ႔ေနရာမ်ားကုိ ေက်ာ္လြန္ၿပီး နားလည္မႈ႐ွိျခင္းဆုိတာနဲ႔ တဦးနဲ႔တဦး ဆက္သြယ္ေနၾကတယ္ဆုိတာကုိ
သတိ ထားမိၾကပါတယ္။

အၫႊန္းမဲ့နယ္ေျမကုိ ခရီးႏွင္သူမ်ားဟာ သစၥာတရားနဲ႔ရဲရင့္ျခင္းကုိသာ
ဒုိင္းနဲ႔လက္နက္သဖြယ္ သုံးကာ အမ်ဳိးအမည္မသိ စြန္႔စားမႈအႏၱရာယ္မ်ားရဲ႕ ဘုံအေတြ႕အႀကံဳအေပၚ
အေျခခံတဲ့ အျပန္အလွန္ မွ်ေဝခံစားမႈမ်ား တည္ေဆာက္ထားၾကပါတယ္။

ကၽြန္မရဲ႕လုပ္ေဖာ္ကုိင္ဘက္မ်ားနဲ႔ကၽြန္မဟာ လြန္ခဲ့တဲ့
အႏွစ္ ၂၀ ေက်ာ္မွာ ၾကမ္းတမ္းတဲ့ခရီး လမ္းကုိ ေလွ်ာက္လွမ္းခဲ့ၾကပါတယ္။ တကမၻာလုံးသိေနတဲ့
စိန္အေခၚဆုံးတခုျဖစ္တဲ့ ျပန္လည္ ေနရာခ်ထားျခင္းနဲ႔ ျပန္လည္တည္ေဆာက္ျခင္းမ်ားရဲ႕ေတာင္အတက္လမ္းေပၚမွာ
ဂ်ပန္လူမ်ဳိး မ်ား စတင္တက္ေနၾကတာ ကၽြန္မတုိ႔ျမင္ေတြ႕ၾကရတဲ့အခါ ကၽြႏု္ပ္တုိ႔ဟာ နက္နက္႐ႈိင္း႐ႈိင္း
အၾကင္နာသက္ရ႐ံုမွ်သာမက ေအာင္ျမင္မႈအေပါင္း ရ႐ွိေစေၾကာင္း စိတ္အားထက္သန္စြာ ဆႏၵျပဳ ဆုမြန္ေခၽြသလုိက္ရပါတယ္။

ကၽြႏု္ပ္တုိ႔ရဲ႕ ကုိယ္ပုိင္ ဒုကၡဆင္းရဲမ်ားနဲ႔အခက္အခဲမ်ားကုိ
ေက်ာ္လြန္ေအာင္ျမင္လာဘုိ႔ ဆႏၵျပဳ ဆုေတာင္းသကဲ့သုိ႔ ဂ်ပန္လူမ်ဳိးမ်ားလဲ သူတုိ႔ရဲ႕ဒုကၡဆင္းရဲမ်ားနဲ႔အခက္အခဲမ်ားကုိ
ေက်ာ္လႊား ေအာင္ပြဲခံႏိုင္ၾကပါေစရန္ ကၽြႏု္ပ္တုိ႔လုိလားလ်က္ပါ။

အမ်ဳိးသားဒီမိုကေရစီအဖြဲ႕ခ်ဳပ္ဟာ ဖိႏွိပ္ခ်ဳပ္ျခယ္ျခင္းလိႈင္းတံပုိးမ်ားကုိ
စီးေနၾကရပါတယ္။

အဆုိးဆုံးကာလမ်ားမွာေတာ့ ညက ဘယ္သူမ်ားအဆြဲခံလုိက္ရၿပီလဲဆုိတဲ့
စုံစမ္းမႈနဲ႔ ေန႔စဥ္ စတင္ခဲ့ၾကရပါတယ္။ တနလၤာေန႔မ်ားဟာ အထူးသျဖင့္ ဆုိး႐ြားလွပါတယ္။
ကၽြႏ္ုပ္တုိ႔အဖြဲ႕ဝင္ မ်ား တဦးနဲ႔တဦး ဆက္သြယ္မႈခက္ခဲမဲ့ စေန၊ တနဂၤေႏြမ်ားမွာ လုံၿခံဳေရးတပ္မ်ားဟာ
အႏၱရာယ္ေပးမဲ့ သူတုိ႔ရဲ႕ လုပ္ငန္းမ်ားကုိ လုပ္ကုိင္တတ္လို႔ပါ။

ကၽြႏု္ပ္တုိ႔႐ံုးနဲ႔အိမ္ကဖုံးမ်ား ႏွစ္ေပါင္းမ်ားစြာအျဖတ္ခံထားရပါတယ္။
ကၽြႏ္ုပ္တုိ႔ရဲ႕ အတက္ႂကြ ဆုံးရဲေဘာ္ရဲဘက္မ်ားရဲ႕ ဖုံးမ်ားလဲ အခ်ိန္တိုင္း အျဖတ္ခံေနၾကရပါတယ္။
ဒါေတြကေတာ့ လက္ကုိင္ဖုံးေပၚထြန္းမႈမတုိင္မီေန႔မ်ားျဖစ္ပါတယ္။ အခိ်န္မ်ားစြာ ဆုေတာင္းေနခဲ့ရတာပါ။
သူတုိ႔ရဲ႕ကုိယ္ပုိင္အိပ္ရာေတြေပၚမွာ ၿငိမ္းခ်မ္းစြာအိပ္စက္ေနႏိုင္ဘုိ႔ တရားဥပေဒနဲ႔လူမႈက်င့္
ဝတ္မ်ားရဲ႕ သတ္မွတ္ခ်က္မ်ားမွေသြဖီကာ အဆြဲခံရသူမ်ားရဲ႕ သတင္းအခ်က္အလက္မ်ားကုိ ရႏိုင္ရန္
ကၽြႏ္ုပ္တုိ႔ရဲ႕လူငယ္မ်ားကုိ ေျပးလႊားစုေဆာင္းေစခဲ့ရပါတယ္။

ဒီလို ရက္စက္တဲ့စီရင္မႈမ်ား႐ွိေနတဲ့ရက္မ်ားအတြင္း
ကၽြႏ္ုပ္တုိ႔ရဲ႕ဆင္ျခင္တုံတရားနဲ႔ ႐ႊင္ပ် ဉာဏ္ခံစားမႈေတြ မူလအေျခမပ်က္ ထိဆက္မႈ႐ွိေအာင္
အဘယ္အရာက စြမ္းေဆာင္ေပးႏိုင္ ပါ့မလဲ။

ဒါဟာ ကၽြႏ္ုပ္တုိ႔ရဲ႕ ျပင္းထန္တဲ့စည္းလုံးညီၫြတ္ျခင္းရဲ႕ခံစားမႈျဖစ္ခဲ့ပါတယ္။
ဘယ္ေလာက္

ႀကီးမားတဲ့ ဖိႏွိပ္မႈကုိမဆုိ ေက်ာ္လႊားသြားဘုိ႔ ဒီ
ခံစားမႈက ကၽြႏ္ုပ္တုိ႔ေနာက္ေက်ာမ်ားကုိ ေျဖာင့္မတ္ေပးခဲ့ပါတယ္။

ကၽြႏ္ုပ္တုိ႔ရဲ႕စည္းလုံးညီၫြတ္မႈကုိ ကပ္ေဘးသင့္ဂ်ပန္ေဒသတြင္းမွျပည္သူမ်ားကုိ
ကၽြႏ္ုပ္တုိ႔ ေပးပါတယ္။ ျပန္လည္နလန္ထူေရးနဲ႔ျပန္လည္အသစ္ျဖစ္ေရးခရီးကုိသြားေနတဲ့ သင္တုိ႔နဲ႔
အတူ ကၽြႏ္ုပ္တုိ႔အတူ႐ွိေနပါတယ္။

ဒီလအတြက္ေပးစာရဲ႕အေၾကာင္းအရာကုိဆုံးျဖတ္ဘုိ႔ႀကိဳးစားေနစဥ္မွာ
ကၽြန္မကုိယ္ကုိ ကၽြန္မ ေမးခြန္းထုတ္ခဲ့ပါတယ္။ ဒီလုိအခ်ိန္မ်ဳိးမွာ ယေန႔ဂ်ပန္ရဲ႕ အဓိကေနရာယူေနတဲ့
အေၾကာင္း ျခင္းရာနဲ႔ မဆီေလ်ာ္မဲ့ ေရးသားမႈမ်ဳိးဟာ အံဝင္ပါ့မလားလုိ႔။  ဆူနာမီနဲ႔သူရဲ႕အက်ဳိးဆက္တုိ႔နဲ႔ မသက္ဆုိင္တဲ့အေၾကာင္းအရာဟာ
ဒုကၡခံစားေနၾကရတဲ့ ျပည္သူမ်ားအတြက္ ႀကိဳဆုိစရာ အ ေျပာင္းအလဲျဖစ္ေစပါ့မလားလုိ႔။

ၿပီးခဲ့တဲ့လက ‘တိရစၦာန္မ်ားအေၾကာင္း စကားလက္ဆုံ-၂’ကိုေ႐ႊ႕ဆုိင္းဘုိ႔
ဆုံးျဖတ္ခဲ့ပါတယ္။ အခုလုိအေရးအခင္းျဖစ္ခ်ိန္မွာ တိရစၦာန္အေၾကာင္းစႁမဳံႇ႕ျပန္ျခင္းဟာ
သင့္ေလ်ာ္မယ္လုိ႔ မထင္ လုိ႔ပါ။

ေနာက္လလုိ႔ စဥ္းစားခဲ့ပါတယ္။ အဲဒီ ေနာက္လဆုိတာ အခုအခ်ိန္ေပါ့။
ကၽြန္မလက္တြန္႔ေန

ပါေသးတယ္။ သင့္ေတာ္ပါ့မလားလုိ႔။

အခုလုိအခ်ိန္မ်ဳိးမွာ ဂ်ပန္ျပည္သူေတြ ဖတ္ခ်င္မဲ့
အေတြးအျမင္မ်ဳိးကို ကၽြြန္မမွာ႐ွိႏိုင္ရင္ ေကာင္းမယ္လုိ႔ သိျမင္ခဲ့ရပါတယ္။ ကၽြန္မရဲ႕စာဖတ္ပရိသတ္မ်ားက
ကၽြန္မရဲ႕စာမ်ားဟာ သူတုိ႔ကုိဘယ္လုိအေကာင္းဆုံးကူညီႏိုင္မလဲဆုိတာ ကၽြန္မကုိအသိေပးႏိုင္ၾကပါ့မလား႐ွင္။

 

ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္

၂၀၁၁ ေမလ ၂၃

မုိင္အိနိခ်ိ သတင္း

(ဂ်ပန္ႏိုင္ငံ ၂၀၀၁၁ ေမလ ၂၃ ထုတ္ မိုင္အိနိခ်ိသတင္းစာပါ
ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္ရဲ႕ “TRAVELLERS”ေဆာင္းပါးကုိ ဘာသာျပန္ပါသည္။)

ေမာင္ေမာင္လွႀကိဳင္

၂၀၁၁ ေမလ ၂၅

Letter from Burma:

A Few Poems

Aung San
Suu Kyi (Mainichi)

Earth, water, fire,
air. All four elements combined to wreak havoc on Japan. The land rumbled

and cracked; then
the sea sent up a terrifyingly exaggerated Hokusai wave that crashed down

pitilessly on the
already devastated coastline; then came voracious fire; then air, the last of
the

deadly quartet,
entered the fray with its lethal cargo of radioactivity. So much has been
written on

the
earthquake-tsunami that ravaged Japan on March 11, synonyms and superlatives
related to

horror and
destruction have been all but exhausted.

There is another
set of superlatives that has also been much in evidence: those relating to the

qualities that make
Japanese people seem custom-designed to cope with disaster: being

disciplined,
duteous, resilient, stoic, sedulous. The world watched with compassion and

admiration as the
people of the devastated nation went about the business of putting back to

rights their
shattered homes and cities in the understated, matter-of-fact manner that has
come

to be seen as the
Japanese way. In the end, the ultimate, the most powerful element is the

human spirit. It
serves to overcome whatever adversity any or all of the four physical elements

might throw at man
standing stubbornly, sometimes precariously, upright on two piffling legs.

Sweet are the uses
of adversity, / Which, like the toad, ugly and venomous, / Yet wears a

precious jewel in
its head.

Surely the jewel in
the toad’s head is the human spirit, adamantine and brilliant in its
innumerable

facets cut and
polished by the vicissitudes of life.

A subdued echo of
the fury of earth and sea unleashed on Japan the fateful day of the tsunami

sounded in Burma a
week later. An earthquake in the eastern part of the Shan plateau caused

over a hundred
deaths, brought down buildings and split the Union Highway along the centre
with

a deep, forked
crack. Meanwhile, strong winds lashed the seas south of the Irrawaddy delta and

swept away
thousands of fragile bamboo rafts bearing men whose job was to tend large fish
nets

staked offshore.
Most of the men were able to get back to land within a few days but as I write,

about a thousand
are still said to be missing.

Since the encounter
with cyclone Nargis in 2008 the people of Burma have developed antennae

highly sensitive to
the natural disasters that seem to be occurring with greater frequency in all

parts of the globe.
Impulsive sympathy has matured into empathy born of personal experience.

For many of us in
Burma the struggle of the Japanese to rebuild their lives after the tsunami is
a

magnified image of
our own efforts to help the people in our eastern hills and our southern delta

get back to a state
of normalcy after the relatively small, but nevertheless life changing,
disasters

that had befallen
them.

It is the human
spirit that moves minds and hearts and bridges geographical and cultural
divides.

As soon as we heard
of the calamity that had struck Japan we wondered what we could do to

make her people
know how close we felt to them in their suffering, how much we wished to be of

some assistance in
such a time of trouble. Sadly, we were not in a position to offer material aid
of

any kind. We then
recalled that in addition to the rock-hewn qualities that enable them to face
the

most harrowing
challenges, the Japanese people possess a sensitivity to beauty and poetry that
is

the tender aspect
of their strength. So we decided to put together a small collection of poems
that

would go some way
towards expressing how much at one we feel with the Japanese people in

their dark hour.

Among those who
contributed to our slip of an anthology are writers and poets who have suffered

much in the
struggle to assert the primacy of the human spirit. There is Hanthawaddy U Win
Tin,

member of the
Executive Committee of the National League for Democracy, who was a prisoner

of conscience for
twenty years, released only in 2008 when he was close to his seventy-ninth

birthday. While
still in jail he had written lines that roared out a challenge to those who had

deprived him and
others like him of their freedom: “Will the man crumble, or will the
prison

crumble?”
Predictably, his poem for the Japanese people is equally vigorous. He writes of
the

“dragon
tsunami, reincarnation of the Hiroshima bomb” and draws a comparison
between the

“hell of
power” and the “hell of waves.”

Three more of our
poets have also served prison sentences for their political beliefs and
activities.

All of them view the
challenges of the tsunami in terms of a combat between savagery (of nature

as well as of man)
and benevolence, a contest between travail and the human spirit. All, despite,

or perhaps because
of, the hardships they themselves have undergone stand firmly on the side of

the triumph of the
spirit. Nyein Thit writes:

It is the darker
kind of darkness / That heralds the dawn, / Truth pulls itself up on this
darkness.

/ Oh World. . . . /
You too, grab this darkness bravely and haul yourself up.

Monywa Aung Shin
contrasts the “black” Friday of the tsunami with the
“white” of global

compassion and
lauds the fine sense of duty of the Japanese people. Phyapon Ni Lon U ends his

poem on the tsunami
with the simple assertion that the evil wrought by the pitiless wave cannot

overwhelm the might
of man.

We believe that
Japan will vindicate our poets.

(By Aung San Suu
Kyi)

Note: This letter
should have been “Animal Talk (2)” but in the wake of the tsunami I
see that

ruminations on
animals would not be appropriate at this juncture.

(Mainichi Japan)
April 23, 2011

ျမန္မာျပည္မွေပးစာ –

ကဗ်ာအခ်ဳိ႕

ေျမ၊ ေရ၊ မီး၊ ေလ။ ဓါတ္ႀကီးေလးပါးက
ဂ်ပန္ႏိုင္ငံကုိ ေျဗာင္းဆန္သြားေအာင္ အႀကီးအက်ယ္ပ်က္စီး ေစခဲ့ပါတယ္။

ကုန္းေျမျပင္တခုလုံး တဝုန္းဝုန္း
တကၽြိကၽြိ ျမည္သံေတြလႊမ္းေနခဲ့ပါတယ္။ ၿပီးေတာ့ ေၾကာက္မက္ဘြယ္ ရာ ႀကီးမားတဲ့ ‘ဟုိခုဆုိင္’လႈိင္းႀကီး ပင္လယ္မွတက္လာခဲ့ကာ
ပ်က္စီးေနၿပီးျဖစ္တဲ့ ကမ္း႐ုိးတန္းကို အၾကင္နာမဲ့စြာ ေခ်မႈန္းသြားခဲ့ပါတယ္။ ေနာက္ ျပင္းျပတဲ့မီး
ေတာက္ေလာင္ခဲ့ပါတယ္။ ေနာက္ေတာ့ ေသေစႏိုင္တဲ့ဓါတ္ႀကီးေလးပါးရဲ႕ ေနာက္ဆုံးျဖစ္တဲ့ေလဟာ
လူသတ္ ကုန္ပစၥည္းျဖစ္တဲ့ အႏုျမဴဓါတ္ ေရာင္ျခည္နဲ႔ ထုိးစစ္ဆင္ ဝင္ေရာက္လာခဲ့ပါတယ္။

မတ္လ ၁၁ ရက္ေန႔က ဂ်ပန္ႏိုင္ငံကုိ
ပ်က္စီးေစခဲ့တဲ့ ငလ်င္-ဆူနာမီ အေၾကာင္း ေျမာက္ျမားစြာေရးခဲ့

ၾကပါတယ္။ အားလုံးဟာ ထိတ္လန္႔ေၾကာက္မက္ဘြယ္ရာနဲ႔
ပ်က္စီးမႈမ်ားနဲ႔ ပတ္သက္ၿပီး စကားပရိ

ယာယ္ သံတူေၾကာင္းကြဲမ်ားနဲ႔
အေကာင္းဆုံးေရးခဲ့ၾကတာခ်ည္းပါ။ ဒါေပမင့္ ပင္ပန္းႏြမ္းနယ္လွပါ

တယ္။

သက္ေသသာဓကမ်ားစြာျဖစ္ခဲ့တဲ့
ေနာက္ထပ္ အေကာင္းဆုံးမ်ားအေၾကာင္းအရာ  တစုံ႐ွိေနပါ

တယ္။ ဂ်ပန္လူမ်ဳိးမ်ားဟာ ကပ္ေဘးကုိရင္ဆုိင္ရမဲ့ပုံစံအေလ့အက်င့္
႐ွိေနပုံထင္ေစႏိုင္တဲ့ အရည္

အခ်င္းမ်ားနဲ႔ ပတ္သက္လုိ႔ပါ။
စည္းကမ္း႐ွိမႈ၊ တာဝန္သိမႈ၊ အလုိက္သင့္ တြန္းလွန္လြတ္ေျမာက္ႏိုင္စြမ္း

႐ွိမႈ၊ ေလာကဓံကုိ ႀကံ့ႀကံ့ခံႏိုင္မႈ၊
စြဲစြဲၿမဲၿမဲအားထုတ္မႈမ်ားျဖစ္ၾကပါတယ္။

ပ်က္စီးဆုံး႐ံႈးသြားတဲ့ႏိုင္ငံရဲ႕ျပည္သူမ်ားအေနျဖင့္
အစိတ္စိတ္အမႊာမႊာျဖစ္သြားတဲ့အုိးအိမ္မ်ားနဲ႔ၿမိဳ႕မ်ား အတြက္ ျပန္လည္တည္ေဆာက္တဲ့လုပ္ငန္းမ်ားကုိ
ကမၻာက အၾကင္နာမ်ား အံ့ၾသမႈမ်ားနဲ႔ ေစာင့္ၾကည့္ ေနလ်က္ပါ။ အ႐ွိအတိုင္းက်စ္လစ္စြာဆုိရလွ်င္
ဒါဟာ ဂ်ပန္႔နည္းဂ်ပန္႔ဟန္ပါ။

ေနာက္ဆုံးမေတာ့ လူ႔စိတ္ဓါတ္ရဲ႕မူလတန္ခုိးအႀကီးဆုံးအေျခခံလုိအပ္ခ်က္ပါ။

ေသးငယ္တဲ့ေျခအစုံေပၚမွာ ယိုင္နဲ႔စြာ
ေခါင္းမာမာျဖင့္ မတ္မတ္ရပ္ေနတဲ့လူကို လႊင့္ပစ္မဲ့ ဓါတ္ႀကီး ေလးပါးမွတခု သုိ႔မဟုတ္
အားလံုးးရဲ႕အဖ်က္အဆီးေတြကုိ ဒီတန္ခိုးက ေက်ာ္လႊားေအာင္ျမင္ေစပါ တယ္။

ခ်ိဳၿမိန္ျခင္းဟာ အခက္အခဲဒုကၡရဲ႕
အသုံးခံပါ။ အ႐ုပ္ဆုိးၿပီး အဆိပ္ျပင္းတဲ့ဖားျပဳတ္လုိပါ။ ဒါေပမင့္ ေခါင္းမွာ အဘုိးတန္ရတနာကုိေဆာင္းလ်က္ပါ။

ေသခ်ာပါတယ္၊ ဖါးျပဳတ္ေခါင္းေပၚက ရတနာဟာ
လူသားစိတ္ဓါတ္ပါ။ ရတနာရဲ႕ ေျမာက္ျမားလွတဲ့ မ်က္ႏွာကြက္မ်ားမွာ ျပတ္သားထက္ျမက္မႈမ်ား႐ွိကာ
ေလာကဓံကုိႀကံ့ႀကံ့ခံရင္ဆုိင္လုိစိတ္မ်ားျဖင့္ အေရာင္ထြက္လ်က္ပါ။

ေျမနဲ႔ပင္လယ္ရဲ႕ေဒါသမာန္ ပဲ့တင္သံက
ဂ်ပန္ကုိ အမႈိက္လွဲ႐ွင္းလင္းလုိက္ၿပီး ေနာက္တပတ္အၾကာ မွာ ျမန္မာႏိုင္ငံမွာ ဆူနာမီရဲ႕
ေၾကကြဲဘြယ္ေန႔ အသံထြက္ေပၚလာခဲ့ပါတယ္။

႐ွမ္းကုန္ျပင္ျမင့္ရဲ႕ အေ႐ွ႕ဘက္မွာ
ငလ်င္တခုလႈပ္ခဲ့လုိ႔ လူရာခ်ီေသဆုံးခဲ့ပါတယ္။ အေဆာက္အဦးမ်ား ၿပိဳက်ခဲ့ပါတယ္။ ျပည္ေထာင္စုအေဝးေျပးလမ္းမႀကီးဟာ
အလယ္ေခါင္မွာ ခရင္းခြပုံအက္ေႀကာင္းႀကီးနဲ႔ နက္႐ိႈင္းစြာကြဲသြားခဲ့ပါတယ္။

ဒီအခ်ိန္အေတာအတြင္းမွာ ဧရာဝတီျမစ္ဝကၽြန္းေပၚ
ေတာင္ဘက္ပင္လယ္ေတြမွာ ေလျပင္းမ်ားက် လာခဲ့ပါတယ္။ ကမ္းလြန္ပင္လယ္ျပင္မွာခ်ထားတဲ့ ငါးဖမ္းပုိက္မ်ားကုိေစာင့္ၾကည့္ေနၾကသူမ်ားကို
တင္ေဆာင္ထားတဲ့ ထိခိုက္လြယ္ဝါးေဖာင္မ်ားကုိ တုိက္စားသယ္ေဆာင္သြားခဲ့ပါတယ္။ လူအမ်ားဟာ

ရက္အနည္းငယ္အတြင္းမွာ ကမ္းေျခကုိျပန္လည္ေရာက္လာႏိုင္စြမ္း႐ွိခဲ့ပါတယ္။
ဒါေပမင့္ ယခုစာေရး

ေနခ်ိန္အထိေတာ့ တေထာင္ေလာက္က
ေပ်ာက္ဆုံးေနဆဲလုိ႔ဆုိပါတယ္။

၂၀၀၈ နာဂစ္ဆုိင္ကလုံးအေတြ႕အႀကံဳရၿပီးေနာက္
ျမန္မာျပည္သူမ်ားဟာ ကမၻာ့ေနရာအားလုံးမွာ အႀကိမ္မ်ားစြာျဖစ္ေပၚေနပုံရတဲ့ သဘာဝကပ္ေဘးမ်ားကို
အလြန္တုန္႔ျပန္ႏိုင္မဲ့ အသိမ်ားတုိးတက္ေန ၾကပါၿပီ။

ၾကင္နာေထာက္ထားတဲ့ေစ့ေဆာ္မႈဟာ
ပုဂၢိဳလ္ေရးအေတြ႕အႀကံဳအရေပါက္ဖြားလာတဲ့ စာနာမွ်ေဝခံစား ျခင္းအျဖစ္ ရင့္က်က္လာပါတယ္။

ဂ်ပန္လူမ်ဳိးေတြ ဆူနာမီျဖစ္ၿပီးေနာက္ပုိင္း
သူတုိ႔ဘဝမ်ား ျပန္လည္တည္ေဆာက္ဘုိ႔ႀကိဳးပမ္းေနတာကို ၾကားသိရပါတယ္။ ဒါကုိ ျမန္မာႏိုင္ငံမွာ႐ွိတဲ့
ကၽြႏု္ပ္တုိ႔အတြက္ကေတာ့ ကၽြႏ္ုပ္တုိ႔ရဲ႕ အေ႐ွ႕ဘက္ ေတာင္တန္းမ်ားနဲ႔ ေတာင္ဘက္ ျမစ္ဝကၽြန္းေပၚေဒသမ်ားမွာ
ေသးငယ္ေပမင့္ ဘဝေျပာင္းေစေအာင္ က်ေရာက္လာတဲ့သဘာဝေဘးဆုိးမ်ားေနာက္ပုိင္း ပုံမွန္အေျခအေနျပန္ေရာက္ေအာင္
ျပည္သူမ်ားကုိ ကူညီဘုိ႔ ကၽြႏု္ပ္တုိ႔ကုိယ္တုိင္ႀကိဳးပမ္းမႈမ်ားရဲ႕ ပုံႀကီးခ်ဲ႕ျမင္ကြင္းအျဖစ္ျမင္ေယာင္မိပါတယ္။

ဒါဟာ လူသားစိတ္ဓါတ္က စိတ္မ်ားနဲ႔
ႏွလုံးသားမ်ားကို ပထဝီအားျဖင့္ ယဥ္ေက်းမႈအားျဖင့္ ေပါင္းကူး

တံတားထိုးေပးလုိက္တာပါ။

ဂ်ပန္ႏိုင္ငံမွာ ကပ္ေဘးဆိုးႀကီး
ထိုးႏွက္ေနတာကိုၾကားၾကားျခင္း သူတုိ႔ရဲ႕ခံစားမႈနဲ႔နီးနီးကပ္ကပ္ခံစား

ေနရတာ၊ ဒီလုိဒုကၡေရာက္ခ်ိန္မွာ
အကူအညီအခ်ဳိ႕ေပးလုိတဲ့ဆႏၵ႐ွိေနတာ ဂ်ပန္ျပည္သူေတြသိေအာင္ ဘာမ်ားလုပ္ေပးႏိုင္မလဲလို႔
ကၽြႏု္ပ္တုိ႔ အံ့ၾသခဲ့ရပါတယ္။

ဝမ္းနည္းစြာပဲ ဘယ္လုိပစၥည္းအကူအညီမ်ဳိးကုိမွ်
ေပးႏိုင္တဲ့အေနအထားမွာကၽြႏ္ုပ္တုိ႔ ႐ွိမေနပါ။

ေနာက္ – ကၽြႏု္ပ္တုိ႔ အမွတ္ရလုိက္ပါတယ္။

မခိ်မဆံ့ခံစားရဆုံး စိန္ေခၚမႈမ်ားကုိ
ရင္ဆုိင္ဘုိ႔ရာ ခြန္အားျဖစ္ေစမဲ့ ႀကံ့ႀကံ့ခုိင္မာေက်ာတဲ့ အရည္အ

ခ်င္းမ်ား ထပ္ေလာင္းေပးဘုိ႔ပါ။
ဂ်ပန္လူမ်ဳိးဟာ အလွနဲ႔ကဗ်ာကုိ ႏွစ္သက္ျမတ္ႏိုးပါတယ္။ ဒါဟာ သူတုိ႔ခြန္အားရဲ႕ သိမ္ေမြ႕ႏုၫ့ံတဲ့အပုိင္းျဖစ္ပါတယ္။

ဒါေၾကာင့္ ကဗ်ာမ်ားကုိ ေပါင္းခ်ဳပ္စာအုပ္ငယ္ကေလးမွာ
စုေပါင္းထည့္ဘုိ႔ ဆုံးျဖတ္ခဲ့ၾကပါတယ္။

ကံၾကမၼာ အေမွာင္ခ်ိန္တြင္းေရာက္ေနတဲ့
ဂ်ပန္လူမ်ဳိးမ်ားအေပၚ ထား႐ွိတဲ့ခံစားခ်က္မ်ား တနည္းနည္း

နဲ႔ ေဖာ္ျပရာ ေရာက္ပါလိမ့္မယ္။

ကဗ်ာေပါင္းခ်ဳပ္စာအုပ္ငယ္ရဲ႕
ကၽြႏ္ုပ္တုိ႔စာမ်က္ႏွာမ်ားမွာ ပါဝင္ေရးသားသူမ်ားအနက္ လူသားစိတ္ ဓါတ္ရဲ႕ အေျခခံတရားကုိ
ေပၚလြင္ရန္ ႐ုန္းကန္ႀကိဳးပမ္းေနၾကတဲ့ စာေရးဆရာမ်ားနဲ႔ ကဗ်ာဆရာမ်ား ပါဝင္ပါတယ္။

အမ်ဳိးသားဒီမိုကေရစီအဖြဲ႕ခ်ဳပ္
အလုပ္အမႈေဆာင္ေကာ္မီတီဝင္ ဟံသာဝတီဦးဝင္းတင္လဲ ပါဝင္ပါ တယ္။ သူဟာ ႏွစ္ေပါင္း ၂၀ အက်ဥ္းခ်ခံခဲ့ရတဲ့
ႏိုင္ငံေရးအက်ဥ္းသမားတဦးျဖစ္ခဲ့ပါတယ္။ အသက္ ၇၉ ခုႏွစ္ေမြးေန႔ခ်ိန္နီးမွ ၂၀၀၈ ခုႏွစ္ကလြတ္လာခဲ့ပါတယ္။

ေထာင္တြင္း႐ွိစဥ္ သူ႔ကုိပိတ္ပင္ထားသူမ်ားနဲ႔
သူလုိပဲလြတ္လပ္ျခင္းကုိလုိလားသူမ်ားအတြက္ စိန္ေခၚ

မႈေႂကြးေၾကာ္သံမ်ားကုိ ေရးစပ္ခဲ့ပါတယ္။

“လူကပဲ ေခ်မလား၊
ေထာင္ကပဲေခ်မလား”

ဂ်ပန္လူမ်ဳိးမ်ားအတြက္ သူ႔ကဗ်ာဟာ
တူညီတဲ့အားမာန္ျဖစ္ေစမွာလုိ႔ ေဟာကိန္းထုတ္ႏိုင္ပါတယ္။

“ဆူနာမီနဂါး၊ ဟီ႐ို႐ွီမဗုံးဝင္စားျခင္း”ကဗ်ာမ်ားကုိေရးပါတယ္။
“အာဏာငရဲ”နဲ႔ “လိႈင္းမ်ားရဲ႕ငရဲ”ကုိလဲ ႏိႈင္းယွဥ္ျပထားပါတယ္။

ကၽြႏ္ုပ္တုိ႔ရဲ႕ ကဗ်ာဆရာ ၃
ေယာက္ကလဲ သူတုိ႔ရဲ႕ ႏိုင္ငံေရးယုံၾကည္မႈနဲ႔လႈပ္႐ွားမ်ားေၾကာင့္ ေထာင္

ဒဏ္မ်ားက်ခံခဲ့ရပါတယ္။

ဆူနာမီရဲ႕စိန္ေခၚမႈမ်ားကုိ
သဘာဝသို႔မဟုတ္လူသတၱဝါရဲ႕ ရက္စက္ၾကမ္းၾကဳတ္မႈနဲ႔ ေစတနာသဒၶါ တရားတုိ႔ရဲ႕တုိက္ပြဲ၊  ဒူကၡေဝဒနာနဲ႔ လူသားစိတ္ဓါတ္တုိ႔ ၿပိဳင္ပြဲအသြင္
အားလုံးက ႐ႈျမင္ သုံးသပ္ထား ပါတယ္။

သူတုိ႔ႀကံဳလာခဲ့ရတဲ့ၾကမ္းတမ္းမႈမ်ားေၾကာင့္
အားလုံးဟာ စိတ္ဓါတ္ရဲ႕ေအာင္ျမင္မႈဘက္မွာ ခိုင္မာစြာ

ရပ္တည္လာခဲ့ၾကပါတယ္။

“အ႐ုဏ္က်င္းဖုိ႔ ပုိေမွာင္လာတဲ့ အေမွာင္မ်ဳိးေပါ့
….. အမွန္တရားဟာ အဲဒီအေမွာင္ကုိဆြဲတက္လာ

တယ္….. ကမၻာႀကီးေရ…..သင္လဲ
အဲဒီအေမွာင္ကုိ ရဲရဲသာ ဆြဲတက္ခဲ့ေတာ့ …..။” လုိ႔ ဆရာၿငိမ္းသစ္ က ေရးထားပါတယ္။

ဆရာ မုံ႐ြာေအာင္႐ွင္က ဆူနာမီရဲ႕ေသာၾကာေန႔ “အမည္းႀကီး”ကုိ ကမၻာ့အၾကင္နာ “အျဖဴ”နဲ႔ႏိႈင္းျပ

ထားၿပီး ဂ်ပန္လူမ်ဳိးမ်ားရဲ႕ သိမ္ေမြ႕တဲ့စိတ္ဓါတ္ကုိ
ခ်ီးက်ဴးထားပါတယ္။

“အၾကင္နာကင္းတဲ့လႈိင္းကသယ္ေဆာင္လာတဲ့ဆိုးက်ဳိးဟာ
လူ႔စြမ္းအားကုိ မေက်ာ္လႊားႏိုင္ပါဘူး”လုိ႔

႐ိုး႐ိုးေလးပဲ ဆူနာမီအတြက္ သူ႔ကဗ်ာကုိ ဆရာဖ်ာပုံ
နီလံုးဦးက အဆုံးသတ္ထားပါတယ္။

ကၽြႏ္ုပ္တုိ႔ရဲ႕ကဗ်ာဆရာမ်ားအေပၚ
ဂ်ပန္လူမ်ဳိးမ်ားက ႐ွင္း႐ွင္းေလး႐ႈျမင္လိမ့္မယ္လုိ႔ ု ယုံၾကည္ပါ

တယ္။

ေအာင္ဆန္းစုၾကည္

မွတ္ခ်က္
– ဒီစာဟာ တိရစၦာန္အေၾကာင္းစကားလက္ဆုံ(၂)ျဖစ္ရမွာျဖစ္ေပမင့္ ဆူနာမီဂယက္အခ်ိန္မွာ တိရစၦာန္မ်ားအေၾကာင္း
ျပန္ေျပာင္းေျပာဘုိ႔မသင့္ေသးဘူးလုိ႔ ထင္ျမင္မိပါတယ္။

(မိုင္အိနိခ်ိသတင္းစာ
ဂ်ပန္၊ ဧၿပီ ၂၃)

( ဂ်ပန္ႏိုင္ငံထုတ္ မိုင္အိနိခ်ိသတင္းစာပါ
ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္ရဲ႕ A FEW POEMS ကုိ ျပန္ဆုိပါတယ္။)

ေမာင္ေမာင္လွႀကိဳင္
၂၀၁၁-ဧၿပီ ၂၅

Letter from Burma:

Animal Talk (1)

Aung San
Suu Kyi

This is
the third installment of Myanmar pro-democracy leader Aung San Suu

Kyi’s
monthly Mainichi column, “Letters from Burma.”

Friends
and colleagues who have been in prison have sometimes reminisced

about the
small beasts and birds, and even insects, that had been their only

familiars
during long years of incarceration in stark, unfriendly cells. Cats

seemed to
have been particularly adept at negotiating walls and bars and

insinuating
themselves into the affections of lonely prisoners all too willing to

offer a
portion of what little food they had in exchange for the companionship of

living
creatures. I did not come across any cats during the two short periods I

spent
within the precincts of Insein Jail but I had constant dealings with felines

throughout
my years of house arrest.

I am a dog
lover rather than a cat lover although the first pet I can remember

was a cat,
a big (at least it seemed big to my child’s eyes), dark coloured tom that

answered
to my grandfather’s deep-voiced call of “Puss, Puss, Puss.” The rest
of

the family
addressed it, respectfully, as “Grandfather’s Cat.” I only knew dogs
as

mangy
mongrels wandering the streets or as unwanted intruders that the adults

were
always trying to dissuade from taking up residence in our garden. One

stubborn
pye-bitch managed to resist all efforts to dislodge her from the kitchen

area and
produced a litter. I was so fascinated by the mass of wriggling puppies

my first
ever dream was about them. I did not realize then that it was a dream, I

thought
the puppies had actually come to huddle around my feet and when I

woke up
and found they were not there I could not understand what had

happened
and felt totally confused.

The
streets of Rangoon were full of interesting forms of transport in the early

1950s.
There were sharp-angled buses, beat-up World War II jeeps, pre-war

saloons,
‘side-cars’ (bicycles with two passenger seats, back to back, attached to

one side)
and rickshaws. There were also canopied carts drawn by horses that

were
usually tired looking and gaunt, often with terrible sores. They were a

heart-rending
sight and it was in connection with these poor animals that I first

learnt
about the SPCA (Society for the Prevention of Cruelty to Animals). From

time to
time, I saw another kind of horse: the ones in films about the American

Wild West.
It was difficult to believe that those strong, prancing, galloping,

bucking,
spirited creatures were of the same species as their Rangoon brethren.

However,
the sight of the spurs on their riders’ boots made me wonder if the

SPCA might
not have been just as useful out west as in the streets of my home

city.

It was in
Delhi where my mother served as Burmese Ambassador to India that I

came into
close contact with horses. My first riding lessons were on a skewbald

pony of
wide girth and uncertain temper named Prairie Oyster. Later, I joined a

riding
club where the mounts bore such valiant names as Black Prince,

Prithviraj
and Shivaji. Black Prince was my favourite because he had a smooth

canter and
a comfortable saddle. I was not particularly keen on equine heroics.

It was as
a university student in England that I entered the world of dog lovers. I

spent many
holidays at the homes of English friends and, not too surprisingly, I

would
often find a canine charmer at the heart of the family. There was Sailor,

an
overweight Staffordshire terrier with a rolling gait, a black patch around one

eye and a
distinct taste for gin; he was also gentle and sweet-tempered and a

perfect
host. Then there was Handsome, a golden Labrador, large and

affectionate,
with an air of old world courtesy he had obviously acquired from

his
master, a retired colonel who combined the best attributes of an officer and a

gentleman
with the traits of everybody’s favourite uncle.

Sailor and
Handsome I looked upon as friends but Impy, my Emergency Aunt’s

Alsatian,
was family. When I was working at the United Nations the three of us

lived
together in Manhattan. True to the maxim that dogs emulate their owners,

Impy’s
attitude towards me was maternal and protective. If I were out late she

would wait
up patiently with just the slightest hint of reproach and when people

she did
not know came to visit she would make sure that they did not sit next to

me on the
sofa.

When
Michael and I went to live in Bhutan immediately after our marriage in

1972 we
acquired a dog of our own. He came to us as a tiny white and brown

bundle and
we thought hard to find a really suitable name for him but after

many
months of cogitation we decided that after all ‘Puppy,’ as we had been

calling
him since he arrived, suited him best. When he was very small Puppy

slept
around my throat and tussled regularly with the fur lining of Michael’s

bedroom
slippers; he grew up to become a seasoned traveller, accompanying us

staunchly
on journeys across half the globe; when our sons came into the world

he kept a
benevolent, wrinkled-browed eye on them; as a dignified old dog he

became the
trademark of our household at Oxford, well known to (and, I think,

respected
by) friends and family. Puppy died at the ripe old age of nineteen. By

that time
I was under house arrest in Burma.

(By Aung
San Suu Kyi)

(Mainichi Japan) March 7, 2011

တိရစၦာန္အေၾကာင္း
စကားလက္ဆုံ

ေထာင္တြင္းေရာက္႐ွိေနၾကေသာ
လုပ္ေဖာ္ကုိင္ဘက္ အေပါင္းအသင္းမ်ားသည္ အလြန္ၫံ့ဖ်င္းသည့္ မေနအပ္ေသာ ေထာင္အက်ဥ္းခန္းမ်ားတြင္
ကာလ႐ွည္စြာေထာင္အခ်ခံရစဥ္ မိသားစုသဖြယ္ျဖစ္ခဲ့ၾကရ ေသာ သတၱဝါငယ္ေလးမ်ား၊ ငွက္မ်ား၊ ပုိးမႊားေလးမ်ားအေၾကာင္းမ်ားကုိ
တခါတရံ စာျမံဳ႕ျပန္တတ္ၾကပါ သည္။

ေတြ႕ဆုံေျပာဆိုခန္း၏နံရံမ်ားႏွင့္
ဘားတန္းမ်ားတြင္ေတြ႕ရတတ္သည့္ ေၾကာင္မ်ားသည္ အထီးက်န္ျဖစ္ ေနၾကသည့္ အက်ဥ္းက်မ်ား၏ ေမတၱာကုိရယူရန္
ခ်ဥ္းကပ္တုိးဝင္တတ္ပါသည္။ ယင္းအက်ဥ္းသားမ်ား ကလည္း သက္႐ွိသတၱဝါမ်ားကုိ အေဖာ္ျပဳႏိုင္အတြက္
မိမိတုိ႔၏စားႂကြင္းစားက်န္ေလးမ်ားျဖင့္ အလဲ အလွယ္ လုပ္တတ္ပါသည္။

အင္းစိန္ေထာင္၏ပရဝဏ္တြင္
အခ်ိန္တုိ ႏွစ္ႀကိမ္ကာလ ေနခဲ့ရစဥ္အတြင္း ကၽြန္မသည္ ေၾကာင္တေကာင္ မွ်မေတြ႕ခဲ့ရပါ။ သုိ႔ေသာ္
ေနအိမ္အက်ယ္ခ်ဳပ္ထိန္းသိမ္းခံေနရစဥ္တေလွ်ာက္လုံး ကၽြန္မသည္ ေၾကာင္မ်ား ကုိ အၿမဲေတြ႕ေနရပါသည္။

အဖိုးျဖစ္သူက
“ပူစီ  ပူစီ  ပူစီ”လုိ႔ေခၚသံကုိ ျပန္ထူးသည့္ေၾကာင္ႀကီး (ကၽြန္မ၏ကေလးမ်က္စိမွာေတာ့
အေတာ္ကုိ ႀကီးပါသည္။)ကုိ အိမ္ေမြးတိရစၦာန္အျဖစ္ ပထမဦးဆုံးသိျမင္ခဲ့ရေသာ္လည္း ကၽြန္မသည္
ေၾကာင္ထက္ ေခြးကုိ ပုိခ်စ္ပါသည္။ က်န္မိသားစုမ်ားကလည္း အဖုိး၏ေၾကာင္ျဖစ္၍ အဖိုးကုိေလးစား
စြာျဖင့့္  “ပူစီ  ပူစီ  ပူစီ”လုိ႔
ေခၚၾကပါသည္။

ေခြးမ်ားကုိ
လမ္းမ်ားေပၚတြင္ ဝဲစြဲေလလြင့္ ေခြးဗႏၶတ္မ်ား သုိ႔မဟုတ္ လူႀကီးမ်ားက အိမ္ေနာက္ေဖး မီးဖုိ
ေဆာင္မ်ားမွေမာင္းထုတ္ေလ့ရိွသည့္ မလုိလားေသာက်ဴးေက်ာ္သူမ်ားအျဖစ္သာ ကၽြန္မသိထားခဲ့ပါသည္။

ေခါင္းမာေသာေခြးမတေကာင္ကေတာ့
မီးဖုိေဆာင္မွ ဆြဲထုတ္အေမာင္းခံရျခင္းကုိအာခံလ်က္ အမိႈက္မ်ား ဖြသြားခဲ့ပါသည္။

လြန္႔လြန္႔လူးလူးသြားလာေနေသာ
ေခြးငယ္အုပ္ကုိ ကၽြန္မ စိတ္ကူးအလြန္ယဥ္ခဲ့ပါသည္။ ကၽြန္မ၏ ပထမ အိပ္မက္ကေတာ့ ေခြးအုပ္ငယ္ေတြပဲျဖစ္ပါသည္။
အဲဒီအခ်ိန္တုန္းကေတာ့ ဒါကုိ အိပ္မက္လုိ႔ မထင္ခဲ့ပါ။ ေခြးငယ္တအုပ္ဟာ တကယ္ပဲ ကၽြန္မေျခေထာက္ေတြကုိ
ေက်ာ္လႊားေျပးလႊားေနတယ္လုိ႔ ထင္မိခဲ့ပါသည္။ အိပ္ရာမွႏိုးေတာ့ သူတုိ႔ကုိမေတြ႕ရေတာ့ပါ။
ဘာေတြျဖစ္ပ်က္တယ္ဆုိတာ ကၽြန္မနားမလည္ႏိုင္ခဲ့ပါ။ စိတ္အေတြးေတြ အားလုံး႐ႈပ္ေထြးေနပါေတာ့သည္။

၁၉၅၀
ခုႏွစ္၏ အေစာပုိင္းလမ်ားတြင္ ရန္ကုန္၏လမ္းမ်ားေပၚ၌ စိတ္ဝင္စားဘြယ္ ပုိ႔ေဆာင္ေရးယာဥ္မ်ားႏွင့္
ျပည့္ႏွက္လ်က္႐ွိေနခဲ့ပါသည္။

ေထာင့္က်က်ဘတ္စ္ကားမ်ား၊
ဒုတိယကမၻာစစ္ဒဏ္ခံခဲ့ရေသာ ဂ်စ္ကားမ်ား၊ စစ္ႀကိဳဆလြန္းကားမ်ား၊ ဆုိက္ကားမ်ား(စက္ဘီးေဘးတြင္
ေက်ာခ်င္းကပ္ခရီးသည္ ၂ ဦးထုိင္ခုံကုိေဘးတြင္ကပ္ျပဳလုပ္ထားသည့္ ယာဥ္) ႏွင့္ လံျခားမ်ားျဖစ္ၾကပါသည္။

ႏြမ္းနယ္ဟန္ေပၚကာ
ပိန္လွီၿပီး ေျခေထာက္မ်ားေၾကာက္စရာအနာမ်ား႐ွိေနတတ္ေသာ ျမင္းမ်ားတပ္ဆြဲ သည့္ ေပါင္းမုိးပါျမင္းလွည္းမ်ားလည္း႐ွိပါသည္။
သူတုိ႔ကုိျမင္ေတြ႔ရသည္မွာ ႏွလုံးမခ်မ္းေျမ့ဘြယ္ ျမင္ကြင္း ျဖစ္ရပါသည္။ ယင္းႏွင့္ဆက္စပ္ကာ
တိရစၦာန္ၫႇင္းပန္းႏွိပ္စက္မႈမွကာကြယ္သည့္အသင္း (SPCA – Society for the Prevention
of Cruelty to Animals)ကုိ ကၽြန္မ စတင္ေလ့လာမိေတာ့ပါသည္။

အျခားေသာျမင္းအမ်ဳိးအစားကုိ
ကၽြန္မ မၾကာခဏ ေတြ႕မိခဲ့ပါသည္။ အေမရိကန္အေနာက္တုိင္း ဇာတ္ ၾကမ္း႐ုပ္႐ွင္မ်ားတြင္ ျဖစ္ပါသည္။
သန္စြမ္း၊ ျမဴးႂကြ၊ တဟုန္ထုိးခုန္ေပါက္၊ ခြါဆုံေပါက္ ထြားႀကိဳင္းေသာ ထုိျမင္းမ်ားသည္
ရန္ကုန္မွ ညီကုိေတာ္ျမင္းမ်ားႏွင့္ အမ်ဳိးတူမ်ားျဖစ္ေနသည္ကုိ ယုံႏိုင္စရာ ခက္ခဲေနရ
ပါသည္။

သုိ႔ေသာ္
ျမင္းစီးသူ၏ဘိနပ္တြင္တပ္ဆင္ထားေသာ ျမင္းကုိေဆာင့္သည့္အခၽြန္မ်ားကုိျမင္လုိက္ရေသာအခါ
SPCA သည္လည္း အေနာက္ႏိုင္ငံမ်ားတြင္ ကၽြန္မႏိုင္ငံကလမ္းမ်ားေပၚတြင္မွာလုိ အသံုးမဝင္ပါကလားလုိ႔
အံ့ၾသမိခဲ့ရပါသည္။

ကၽြန္မမိခင္
ျမန္မာသံအမတ္အျဖစ္တာဝန္ထမ္းေဆာင္ရေသာ အိႏၵိယႏိုင္ငံ ေဒလီၿမိဳ႕တြင္ ျမင္းမ်ားႏွင့္ ကၽြန္မအကၽြမ္းဝင္ခဲ့ရပါသည္။
ကၽြန္မ၏ပထမျမင္းစီးသင္ခန္းစာမ်ားမွာ အျဖဴႏွင့္အုန္းခြံေရာင္အကြက္အ က်ားအေရာင္႐ွိ လုံးပတ္ထြားၿပီး
သေဘာထားမေသခ်ာသည့္ “ပေရရီ အိြဳက္စတာ”အမည္႐ွိ ျမင္းငယ္ ကေလးေပၚတြင္ျဖစ္ပါသည္။

ေနာက္ပုိင္းတြင္
ျမင္းစီးကလပ္ကုိဝင္ေရာက္ခဲ့ကာ ရဲစြမ္းသတၱိအမည္မ်ားျဖစ္ေသာ “ဘလက္ပရင့္စ္”၊ “ပရင့္သ္ဗီရာ့ဂ်္”ႏွင့္
“သၽွ်ီဗဂ်ိ” တုိ႔၏ေက်ာေပၚ႐ွိကုန္းႏွီးေပၚတြင္တက္စီးခဲ့ပါသည္။ “ဘလက္ပရင့္စ္” သည္ ကၽြန္မ၏အခ်စ္ေတာ္ျမင္းျဖစ္ခဲ့ပါသည္။
အဘယ္ေၾကာင့္ဆုိေသာ္ ေခ်ာေခ်ာေမြ႕ေမြ႕ ေျပးသားက်ကာ သက္ေတာင့္သက္သာကုန္းႏွီး ‘က’လ်က္႐ွိေနေသာေၾကာင့္ျဖစ္ပါသည္။
ကၽြန္မသည္ ျမင္းစီးထူးခၽြန္သူ အျဖစ္ေတာ့ မေတာ္ခဲ့ပါ။

အဂၤလန္တြင္
တကၠသုိလ္ေက်ာင္းသူဘဝတြင္ ေခြးခ်စ္သူမ်ားေလာကသုိ႔ ကၽြန္မဝင္ေရာက္ခဲ့ပါသည္။

ကၽြန္မ၏ေက်ာင္းအားလပ္ရက္မ်ားတြင္
အဂၤလိပ္သူငယ္ခ်င္းမ်ား၏အိမ္မ်ားတြင္ အခိ်န္ျဖဳန္းေလ့႐ွိရာ မိသား စုအလယ္တြင္ ေခြးခ်စ္သူတဦးကုိ
အ့ံၾသဘြယ္မ႐ွိ မၾကာခဏေတြ႔ရပါသည္။

အဝလြန္ကာ
လိမ့္လိမ့္ လိမ့္လိမ့္ျဖင့္သြားတတ္ေသာ မ်က္စိတဘက္တြင္ အနက္ကြက္႐ွိ “ေဆလာ”ေခၚ စတက္ဖုိ႔ဒ္႐ႈိင္းယား
တယ္ရီယားမ်ဳိး ေခြးေလးတေကာင္ကုိလည္းေတြ႕ခဲ့ဘူးပါသည္။ သူသည္အေဝးမွေန၍ ဂ်င္အရက္နံ႔ကိုခံတတ္ပါသည္။
ညင္သာလ်က္ သေဘာေကာင္းသည့္ အိမ္႐ွင္ေကာင္းလည္းျဖစ္ပါသည္။

ေနာက္တေကာင္ကေတာ့
“ဟဲန္ဒ္ ဆမ္း”အမည္႐ွိ ေ႐ႊေရာင္ လာဘရာဒါ ေခြးေလးပါ။ ထြားၿပီး ခ်စ္စရာ ေကာင္းပါသည္။ သူ႔သခင္
အၿငိမ္းစားဗိုလ္မႉးႀကီးထံမွ အထင္အ႐ွားအေမြခံထားသကဲ့သုိ႔ သက္ႀကီးေလာက ၏ ေလာကြတ္ပ်ဴငွာေသာ
အသံျဖင့္ဆီးႀကိဳဆက္ဆံပါသည္။ သူ႔သခင္မွာလည္း လူႀကီးလူေကာင္း ႏွင့္အရာ႐ွိတဦး၏ပင္ကုိယ္အရည္အခ်င္းဉာဥ္ျဖင့္
အမ်ား၏ “ဦးေလးႀကီး”အျဖစ္ လူတုိင္း၏အခ်စ္ေတာ္ ျဖစ္ေနခဲ့သူပါ။

“ေဆလာ”ႏွင့္
“ဟဲန္ဒ္ ဆမ္း”တုိ႔ကုိ ကၽြန္မ၏သူငယ္ခ်င္းမ်ားအျဖစ္အသိအမွတ္ျပဳခဲ့ေသာ္လည္း၊ ကၽြန္မ၏ အေရးေပၚအေဒၚ၏
အယ္ေဇး႐ွင္း “အင္မ္ပလီ”ကေတာ့ မိသားစုပါ။ ကၽြန္မ ကုလသမဂၢမွာ အလုပ္လုပ္စဥ္ ကၽြန္မတုိ႔
၃ ေယာက္ မဲန္ဟတ္တန္မွာ အတူေနခဲ့ၾကပါသည္။

ေခြးမ်ားသည္
သခင္မ်ားကုိအတုယူသည္ဟူေသာ ဆုိ႐ိုးအတိုင္းအမွန္ပင္ “အင္မ္ပလီ”၏သေဘာထား သည္ ကၽြန္မအေပၚ
အမိသဖြယ္ကာကြယ္ေစာင့္ေ႐ွာက္ပါသည္။ ကၽြန္မအျပင္ထြက္၍ ေနာက္က်ေနလွ်င္ အျပစ္တင္မႈအနည္းဆုံးျဖင့္
စိတ္႐ွည္စြာေစာင့္ေမွ်ာ္ေနတတ္ပါသည္။ သူ မသိေသာလူမ်ားလာလွ်င္လည္း ထုိသူမ်ား ဆုိဖာခုံေပၚ
ကၽြန္မေဘးတြင္ ဝင္မထုိင္မိေစရန္ အေသအခ်ာဂ႐ုစိုက္တတ္ပါသည္။

၁၉၇၂
ခုႏွစ္ လက္ထပ္ၿပီးၿပီးျခင္း မုိက္ကယ္ႏွင့္ကၽြန္မတုိ႔ ဘူတန္တြင္ေနထုိင္ရန္ ေရာက္႐ွိခ်ိန္တြင္
ကၽြန္မတုိ႔၌ ကုိယ္ပုိင္ေခြးတေကာင္ ရ႐ွိခဲ့ပါသည္။ သူသည္ အျဖဴႏွင့္အညိဳအေရာင္စုေပါင္းထားသည့္
ေခြးငယ္ေလးအေနနွင့္ေရာက္႐ွိလာခဲ့ပါသည္။ သူကုိ သင့္ေတာ္ေသာနာမည္ေပးရန္ စဥ္းစားရအလြန္ခက္
ခဲ့ပါသည္။ ေနာင္လေပါင္းမ်ားစြာ အေလးအနက္စဥ္းစားၿပီး ေနာက္ဆုံးမေတာ့ ေရာက္ခါစက သူ႔ကုိ
ေခၚခဲ့သည့္ “ပါပီ”ဟူေသာအမည္ဟာ အသင့္ေတာ္ဆုံးပဲလုိ႔ ဆုံးျဖတ္ခဲ့ၾကပါသည္။

သူငယ္လြန္းခ်ိန္မွာေတာ့
ကၽြန္မ၏လည္ပင္းကုိဖက္လ်က္အိပ္ခဲ့ပါသည္။ မုိက္ကယ္၏ အိပ္ရာထဲစီး ဖိနပ္၏ အေမြးပြ သည္းႀကိဳးမ်ားႏွင့္လည္း
မွန္မွန္နပန္းသတ္ခဲ့ပါသည္။

အ႐ြယ္ေရာက္လာေတာ့
ရာသီအလုိက္ ခရီးသြားတေကာင္ျဖစ္လာခဲ့ပါသည္။ ကမၻာတျခမ္းခရီးထြက္ရာ တြင္ ကၽြန္မတုိ႔ႏွင့္အတူတကြ
ၿမဲၿမံခုိင္မာစြာအေဖာ္ျပဳလုိက္ပါခဲ့ပါသည္။ ကၽြန္မတုိ႔၏ သားမ်ား လူ႔ေလာက ေရာက္လာေတာ့လည္း
သူက အက်ဳိးျပဳေဆာင္႐ြက္လ်က္ ပါးေရတြန္႔မ်က္လုံးမ်ားႏွင့္ ေစာင့္ၾကည့္ထိန္း ေက်ာင္းေပးခဲ့ပါသည္။

ဂုဏ္သေရ႐ွိ
ေခြးအုိႀကီးအေနႏွင့္ ကၽြန္မတုိ႔ေအာက္စဖုိ႔ဒ္အိမ္ေထာင္၏အမွတ္အသားအျဖစ္ မိတ္ေဆြမ်ား ႏွင့္မိသားစုမွ
ေကာင္းစြာအကၽြမ္းဝင္သိ႐ွိၾကခဲ့ပါသည္ (ေလးစားခံရသည္ဟု ကၽြန္မထင္ျမင္ပါသည္)။ “ပါပီ” သည္
အသက္မွည့္႐ြဲေသာ ၁၉ ႏွစ္သားတြင္ ေသဆုံးသြားခဲ့ပါသည္။ ထုိအခ်ိန္တြင္ ကၽြန္မလည္း ျမန္မာ
ႏိုင္ငံမွာ အက်ယ္ခ်ဳပ္အခ်ခံေနရပါသည္။

ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္

၂၀၁၁
ခု မတ္လ ၇ ရက္ေန႔ထုတ္ မုိင္အိနိခ်ိ ဂ်ပန္

(၂၀၁၁ ခု မတ္လ ၇ ရက္ေန႔ထုတ္ မုိင္အိနိခ်ိ
ဂ်ပန္သတင္းစာပါ ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္၏ ANIMAL TALK ကုိ ဆီေလ်ာ္ေအာင္ ဘာသာျပန္ဆုိပါသည္။
)

ေမာင္ေမာင္လွႀကိဳင္  ၂၀၁၁ မတ္လ ၀၇

Letter from Burma:

Keepers of Conscience

Aung San
Suu Kyi sits below a portrait of her father at her home in Yangon, Myanmar, on
Dec. 30, 2010. (Mainichi)

Is the
story of Pinocchio still popular with children? It is when such questions

arise in
my mind that I am made acutely aware of the peculiar gaps in my

contact
with the outside world. Had I been in constant touch with my

grandchildren
or even with other people’s grandchildren over the years, I would

have known
the answers. Fortunately a few days after Pinocchio had floated into

my head, I
had a meeting with the children of the United States Embassy staff in

Rangoon.
The oldest was around twenty while the youngest was a three month

old
Japanese-American baby boy whose sleeping face had a pout of

concentration
that made him resemble a Sumo wrestler planning his next

mountain
shaking move. Among the in-betweens were a fair number who were

acquainted
with Pinocchio through the Walt Disney Film. Most of them thought

Jiminy
Cricket was the most interesting character in the story. This pleased me

as the
main reason for my sudden recall of the Pinocchio story was the

top-hatted,
umbrella-toting cricket rather than the puppet brat.

Looking
back across years of politically shaped thought and action, the

children’s
story appears as a simple illustration of the fact that without a

conscience,
human beings are no more than mere puppets manipulated by their

fears,
their desires, their ignorance, and by those whom they have chosen to be

their
masters. It thus becomes most appropriate that thinking beings who have

chosen to
give up their physical liberty that they might be better able to defend

the
universal right to freedom of belief and expression should be designated

prisoners
of conscience. These men and women who have submitted their

bodies to
a comfortless, sometimes cruel, confinement over long years that they

and their
fellow citizens might exist in honour and dignity are also the keepers

of our
collective conscience.

There
remain in the jails of Burma over two thousand two hundred political

prisoners
of whom barely twenty are known by name to the world at large. The

more than
two thousand who remain anonymous are our unknown soldiers, the

unsung
heroes and heroines who have worked quietly to keep the movement for

democracy
strong and vital. On 4 January 2011, the Sixty Third Anniversary of

Burma’s
Independence from colonialism, the National Leagues for Democracy

arranged a
random draw of the names of political prisoners by those who were

willing to
take the responsibility of supporting them materially or morally as far

as
circumstances allowed. The young man who fell to my lot was one of the

unknown
soldiers. He had been arrested in 2007 for attempting to pray for the

release of
political prisoners at the Shwedagon Pagoda. Many of the young

people who
had all been involved in the prayer movement were now scattered in

prisons
across Burma but he was relatively fortunate as he was at Insein Jail,

not too
far away from his home. Preparing the food parcel to be sent to him was

a reminder
of the abstemious conditions under which our comrades in jail have

to pass
their days.

There are
many simple ways in which prisoners of conscience act as the keepers

of our
conscience. When I was under house arrest, I made a habit of having

breakfast
quite late so that in my hunger I would not forget our comrades who

were
incarcerated not in their own homes but in jails, often in places far distant

from where
their families lived. I knew they would not only be much hungrier

than I was
but would also be obliged to make do with the meagre and tasteless

rations
that would be meted out to them. It renewed my commitment to our

cause and
refreshed my respect and affection for my colleagues on a daily basis.

The most
wonderful thing about our keepers of conscience is their extraordinary

spirit and
dedication. During the two days before our independence anniversary

celebrations,
we held a charity bazaar to raise funds for political prisoners.

Among the
varied articles on sale were works of art of considerable ingenuity

and talent
sent in by our jailed comrades. There were a number of collage works

painstakingly
put together from hundreds and thousands of tiny slivers of paper

of
different kinds. The end products were vivid pictures of birds, dancers and

flowers.
It was a clear declaration that if the spirit is strong, there is no limit to

what it
can achieve and that those who seem least fortunate can prove to be our

teachers
and benefactors. I have often received the most exquisite gifts from

colleagues
in prison. Statuettes, model animals and toys intricately carved from

wood or
soap or wax; strings of prayer beads and shopping bags woven from

strips of
plastic; a piece of cloth beautifully embroidered with symbols of

freedom,
justice and peace, love, harmony and unity, perseverance and hope, all

done by
our women political prisoners. Skillfully and delicately worked into

each
embroidery were the unwavering hopes and aspirations that our women

were
holding out to those of us who were actually in far easier circumstances

than they
were. This is why the image of Jiminy Cricket with his colorful,

dandified
clothes and innate chirpiness seems to me an appropriate

representative
of conscience. The keepers of our conscience are cheerful,

colourful,
and inventive and most of all, they are creaters of comfort in spite of

the comfortless lives they
themselves have to lead. (By Aung San Suu Kyi)

 

 


ျမန္မာျပည္မွေေပးစာ

ယုံၾကည္ခ်က္စိတ္ဓါတ္ကို ထိန္္းသိမ္းေစာင့္ေ႐ွာက္ထားသူမ်ား

ဘခင္၏ဓါတ္ပုံေအာက္တြင္ ထုိင္ေနေသာ
ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္

(ဒီဇင္ဘာ ၃၀၊ ၂၀၁၀)

ပင္ေနာ့ခ်ဳိ ပုံျပင္သည္
ကေလးမ်ားၾကားတြင္ ေရပန္းစားပါေသးရ႕ဲ လား။

ျပင္ပေလာကႏွင့္ အဆက္အသြယ္ျပတ္ေနစဥ္
အထင္ကရကာလမ်ားကုိ ႐ုတ္တရက္ သတိထားမိ

သည့္အခ်ိန္တြင္ ထို ေမးခြန္းမ်ားေပၚေပါက္လာျခင္းျဖစ္ပါသည္။
ကၽြန္မ၏ေျမးမ်ား သုိ႔မဟုတ္ အျခား

သူမ်ား၏ေျမးမ်ားႏွင့္
အစဥ္မျပတ္ ထိေတြ႕ဆက္ဆံမႈ ႐ိွေနခဲ့မယ္ဆုိလွ်င္ အေျဖမ်ားကုိ ကၽြန္မသိေန

ခဲ့မွာပါ။

ပင္ေနာ့ခ်ဳိ အေၾကာင္း
ကၽြန္မေခါင္းထဲေပၚလာၿပီးရက္အနည္းငယ္အၾကာမွာ ရန္ကုန္႐ွိ အေမရိကန္

သံ႐ံုးဝန္ထမ္း၏ကေလးမ်ားႏွင့္
ကံအားေလ်ာ္စြာ ကၽြန္မေတြ႕ဆုံခဲ့ပါသည္။ အႀကီးဆုံးက အသက္ ၂၀

ဝန္းက်င္ခန္႔ပါ။ အငယ္ဆုံးမွာ
၃ ႏွစ္႐ြယ္ ဂ်ပန္-အေမရိကန္ ေယာက္်ားကေလးပါ။ အိပ္ေပ်ာ္ေနသည့္

ထိုကေလး၏ စူတူတူမ်က္ႏွာသည္
ေနာင္ လာမည့္ ‘ေတာင္ကုိလႈပ္ၿဖိဳမည့္အခ်ီ’အတြက္ ႀကံ႐ြယ္ျပင္

ဆင္ေနသည့္ ဆူမုိနပန္းသမား၏ပုံပန္းေပၚလြင္ေနပါသည္။

ဝါ့ဒ္ဒစၥနီ႐ုပ္႐ွင္၏
ပင္ေနာ့ခ်ိဳႏွင့္ ရင္းႏွီးသူအေတာ္မ်ားမ်ား ႐ွိၾကခဲ့ၾကပါတယ္။ အမ်ားစုအေနႏွင့္

ဂ်င္မီနီ ခရစ္ကက္သည္
ပုံျပင္ထဲတြင္ စိတ္အဝင္စားဆုံး ဇာတ္ေကာင္အျဖစ္ ေတြးထင္ခဲ့ၾကပါသည္။

ပင္ေနာ့ခ်ဳိပုံျပင္ကုိ
ဆုိးေပ႐ုပ္ေသး႐ုပ္တ႐ုပ္ထက္ ဦးထုပ္႐ွည္ကိုေဆာင္း ထီးကုိင္ထားသည့္ တရား

မွ်တေသာသူအေနႏွင့္ ကၽြန္မ႐ုတ္ခ်ည္းသတိရေစလိုက္ေသာ
အဓိကအေၾကာင္းရင္းအျဖစ္ ကၽြန္မကုိ

ေက်နပ္ၾကည္ႏူးေစခဲ့ပါသည္။

ႏိုင္ငံေရး အေတြးအေခၚ
လႈပ္႐ွားမႈမ်ား၏ ႏွစ္ေပါင္းမ်ားစြာေသာအတိတ္ကာလမ်ားကုိ ျပန္လည္

သုံးသပ္ ၾကည့္ျမင္လာရင္း
ကေလးမ်ား၏ပုံျပင္သည္ လူတုိ႔၏ေၾကာက္႐ြံ႕ျခင္းမ်ား၊ လုိအင္ဆႏၵမ်ား၊

လ်စ္လ်ဴ႐ႈမႈမ်ားႏွင့္
သူတုိ႔၏ဆရာမ်ားအျဖစ္ေ႐ြးခ်ယ္လုိက္သူမ်ားက အသိစိတ္ကင္းမဲ့စြာျဖင့္

လူသားမ်ားသည္ ႐ုပ္ေသး႐ုပ္မ်ားသဖြယ္
ႀကိဳးဆြဲခံေနရ႐ံုမွ်သာ ျဖစ္ေနေၾကာင္းကုိေပၚလြင္ေနပါသည္။

လြတ္လပ္စြာယုံၾကည္မႈႏွင့္
ထုတ္ေဖာ္မႈဟူသည့္ အျပည္ျပည္ဆုိင္ရာအခြင့္အေရးကုိ ေကာင္းစြာ

ကာကြယ္ႏိုင္ရန္ သူတုိ႔၏႐ုပ္ပုိင္းဆုိင္ရာလြတ္လပ္ခြင့္အား
စြန္႔လႊတ္ရန္ယုံၾကည္သူမ်ားကို ယုံၾကည္

ခ်က္ေၾကာင့္ အက်ဥ္းခ်ခံေနရသူမ်ားအျဖစ္
သတ္မွတ္သင့္ေၾကာင္း အသင့္ေလ်ာ္ဆုံး ျဖစ္ပါသည္။

သူတုိ႔ႏွင့္သူတုိ႔ႏိုင္ငံသားမ်ား
ဂုဏ္သိကၡာ႐ွိစြာေနထုိင္ႏိုင္ရန္ သက္သာမႈကင္းမဲ့လ်က္ တခါတရံ ရက္

စက္မႈမ်ားသည့္ ႏွစ္ေပါင္းမ်ားစြာ
အက်ဥ္းခ်ခံရန္ သူတုိ႔၏ခႏၶာကိုယ္မ်ားကုိ ေပးဆပ္ၾကေသာ ယင္း

အမ်ဳိးသား၊ အမ်ဳိးသမီးမ်ားသည္
ကၽြန္မတုိ႔၏စုေပါင္းယုံၾကည္မႈကုိ ထိန္းသိမ္းေစာင့္ေ႐ွာက္သူမ်ား

ျဖစ္ၾကပါသည္။

ျမန္မာႏိုင္ငံ၏ေထာင္မ်ားတြင္
က်န္႐ွိေနေသးေသာ ႏိုင္ငံေရးအက်ဥ္းသား ၂၂၀၀ ေက်ာ္အနက္ ၂၀

ခန္႔သည္ ကမၻာေပၚတြင္
အမည္ေက်ာ္ၾကားၾကပါသည္။ ကၽြန္မတုိ႔၏ ႏွစ္ေထာင္ေက်ာ္ေသာ အမည္

မေပၚလြင္သည့္ မထင္႐ွားေသာစစ္သည္မ်ား၊
အညတရသူရဲေကာင္းအမ်ဳိးသားအမ်ဳိးသမီးမ်ားသည္

တိတ္ဆိတ္စြာလႈပ္႐ွားျခင္းျဖင့္
ဒီမိုကေရစီေရးလႈပ္႐ွားမႈကုိ သန္စြမ္းသက္ဝင္ေနေအာင္ ထိန္းသိမ္း

ထားပါသည္။

၂၀၁၁ ခုဇႏၷဝါရီလ ၄ ရက္တြင္
က်ေရာက္ေသာ ၆၃ ႏွစ္ေျမာက္ ကုိလုိနီစံနစ္မွ လြတ္ေျမာက္သည့္

ႏွစ္ပတ္လည္ေန႔တြင္ အေျခအေနခြင့္ျပဳသည္အထိ
႐ုပ္ဝတၳဳပစၥည္းမ်ားႏွင့္စိတ္ပုိင္းဆိုင္ရာ ကူညီ

ေထာက္ပံ့မႈမ်ားေပးရန္
တာဝန္ယူလုိသည့္ဆႏၵ႐ွိသူမ်ားက ႏိုင္ငံေရးအက်ဥ္းသားမ်ား၏အမည္မ်ားကုိ

က်ပန္းမဲ ေဖာက္ၾကသည့္အစီအစဥ္ကုိ
အမ်ဳိးသားဒီမိုကေရစီအဖြဲ႕ခ်ဳပ္မွ စီစဥ္ေပးခဲ့ပါသည္။

ကၽြန္မ မဲေပါက္ေသာအမ်ဳိးသားငယ္မွာ
မထင္မ႐ွားေသာစစ္သည္တဦးျဖစ္ေနပါသည္။ ေ႐ႊတိဂုံဘုရား

ေပၚ၌ ႏိုင္ငံေရးအက်ဥ္းသားမ်ားလြတ္ေျမာက္ေရးအတြက္
ဆုေတာင္းေပးျခင္းေၾကာင့္ သူသည္ ၂၀၀၇

ခုႏွစ္တြင္ဖမ္းခံခဲ့ရပါသည္။

ထုိဆုေတာင္းပြဲလႈပ္႐ွားမႈတြင္
ပါဝင္သူ လူ႐ြယ္မ်ားသည္ ျမန္မာႏိုင္ငံအက်ဥ္းေထာင္မ်ားအႏွံ႔တြင္

ထိန္းသိမ္းခံၾကရေသာ္လည္း
ထုိရဲေဘာ္ေလးမွာ ကံေကာင္းေထာက္မစြာ သူ႔ေနအိမ္ႏွင့္မနီးမေဝး

အင္းစိန္ေထာင္မွာပင္
အက်ဥ္းက်လ်က္႐ွိေနပါသည္။ သူ႔အတြက္ အစားအစာထုပ္ကုိျပင္ဆင္ေနရင္း

ကၽြန္မတုိ႔ရဲေဘာ္မ်ား
အစားအေသာက္ခ်ဳိ႕တဲ့မႈအေျခအေနျဖင့္ သူတုိ႔၏ေန႔ရက္မ်ားအား အက်ဥ္း

ေထာင္အတြင္း ျဖတ္သန္းေနရသည္ကို
အမွတ္ရေစခဲ့ပါသည္။

ႏိုင္ငံေရးအက်ဥ္းသားမ်ားအေနႏွင့္
ကၽြႏ္ုပ္တုိ႔၏ယုံၾကည္မႈစိတ္ဓါတ္ကုိ ထိန္းသိမ္းေစာင့္ေ႐ွာက္ရန္

လြယ္ကူေသာ နည္းလမ္းမ်ားစြာ႐ွိပါသည္။

ကၽြန္မေနအိမ္အက်ယ္ခ်ဳပ္က်ခံေနရစဥ္
မနက္စာကုိ ေနာက္က်မွ စားျခင္းအေလ့ကုိ ျပဳက်င့္ခဲ့ပါသည္။

ထုိသုိ႔ျဖင့္ သူတို႔၏မိသားစုႏွင့္အလွမ္းေဝးကြာသည့္
အရပ္မ်ားတြင္ သူတုိ႔၏အိမ္မဟုတ္ေသာ အက်ဥ္း

ေထာင္မ်ားတြင္ ထိန္းသိမ္းခံေနၾကရသည့္ရဲေဘာ္မ်ားကုိ
ကၽြန္မ၏ဆာေလာင္ျခင္းက မေမ့ေစခဲ့ပါ။

ယင္းအက်င့္သည္ ကၽြန္မတုိ႔၏ရည္႐ြယ္ခ်က္အတြက္
ကၽြန္မေပးဆပ္မႈကုိ သစ္လြင္ေစခဲ့ပါသည္။

ရဲေဘာ္မ်ားအေပၚ ထား႐ွိေသာ
ကၽြန္မ၏ေလးစားမႈႏွင့္ ေမတၱာကုိ လန္းဆန္းေစခဲ့ပါသည္။

ယုံၾကည္ခ်က္ကုိ ေစာင့္ေ႐ွာက္ထိန္းသိမ္းေနသူမ်ား၏
အံ့ၾသဘြယ္အေကာင္းဆုံးမွာ သူတုိ႔၏ထူးျခား

ေသာ စိတ္ဓါတ္ႏွင့္ျပဌာန္းခ်က္ပင္ျဖစ္ပါသည္။

လြတ္လပ္ေရးႏွစ္ပတ္လည္အခမ္းအနားမတိုင္မီ
၂ ရက္အတြင္း ႏိုင္ငံေရးအက်ဥ္းသားမ်ားအတြက္

ရန္ပုံေငြေစ်းေရာင္းပြဲတခုကုိ
က်င္းပခဲ့ပါသည္။ ေရာင္းခ်ေသာပစၥည္းမ်ားတြင္ အက်ဥ္းက်ေနသည့္

ကၽြန္မတုိ႔ရဲေဘာ္မ်ားမွ
တီထြင္ႀကံဆျပဳလုပ္ေပးေသာ အႏုပညာပစၥည္းမ်ား အေတာ္အတန္ ပါဝင္ပါ

သည္။ ရာေထာင္မ်ားစြာေသာ
မ်ဳိးကြဲ ေငြေရာင္စကၠဴမ်ားကုိ စိတ္႐ွည္လက္႐ွည္ ေပါင္းစပ္ဖန္တီးျပဳလုပ္

ေပးလုိက္ၾကပါသည္။ ေနာက္ဆုံးထြက္
ပစၥည္းမ်ားမွာ ငွက္မ်ား၊ ကေခ်သည္မ်ား၊ ပန္းမ်ား၏ ထင္႐ွား

ေသာပုံ႐ုပ္မ်ား ျဖစ္ၾကပါသည္။

စိတ္ဓါတ္ျပင္းျပလွ်င္
လုပ္ႏိုင္တာကုိ တားဆီးႏိုင္သည့္အရာမ႐ွိေၾကာင္းႏွင့္၊ အခြင့္အေရးမ႐ွိဆုံးသူ

မ်ားပင္ ကၽြန္မတုိ႔၏
ဆရာမ်ားႏွင့္ေက်းဇူး႐ွင္မ်ားျဖစ္ႏိုင္ေၾကာင္း ဒီျဖစ္ရပ္က ထင္႐ွားေသာေၾကညာ

ခ်က္ ျဖစ္ပါသည္။

အက်ဥ္းက်ရဲေဘာ္မ်ားထံမွ
လက္ရာေျမာက္ေသာလက္ေဆာင္မ်ားကုိ မၾကာခဏ ကၽြန္မလက္ခံရ႐ွိခဲ့

ပါသည္။ သစ္သား သုိ႔မဟုတ္
ဆပ္ျပာ သုိ႔မဟုတ္ ဖေယာင္းမ်ားျဖင့္ အႏုစိတ္ျပဳလုပ္ထားေသာ ႐ုပ္ထု

မ်ား၊ တိရစၦာန္ပုံစံမ်ား၊
အ႐ုပ္မ်ား၊ စိတ္ပုတီးမ်ားႏွင့္ ပလပ္စတစ္စမ်ားျဖင့္ရက္လုပ္ထားေသာ ေစ်းဝယ္

အိတ္မ်ား၊ ကၽြန္မတုိ႔၏အက်ဥ္းခ်ခံေနရသည့္အမ်ဳိးသမီးရဲေမမ်ားျပဳလုပ္ေပးသည့္
လြတ္လပ္မႈ၊ တရား

ဥပေဒႏွင့္ၿငိမ္းခ်မ္းေရး၊
အခ်စ္၊ သဟဇာတမွ်ျခင္းႏွင့္စည္း႐ံုးမႈ၊ ဇြဲႏွင့္ေျမာ္လင့္ျခင္း အမွတ္အသားမ်ား

ကုိ လွပစြာပုံေဖာ္ပန္းထုိးထားသည့္
အဝတ္စမ်ား တို႔ကို လက္ေဆာင္ရခ့ပဲ ါသည္။

ကၽြမ္းက်င္သိမ္ေမြ႕စြာ
ပန္းထုိးပုံေဖာ္ခ်က္တခုစီသည္ ကၽြန္မတုိ႕၏ရဲေမမ်ား၏ မယိမ္းယိုင္သည့္

ေျမာ္လင့္ခ်က္မ်ားႏွင့္
စိတ္ဓါတ္တက္ႂကြမႈမ်ားကုိ သူတုိ႔ထက္ ပုိမုိသက္သာလြယ္ကူေသာ အေျခအေန

တြင္ေနထုိင္ၾကရေသာ ကၽြန္မတုိ႔ကို
ထုတ္ေဖာ္ျပသေနၾကပါသည္။

ယင္းေၾကာင့္ အေရာင္အေသြးစုံ
သပ္ယပ္သည့္အဝတ္အစားမ်ားႏွင့္ ေမြးရာပါ ျမဴးႂကြေနေသာ ဂ်င္မီနီ

ခရစ္ခက္ ပုံရိပ္သည္ ကၽြန္မကုိ
ယုံၾကည္ခ်က္၏ဆီေလ်ာ္ေသာျပယုဂ္အျဖစ္ ထင္ျမင္ေစပါသည္။

ယုံၾကည္ခ်က္ကုိ ထိန္းသိမ္းေစာင့္ေ႐ွာက္သူမ်ားသည္
ေပ်ာ္႐ႊင္ျမဴးႂကြေသာ အေရာင္အေသြးေတာက္

ပေသာ တီထြင္ၾကံဆေသာ သူမ်ားျဖစ္ၾကပါသည္။
သူတုိ႔အားလုံးသည္ အဆင္မေျပေသာဘဝမ်ားကုိ

ေ႐ွ႕႐ႈေနရလင့္ကစား သက္ေတာင့္သက္သာ
အဆင္ေျပမႈမ်ားကုိ ဖန္တီးေနၾကသူမ်ားျဖစ္ၾကပါသည္။

ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္

ေဖေဖာ္ဝါရီ ၆ ရက္။ ၂၀၁၁

(ေဖေဖာ္ဝါရီ ၆၊ ၂၀၁၁
ေန႔ထုတ္ MAINICHI DAILY NEWS သတင္းစာတြင္ေဖာ္ျပထားေသာ

ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္၏
Keepers of Conscience ကုိျပန္ဆုိပါသည္။)

ေမာင္ေမာင္လွႀကိဳင

၂၀၁၁၊ ေဖေဖာ္ဝါရီ ၇


 

Looking Back, Looking Forwards

 

Myanmar’s
pro-democracy leader Aung San Suu Kyi holds her dog

at the
entrance of her home in Yangon on Dec. 30. (Mainichi)

Following
her release from house arrest this past November, Myanmar’s

pro-democracy
leader Aung San Suu Kyi has once again begun contributing her

“Letter
from Burma” column to the Mainichi, ending a 13-year absence from its

pages.

In her
column, Suu Kyi intends to suggest how to press forward with Myanmar’s

pro-democracy
movement, which faces major challenges in the authoritarian

state.

She agreed
to resume her monthly column when a Mainichi correspondent

interviewed
her after she was freed from house arrest.

Another
reporter and a photographer met with Suu Kyi at her residence in

Yangon in
late December, and she handed them the first of her new “Letter from

Burma”
columns along with a message to the readers.

The
beginning of the year is a time for renewal, reinvigoration, resolutions and

remembrance
of things past.

I look
back on 2010 and find that parts of the year were so little memorable as to

have
disappeared wholly into the lost wastes of time. How did I spend the first

day of
2010? I cannot remember.

I can say,
however, that it could not have been comfortable. Renovations to my

house had
been started in December 2009 and stopped a few weeks later by

order of
the municipal authorities.

While my
lawyers worked to get the order reversed, I spent several months

living in
the midst of cardboard boxes, thick woven blankets wrapped around

unidentifiable
objects, assorted suitcases and leaning towers of books.

Looking up
from my bed, which was wedged between a high bookshelf, odd

tables and
a number of lumpy bundles, I had a good view of a peeling chunk of

ceiling
that afforded me many moments of contemplation on the nature of

decrepitude
and decay.

While the
weather was cool, the jam-packed room seemed cozy, and the urban

jungle
camp-style of existence could be seen as something of an adventure. As

the
weather got hotter and hotter, however, the romance wore off, particularly

as the
scaffolding that had been erected against the outside walls was in such a

position
that the windows of the bedroom could not be opened and large parts

of the
night were passed in sleepless swelter. I did not feel in the best of health.

The first
quarter of 2010 was not just a period of physical discomfort, it was also

one of
intense mental activity. My lawyers would visit me on occasion to discuss

the appeal
that we had lodged against the sentence that had been meted out to

me at the
Insein Jail court the previous year. I found the whole legal process

fascinating
and learnt much from my highly experienced and able lawyers.

I felt
immense pride in them and in the Legal Committee of the National League

for
Democracy (NLD) that had been working hard since 1995 to uphold the rule

of law and
to defend the rights of prisoners of conscience in our country. As one

of the
lawyers, U Nyan Win, was a member of the Executive Committee of the

NLD, I
also learnt much of what was happening in the political world outside

my house
and was able to participate to some extent in the decision making

process of
the party.

This, in a
year crucial to the political scene in Burma, posed intellectual

challenges
which, for me, were of far greater importance than health

considerations.

Around the
time of the Burmese New Year that falls in mid-April, the court

decreed
that the renovations to my house could be continued. Overnight, what

had been
an enclosure cut off from the sounds and movements of the world

outside
became a place of constant noise and action as workmen swarmed all

over the
place.

There was
so much to be done. A major project was repairs to the roof. For some

years I
had spent the monsoon months moving my bed, bowls, basins and

buckets around
my bedroom like pieces in an intricate game of chess, trying to

catch the
leaks and to prevent the mattress (and myself, if I happened to be on

it) from
getting soaked. Now that the roof would be made sound.

I could
look forward to the next rains with equanimity. In Burmese, a sound

roof is a
metaphor for security, a reflection of the notion that if all was well at

the very
top, all would be well throughout an edifice.

The
repairs and renovations meant there would be greater physical convenience

and comfort
in the future. But much more important than the material

considerations
were the human contacts that were made possible.

Every day
for about five months (the work on the house went on from April to

September
with a break of three weeks in-between), I was able to acquaint

myself
with the lives and concerns of our workmen, to acquire a better

understanding
of the difficulties with which the labor force of our country had to

cope and
to get a clearer idea of their hopes and aspirations.

Another
consequence of the renovation project was frequent discussions with

the
Special Branch and other forces responsible for the security of the premises.

The
bringing in of men and materials had to be negotiated on an almost daily

basis, and
we found that obstacles could be smoothed out with reasoning and

flexibility
on both sides.

2010 was a
year that brought many improvements to my house, but what it

brought to
our country, which is the home of all our people, is a much more

serious
tale, to be told another time.

I would
like to end this, the first article I have written since my release, by

expressing
my deep appreciation of the support and friendship the Mainichi

Shimbun
has given me over two decades and by sharing with its readership an

extract
from a poem that had a special significance for my late husband and that

I cherish
for its abiding wisdom:

…yesterday
is but a dream,

And
tomorrow is only a vision;

But today,
well lived,

Makes
every yesterday a dream of happiness,

And every
tomorrow a vision of hope.

Look well,
therefore, to this day.

–from The
Salutation to the Dawn based on a Vedic Hymn.

(By Aung
San Suu Kyi)

(Mainichi Japan) January 1, 2011

 ျမန္မာျပည္မွေပးစာ

ေနာက္ကုိျပန္ၾကည့္ ေ႐ွ႕ကိုေျမာ္လင့္

၂၀၁၀ ဒီဇင္ဘာ ၃၀ ရက္ေန႔က ရန္ကုန္႐ွိေနအိမ္တြင္
သူ၏ေခြးေလးကုိခ်ီေပြ႕ထားစဥ္(မုိင္အိနိခ်ိ)

လြန္ခဲ့သည့္ ႏိုဝင္ဘာလကလြတ္ေျမာက္လာၿပီးေနာက္ ျမန္မာ့ဒီမိုကေရစီ
ေခါင္းေဆာင္ ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္သည္ “ျမန္မာျပည္မွစာ” ေကာ္လံကုိ တဖန္ျပန္လည္ေရးသားေပးျခင္းျဖင့္
၁၃ ႏွစ္ေက်ာ္ ဤစာမ်က္ႏွာမ်ားေပၚမွ ကြယ္ေပ်ာက္ေနျခင္းကုိ အဆုံးသတ္ေစပါေတာ့မည္။

သူ႔ေကာ္လံတြင္ ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္သည္ အာဏာ႐ွင္ဆန္ေသာအစုိးရ အား
စိန္ေခၚမႈမ်ားကုိ ရင္ဆုိင္လ်က္ ျမန္မာ့ဒီမိုကေရစီေရးလႈပ္႐ွားမႈမ်ား အတြက္ ေ႐ွ႕႐ႈကာ
တုိက္တြန္းေရးသားသြားမည္ဟု ရည္႐ြယ္ထားပါသည္။

ေနအိမ္အက်ယ္ခ်ဳပ္မွ လြတ္ေျမာက္လာၿပီးေနာက္ မုိင္အိနိခ်ိသတင္းေထာက္ႏွင့္
ေတြ႕ဆုံရာတြင္ သူ၏ လစဥ္ေကာ္လံကုိ ျပန္လည္ေရးသားေပးမည္ဟု သေဘာတူခဲ့ပါသည္။

ဒီဇင္ဘာေႏွာင္းပုိင္းတြင္ အျခားဓာတ္ပုံသတင္းေထာက္ႏွင့္ေတြ႕စဥ္
“ျမန္မာျပည္ကစာ”ေကာ္လံသစ္မ်ား အတြက္ ပထမဦးဆုံး ေဆာင္းပါးကုိ ပရိသတ္မ်ားအတြက္ ႏႈတ္ခြန္းဆက္ႏွင့္အတူ
ေပးလုိက္ပါသည္။

“ မုိင္အိနိခ်ိစာဘတ္ပရိသတ္မ်ားအားလုံးမွာ
ၿငိမ္းခ်မ္းျခင္း၊ ေပ်ာ္႐ႊင္ျခင္းႏွင့္ ခ်မ္းသာႄကြယ္ဝျခင္းမ်ား ျပည့္ဝသည့္ ႏွစ္သစ္တခုျဖစ္ၾကပါေစရန္  ေကာင္းမြန္ေသာဆႏၵမ်ားစြာျဖင့္ ဆုမြန္ေကာင္းေတာင္း
လုိက္ပါသည္” …

ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္

“ မုိင္အိနိခ်ိစာဘတ္ပရိသတ္မ်ားအားလုံးမွာ
ၿငိမ္းခ်မ္းျခင္း၊ ေပ်ာ္႐ႊင္ျခင္းႏွင့္ ခ်မ္းသာႄကြယ္ဝျခင္းမ်ား ျပည့္ဝသည့္ ႏွစ္သစ္တခုျဖစ္ၾကပါေစရန္  ေကာင္းမြန္ေသာဆႏၵမ်ားစြာျဖင့္ ဆုမြန္ေကာင္းေတာင္း
လုိက္ပါသည္” …

ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္

ႏွစ္တႏွစ္၏အစသည္ အတိတ္ျဖစ္ရပ္မ်ားကုိ
ျပန္လည္သစ္လြင္ျခင္း၊ ျပန္လည္ႏိုးၾကားေစျခင္း၊ သႏၷိ႒ာန္ဆုံးျဖတ္ခ်က္မ်ားခ်မွတ္ျခင္းႏွင့္
အမွတ္ရျခင္းတုိ႔၏အခ်ိန္သမယျဖစ္ေပသည္။

၂၀၁၀ ကုိ ကၽြန္မျပန္လည္ၾကည့္မိပါသည္။ ေရညစ္မ်ားထဲတြင္ အားလုံးေပ်ာက္ကြယ္သြားသကဲ့သုိ႔
ယင္းႏွစ္၏အပုိင္းအစမ်ားသည္ မမွတ္မိႏိုင္ေလာက္ေအာင္ပင္ျဖစ္ရပါသည္။ ၂၀၁၀ ၏ပထမေန႔ရက္ ကုိ
ကၽြန္မ မည္ကဲ့သုိ႔ အသုံးခ်ခဲ့ပါသလဲ။ ကၽြန္မ မမွတ္မိႏိုင္ပါ။

သုိ႔ေသာ္ ကြန္မေျပာႏိုင္သည္ကေတာ့ သက္ေတာင့္သက္သာမဟုတ္ႏိုင္ခဲ့ပါ။
ကၽြန္မအိမ္ကုိ ျပင္ဆင္ ရန္ ၂၀၀၉ ခုႏွစ္ ဒီဇင္ဘာလမွာ စတင္ခဲ့ပါသည္။ ရက္သတၱပတ္အနည္းငယ္
ၾကာလာေတာ့  ျမဴနီစီပယ္အာဏာပုိင္ေတြ၏အမိန္႔ေၾကာင့္
ရပ္ဆုိင္းခဲ့ရပါသည္။

ထုိအမိန္႔ကုိ ျပန္လည္႐ုတ္သိမ္းရန္ ကၽြန္မ၏ေ႐ွ႕ေနမ်ားႀကိဳးစားေဆာင္႐ြက္ေနခ်ိန္မွာ
ကတၳဴပုံးမ်ား၊ အမ်ဳိးအမည္မခြဲျခားႏိုင္သည့္ ပစၥည္းမ်ားကုိထုပ္ပုိးထားသည့္ သကၠလပ္ေစာင္ထူထုပ္မ်ား၊
ေသတၱာ မ်ဳိးစုံမ်ားႏွင့္ ယိမ္းယိုင္ေနေသာ စာအုပ္ပုံမ်ားၾကားတြင္ လေပါင္းမ်ားစြာ ကၽြန္မေနထုိင္ခဲ့ရပါသည္။

ျမင့္မားသည့္စာအုပ္စင္၊ အပုိအလွ်ံျဖစ္ေနသည့္စားပြဲမ်ားႏွင့္
ဖုထစ္ေနေသာအထုပ္အပုိးမ်ားၾကားတြင္ ညပ္ေနသည့္ကၽြန္မအိပ္ရာထက္မွ အေပၚကုိၾကည့္လုိက္လွ်င္
မ်က္ႏွာက်က္ အေပါက္အၿပဲမ်ားကုိ ေကာင္းစြာျမင္ေတြ႕ေနရပါသည္။ ထုိျမင္ကြင္းသည္ သဘာဝ၏ေဟာင္းႏြမ္းပ်က္ယြင္းမႈ
သခၤါရတရား ကုိ အာ႐ုံဝင္စားဆင္ျခင္ႏိုင္ရန္ အခ်ိန္မ်ားစြာေပးေဆာင္ခဲ့ပါသည္။

ရာသီဥတုေအးေသာအခါ ျပည့္က်ပ္ေနသည့္အခန္းမွာ ေႏြးေႏြးေထြးေထြး႐ိွေနသေယာင္ပါ။
ၿမိဳ႕ျပအ  တြင္း ေတာစခန္းခ်ရသလုိပုံစံ ေနထုိင္ရျခင္းသည္
တခုခုအတြက္ စြန္႔စားခန္းလုိ ထင္ျမင္ႏိုင္ပါသည္။ သို႔ရာတြင္ ရာသီဥတု ပုိ၍ပုိ၍ပူလာေသာအခါ
ၾကည္ႏူးဆြတ္ပံ်႕ဘြယ္အာ႐ုံမ်ား လြင့္ပါးေပ်ာက္ကြယ္ သြားခဲ့ရပါသည္။ အထူးသျဖင့္ အိပ္ခန္း၏ျပတင္းေပါက္မ်ားအျပင္တြင္
ဆင္ထားသည့္ျငမ္းမ်ားေၾကာင့္ ျပတင္းေပါက္မ်ားမဖြင့္ႏိုင္ေသာအခါ အုိက္စပ္ပူေလာင္မႈျဖင့္
အိပ္မေပ်ာ္ျခင္းကုိ ညေပါင္းမ်ားစြာ ခံစားခဲ့ရပါသည္။ ကၽြန္မသည္ အေကာင္းဆုံးက်န္းမာေရးအေျခအေနကုိ
မခံစားႏိုင္ခဲ့ပါ။

၂၀၁၀ ၏ ပထမ ၃ လပတ္သည္ ကုိယ္ပုိင္းဆိုင္ရာ သက္ေတာင့္သက္သာမ႐ိွခဲ့ရသည့္ကာလျဖစ္႐ုံ
မက စိတ္လႈပ္႐ွားမႈလြန္ကဲခဲ့ရေသာအခ်ိန္လည္းျဖစ္ပါသည္။ ယမန္ႏွစ္က အင္းစိန္တရား႐ုံးမွာ
ကၽြန္မ အေပၚခ်မွတ္သည့္ျပစ္ဒဏ္ကို အယူခံဝင္ေရးတိုင္ပင္ေဆြးေႏြးရန္အတြက္ ကၽြန္မ၏ေ႐ွ႕ေနမ်ား
အခါ အားေလ်ာ္စြာ ကၽြန္မထံလာေရာက္ခဲ့ၾကပါသည္။ ဥပေဒလုပ္ထုံးလုပ္နည္းမ်ား အားလုံးသည္ စိတ္ဝင္
စားစရာေကာင္းသည္ကုိ ကၽြန္မသိျမင္လာရပါသည္။ အေတြ႕အႀကံဳရင့္က်က္ၿပီး စြမ္းရည္ျပည့္ ကၽြန္မ
၏ ေ႐ွ႕ေနႀကီးမ်ားထံမွ မ်ားစြာသင္ယူခဲ့ပါသည္။

၁၉၉၅ ခုႏွစ္မွစ၍ “ဥပေဒစုိးမုိးေရး”ကိုကုိင္စြဲထားလ်က္၊ ကၽြန္မတုိ႔ႏိုင္ငံတြင္
“ယုံၾကည္ခ်က္ေၾကာင့္ အက်ဥ္းခ်ခံထားရသူမ်ား၏ရပုိင္ခြင့္မ်ား”အတြက္ ကာကြယ္ေပးေနၾကေသာ
သူတို႔တေတြႏွင့္ အမ်ဳိး သားဒီမိုကေရစီအဖြဲ႕၏ ဥပေဒေကာ္မီတီတုိ႔ကုိ ကၽြန္မ လြန္စြာဂုဏ္ယူမိပါသည္။

ထုိေ႐ွ႕ေနမ်ားအနက္မွ ဦးဥာဏ္ဝင္းသည္ အဲန္အယ္လ္ဒီအလုပ္အမႈေဆာင္ေကာ္မီတီဝင္တဦးျဖစ္ေန

သည့္အတြက္ ကၽြန္မ၏အိမ္ျပင္ပတြင္ျဖစ္ပ်က္ေနေသာ ႏိုင္ငံေရးအေၾကာင္းမ်ားကုိ
မ်ားစြာသိျမင္ ေလ့လာႏိုင္ခဲ့ပါသည္။ ပါတီ၏အဆုံးအျဖတ္ေပးရမည့္လုပ္ငန္းစဥ္တြင္လည္း အတိုင္းအတာတခု
အတြက္ ပါဝင္ေဆာင္႐ြက္ႏိုင္ခဲ့ပါသည္။

ျမန္မာႏိုင္ငံ၏ ႏိုင္ငံေရးအခင္းအက်င္းအတြက္အေရးႀကီးတဲ့ႏွစ္အတြင္းမွာ
အသိပညာစိန္ေခၚမႈမ်ား သည္ ကၽြန္မအဘုိ႔ က်န္မာေရးထက္ လြန္စြာအေရးႀကီးလ်က္႐ိွေနပါသည္။

ျမန္မာ့ႏွစ္ကူးခ်ိန္က်ေရာက္မည့္ ဧၿပီလလယ္ေလာက္မွာေတာ့ ကၽြန္မ၏အိမ္ကုိျပန္လည္ျပင္ဆင္ခြင့္
ဆက္လက္ျပဳလုပ္ႏိုင္ေၾကာင္း တရား႐ံုးကအမိန္႔ခ်မွတ္ေပးခဲ့ပါသည္။ ျပင္ပကမၻာႏွင့္အဆက္အသြယ္
ျပတ္ အသံတိတ္ဆိတ္ေနရသည့္ေနရာကေလးသည္ အလုပ္သမားမ်ား ေနရာအျပည့္လႊမ္းလ်က္ အသံႏွင့္လႈပ္႐ွားမႈမ်ား
အဆက္မျပတ္ထြက္ေပၚခဲ့ပါသည္။

လုပ္စရာေတြအမ်ားႀကီး႐ိွခဲ့ပါသည္။ အဓိကအေနကေတာ့ ေခါင္မုိးကုိျပင္ရန္ျဖစ္ပါသည္။
ႏွစ္ေပါင္းမ်ား စြာ မုတ္သုန္လမ်ားတြင္ ကၽြန္မ၏အိပ္ရာေ႐ႊ႕ခဲ့ရပါတယ္။ ခြက္ေတြ၊ ပလုံးေတြႏွင့္ပုံးေတြသည္
႐ႈပ္ေထြး ေနေသာစစ္တုရင္ ကစားတပြဲကအရုပ္မ်ားလုိ မုိးယိုမႈမ်ားကိုဖမ္းဆီးရန္ ကၽြန္မ၏အိပ္ခန္းတြင္း
ႀကိဳးစားေနရာယူထားကာ အိပ္ရာ(ႏွင့္ အကယ္၍ အိပ္ရာေပၚမွာ ကၽြန္မ႐ိွခဲ့လွ်င္လည္း ကြန္မကုိပါ)
စြတ္စုိမႈအႏၱရာယ္မွ အကာအကြယ္ေပးခဲ့ၾကပါတယ္။ အခုေတာ့ ေခါင္းမုိးမွာ အသံစုံထြက္ေပၚေနပါၿပီ။

ေနာက္မုိးေရေတြကုိ ကၽြန္မတည္ၿငိမ္စြာ ေစာင့္ေမွ်ာ္ႏိုင္ပါၿပီ။
ျမန္မာစကားမွာေတာ့ အမုိးေကာင္းပါက လုံၿခံဳမႈ႐ိွသည္ဟုတင္စားပါသည္။ ထိပ္ပုိင္းမွာ အားလုံးေကာင္းလွ်င္
ဗိမၼာန္တေလွ်ာက္ အားလုံး ေကာင္းေကာင္းမြန္မြန္ျဖစ္မည္ဟူသည့္ ဆုိ႐ိုးကုိထင္ဟပ္ေစပါသည္။

ျပင္ဆင္ျခင္းႏွင့္အသစ္ျပဳျပင္ျခင္းမ်ားသည္ အနာဂတ္မွာ ကုိယ္ပုိင္းဆုိင္ရာသက္ေတာင့္သက္သာမႈကုိ
ပုိ႐ွိေစမည္ဟု ဆုိရမွာပါ။ သုိ႔ရာတြင္ ျပဳျပင္ျခင္းအတြက္ သက္မဲ့႐ုပ္ပုိင္းဆုိင္ရာထက္စာလွ်င္
ျဖစ္ႏိုင္ သည့္လူသားခ်င္းဆက္ဆံရာမွာ ပုိမုိအေရးပါပါလိမ့္မည္။

အိမ္ျပင္ဆင္ျခင္းသည္ ဧၿပီလမွစက္တင္ဘာလအထိ ၾကားတြင္ ၃ ပတ္နားလ်က္
၅ လနီးပါး အခ်ိန္ ၾကာခဲ့ပါသည္။ ထိုအတြင္း ကၽြန္မတုိ႔၏အလုပ္သမားမ်ား၏ဘဝမ်ားႏွင့္ပူပန္မႈမ်ားကုိ
ကၽြန္မ ေန႔စဥ္ ေတြ႕ႀကံဳရင္းႏွီးခြင့္ရ႐ိွခဲ့ပါသည္။  ကၽြန္မတုိ႔ႏိုင္ငံ၏ လုပ္သားအင္အားစုေတြ ကိုင္တြယ္ေျဖ႐ွင္းရမည့္
အခက္အခဲမ်ားႏွင့္ သူတုိ႔ရဲ႕ေျမာ္လင့္ခ်က္မ်ားႏွင့္ျပင္းျပသည့္ဆႏၵမ်ား၏  ပုိမုိထင္႐ွားသည့္ အျမင္မ်ား ကုိ ေကာင္းစြာနားလည္
သေဘာေပါက္ခြင့္ ရ႐ိွခဲ့ပါသည္။

အိမ္ျပင္ျခင္းအစီအစဥ္၏ အျခားအက်ဳိးဆက္တခုမွာ အထူးစုံစမ္းေရးတပ္ဖြဲ႕ဝင္မ်ား၊
ၿခံဝန္းအတြင္း လုံၿခဳံေရးတာဝန္ယူေနရသူမ်ားႏွင့္ မၾကာခဏ တုိင္ပင္ေဆြးေႏြးၾကရျခင္းပင္ျဖစ္ပါသည္။
လူမ်ားႏွင့္ ပစၥည္းမ်ား ၿခံတြင္းသုိ႔သြင္းရျခင္းအတြက္ ၫိႇႏိႈင္းရသည္မွာ ေန႔စဥ္နီးပါးျဖစ္ပါသည္။
ထုိစဥ္ အခက္ အခဲအတားအဆီးမ်ားကုိ ႏွစ္ဘက္က အက်ဳိးအေၾကာင္းႏွင့္ အေလွ်ာ့အတင္းျပဳလုပ္ေပးျခင္းျဖင့္
ေျပလည္ႏိုင္သည္ကုိ ေတြ႕ခဲ့ၾကရပါသည္။

၂၀၁၀ သည္ ကၽြန္မအိမ္အတြက္ ေကာင္းမြန္တုိးတက္မႈမ်ားျဖစ္ေစခဲ့သည့္
ႏွစ္တႏွစ္ျဖစ္ခဲ့ပါသည္။

သုိ႔ရာတြင္ ကၽြန္မတုိ႔ႏိုင္ငံသားမ်ားေနထုိင္ရာအိမ္ျဖစ္သည့္ ကၽြန္မတုိ႔တုိင္းျပည္အတြက္
ထုိႏွစ္သည္ ဘာေတြယူေဆာင္ေပးခဲ့သလဲဆုိသည္မွာ ပုိမုိအေလးထားရမည့္ ျဖစ္ရပ္ျဖစ္ပါသည္။ ေနာင္တခ်ိန္မွာ
ေျပာပါဦးမည္။

ကၽြန္မအား အႏွစ္ ၂၀ ေက်ာ္ ခ်စ္ၾကည္ရင္းႏွီးမႈႏွင့္အားေပးခဲ့သည့္
“မုိင္အိနိခ်ိ သတင္းစာ”ကုိ အထူး ေက်းဇူးတင္ေၾကာင္းကုိေဖာ္ျပရန္အတြက္၄င္း၊ “မုိင္အိနိခ်ိ
သတင္းစာ”၏ ပရိသတ္အား မွ်ေဝရန္ အတြက္၄င္း၊ ကၽြန္မခင္ပြန္းအတြက္ အထူးအေရးပါေစခဲ့သည့္ကဗ်ာ
ကၽြန္မႏွစ္သက္သည့္ ယင္း ကဗ်ာဥာဏ္၏ ေကာက္ႏႈတ္ခ်က္ကုိ ေဖာ္ျပျခင္းျဖင့္ ကၽြန္မလြတ္ေျမာက္လာခဲ့ၿပီးမွ
ပထမဦး ဆုံးေရးတဲ့ ဤေဆာင္းပါးကုိ အဆုံးသတ္လုိက္ပါရေစ။

မေန႔ကေတာ့ အိပ္မက္တခုပါ …

မနက္ဖန္ကေတာ့ အေျမာ္အျမင္သာျဖစ္ပါတယ္

ဒါေပမင့္ … ဒီေန႔ ေကာင္းစြာေနထုိင္ခဲ့ၾကပါတယ္

လြန္ခဲ့တဲ့ေန႔တုိင္းကုိ ေပ်ာ္႐ႊင္ျခင္းအိပ္မက္အျဖစ္
ျဖစ္ေစပါ …

မနက္ဖန္တုိင္းကို ေျမာ္လင့္ျခင္းရဲ႕အျမင္  ျဖစ္ေစပါ …

ဒါေၾကာင့္ … ယေန႔ကုိ ေကာင္းစြာ သုံးသပ္ၾကည့္႐ႈပါ

(Vedic Hymn ကုိအေျချပဳေသာ The
Salutation to the Dawn မွ )

(ေဒၚ)ေအာင္ဆန္းစုၾကည္

(Mainichi Japan)

ဇႏၷဝါရီ ၁ ၊ ၂၀၁၁

(ဇႏၷဝါရီ
၁ ၊ ၂၀၁၁ ေန႔ထုတ္ Mainichi သတင္းစာတြင္ ေဖာ္ျပထားေသာ ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္၏ Looking
Back, Looking Forward ေဆာင္းပါးကုိ ျပန္ဆုိပါသည္။)

ေမာင္ေမာင္လွႀကိဳင္

၂၀၁၁-၀၁-၀၂

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s


%d bloggers like this: